به گزارش اقتصاد معاصر؛ فردین آقابزرگی، کارشناس ارشد بازار سرمایه در خصوص وضعیت این روزهای بازار سهام و واگرایی میان شاخص‌ها اظهار داشت: در حال حاضر شاهد هستیم که افت شاخص «هم‌وزن» نسبت به «شاخص کل» بسیار بیشتر است و این شاخص پیشی گرفته است.

وی افزود: دلیل این امر آن است که شاخص کل معمولاً در گذشته توسط نمادهای پروزن و شاخص‌ساز کنترل می‌شد؛ بنابراین در روند‌های صعودی و نزولی همواره یک واگرایی بین این دو نماگر وجود داشت. اما وضعیت فعلی شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد که سطح عمومی قیمت‌ها بسیار بیشتر از آنچه شاخص کل نشان می‌دهد، افت کرده و ریزش در بازار فراگیرتر است.

سهم اقتصاد و سیاست در ریزش بازار

وی با بیان اینکه روند فعلی بازار کاملاً طبیعی به نظر می‌رسد، افزود: به اعتقاد من بیش از 50 درصد از دلایل ریزش بازار مربوط به مولفه‌های اقتصادی است و کمتر از 50 درصد آن به ریسک‌های ژئوپلیتیک، تحولات منطقه، تهدیدهای متقابل ایران و طرف‌های غربی (آمریکا و اسرائیل) بازمی‌گردد. اگرچه این تنش‌ها سرمایه را در تمامی بازارها با چالش مواجه کرده است، اما بورس به دلیل شفافیت و نقدشوندگی بالا، این تأثیرات را سریع‌تر و در قالب تغییر قیمت‌ها نشان می‌دهد.

ریسک تصمیمات سازمان بورس و مقام ناظر

آقابزرگی یکی از نگرانی‌های جدی فعالان بازار را ریسک‌های مرتبط با نهاد ناظر دانست و گفت: سوابقی مانند تعطیلی بورس در جریان جنگ 12 روزه باعث شده تا این نگرانی وجود داشته باشد که در صورت بروز یا تداوم جنگ، سازمان بورس ممکن است با ایجاد محدودیت‌ها یا تعطیلی بازار، دخل و تصرفاتی در روند معاملات ایجاد کند.

وی ادامه داد: تلاش برای آرایش ظاهری فضا و کنترل شاخص‌ها از طریق تزریق منابع مالی (توسط صندوق‌های توسعه و تثبیت) محدود و موقتی است و تداوم نخواهد داشت. اما ریسک درونی بازار، دستکاری در مکانیزم‌هاست؛ مانند تغییر دامنه نوسان یا افزایش حجم مبنا. اخیراً مشاهده شده حتی در بازارهای پایه که حجم مبنا نداشتند، تغییراتی اعمال شده تا به صورت مصنوعی از افت قیمت پایانی جلوگیری شود.

بودجه، ضعف دولت و تهدید سود شرکت‌ها

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به لایحه بودجه سال آینده تصریح کرد: حذف ارز یارانه‌ای برای کلیه کالاها (شاید به جز کالاهای اساسی) نشان‌دهنده قرار گرفتن دولت در نقطه ضعف شدید مالی است. وقتی دولت به عنوان بزرگترین بازیگر اقتصادی ضعیف شود، طبیعتاً به سایر طرف‌های خود از جمله صندوق‌های بازنشستگی، بانک‌ها و پیمانکاران فشار می‌آورد و ممکن است مجبور شود به سود صنایع دستی ببرد.

وی افزود: در بازاری که ذهنیت فروش شکل گرفته، حتی اگر نسبت P/E (قیمت به درآمد) شرکت‌ها جذاب به نظر برسد، ابهامات موجود قابلیت محاسبه کارشناسی را ضعیف می‌کند. به عنوان مثال، شرکت‌های پالایشی در گزارش‌های 6 ماهه، رشد قابل توجهی در سود ناویژه، عملیاتی و خالص نسبت به دوره مشابه سال قبل داشته‌اند، اما ابهام در تداوم این سودسازی، آینده را مخدوش کرده است.

تاثیر حضور ناوگان آمریکا بر صادرات شرکت‌ها

آقابزرگی در تشریح ریسک‌های غیراقتصادی بر صنایع گفت: یکی از مفروضات نگران‌کننده، استقرار ناوگان آمریکا در خلیج فارس و دریای عمان است. این منطقه گذرگاه اصلی مبادلات کالایی، صادرات فرآورده‌های پتروشیمی و پالایشی و واردات مواد اولیه و افزودنی‌های مورد نیاز صنایع است.

وی تأکید کرد: در بازار سرمایه «آینده» معامله می‌شود و این حضور نظامی، آینده تبادلات تجاری را با ابهام مواجه کرده است. بنابراین نمی‌توان صرفاً با اتکا به فرمول‌های آکادمیک و P/E پایینِ فعلی قضاوت کرد؛ چراکه ممکن است شرکت‌ها در سال آینده نتوانند محصولات خود را بفروشند یا مواد اولیه (حتی افزودنی‌های وارداتی صنایع خودکفا) را تأمین کنند.

این تحلیلگر بازار سرمایه در خصوص سناریوی جنگ اظهار داشت: اکنون بازار با فرض «بدبینانه‌ترین حالت» در حال معامله است. شخصاً معتقدم حتی اگر جنگ آغاز شود (با فرض اینکه بورس تعطیل نشود)، همان نقطه شروع جنگ می‌تواند اوج ریزش‌ها و پایان اصلاح باشد.

وی افزود: معتقدم هرگونه درگیری احتمالی مداوم نخواهد بود و ممکن است فضایی شبیه به پذیرش قطعنامه 598 یا یک توافق ناگهانی ایجاد شود. بنابراین برخلاف تصور بسیاری از افرادی که در صف‌های فروش هستند، این شرایط دائمی نیست.

ارزندگی بورس در مقایسه با طلا و مسکن

آقابزرگی با مقایسه ارزش دلاری بازار گفت: ارزش دلاری بازار سرمایه ما از 330 میلیارد دلار به کمتر از 95 میلیارد دلار سقوط کرده و نسبت‌های P/E به شدت اصلاح شده‌اند. پتانسیل افزایش نرخ ارز (چه دولتی و چه آزاد) تأثیر بسزایی در افزایش ارزش جایگزینی دارایی‌ها و درآمد فروش شرکت‌های ارزآور دارد.

وی با مقایسه بازدهی بازارها گفت: شاخص بورس نسبت به ابتدای سال (از حدود 2 میلیون و 70 هزار واحد به محدوده فعلی) حدود 45 درصد بازدهی داشته است. این در حالی است که بازارهای رقیب در رکود هستند؛ انس جهانی طلا افت قابل توجهی (حدود 700 دلار) داشته، بازار مسکن و خودرو در رکود کامل و تجارت داخلی و خارجی تقریباً بایکوت شده است.

فردین آقابزرگی در پایان خاطرنشان کرد: نسبت به سایر بازارها، بورس سطح ارزندگی بسیار مناسب‌تری دارد و نقدشونده است. حتی با فرض بدبینانه‌ترین حالت و بروز تغییرات اساسی یا اصلاحات بنیادی در کشور (مشابه تجربه ونزوئلا و سوریه)، شاهد خواهیم بود که ارزش پول ملی تضعیف و نرخ ارز بالا می‌رود، اما در مقابل، ارزش اوراق بهادار و سهام شرکت‌ها به عنوان دارایی واقعی حفظ شده و رشد خواهد کرد. بنابراین نقطه مناسب سرمایه‌گذاری همین بازار سهام است./تسنیم