به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ با صدور مجوز رسمی پنجمین بورس کشور تحت عنوان «بورس بینالملل مناطق آزاد»، چشمانداز جدیدی در بازار سرمایه ایران برای جذب سرمایههای خارجی و تقویت پیوند با اقتصاد جهانی گشوده شده است. این بورس با حضور نهادهای مالی عمدهای از جمله شرکتهای تامین سرمایه، بانکها، بیمهها و سازمانهای مناطق آزاد تشکیل میشود و قصد دارد با انتشار ابزارهای مالی ارزی، بستری برای توسعه صادرات و تجارت خارجی فراهم کند. با این حال، تجارب جهانی و الزامات داخلی نشان میدهند که موفقیت این بورس در گرو تحقق چند پیششرط اساسی است.
ثبات حقوقی و مقرراتی همسو با استانداردهای جهانی
بر اساس گزارشهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) و بانک جهانی، جذب سرمایه گذاران خارجی مستلزم وجود چارچوبهای حقوقی شفاف، ثابت و مطابق با بهترین روشهای جهانی است. مصوبه هیأت وزیران در اسفند ۱۳۹۷ برای تأسیس بورس در مناطق آزاد گام اولیه محسوب میشود اما تدوین مقررات تفصیلی برای معاملات ارزی، مالکیت خارجی، حل و فصل اختلافات و جلوگیری از پولشویی مطابق با استانداردهایی مانند IOSCO ضروری خواهد بود.
ایجاد زیرساختهای فنی و امنیتی پیشرفته
تجهیز بورس به سامانههای معاملاتی با سرعت بالا، امنیت سایبری قوی و قابلیت اتصال به شبکههای بینالمللی از الزامات فنی است. تجربه بورسهای موفق مانند بورس سنگاپور (SGX) و بورس دبی (DFM) نشان میدهد که سرمایه گذاری در فناوریهای نوین مانند بلاکچین برای تسویه و پایاپای، نقش کلیدی در جلب اعتماد سرمایه گذاران ایفا میکند.
هماهنگی نهادی و حذف موانع بوروکراتیک
تاکید نشست موسسان بر «هماهنگی نهادی» نشان دهنده اهمیت همکاری سازمان بورس، دولت، بانک مرکزی و مناطق آزاد است. تجربه بورس بینالملل آفریقای جنوبی (JSE) حاکی از آن است که همگرایی قانون گذارها و تسهیل فرآیندهای اداری برای انتشار اوراق ارزی و نقل و انتقال سرمایه، شرط لازم برای رقابت با سایر بازارهای نوظهور است.
تنوع ابزارهای مالی و عمق بازار
بورسهای بینالمللی موفق مانند بورس استانبول (BIST) و بورس قطر (QSE) با ارائه محصولات متنوعی از جمله صکوک بینالمللی، قراردادهای آتی ارز و کالا و سهام شرکتهای چند ملیتی، توانستهاند نقد شوندگی و جذابیت در بازار افزایش دهند. بورس جدید نیز از همان ابتدا بر انتشار ابزارهای نوین ارزی تمرکز کند.
جذب مشارکت سرمایهگذاران و نهادهای مالی معتبر بینالمللی
همان طور که اشاره شد، مشارکت سهامداران خارجی در دستور کار قرار دارد. جذب نهادهایی مانند صندوقهای سرمایه گذاری جهانی، بانکهای بینالمللی و کارگزاریهای بزرگ میتواند اعتبار و شناخت بینالمللی بورس را افزایش دهد. تجربه بورس عربستان (Tadawul) در همکاری با موسسات مالی جهانی پیش از بازگشایی بازار سهام، نمونه موفقی در این زمینه محسوب میشود.
شفافیت اطلاعاتی و حکمرانی شرکتی
سرمایه گذاران خارجی به شفافیت بالا و استانداردهای گزارش دهی مطابق با IFRS یا GAAP نیاز دارند. ایجاد دبیرخانه و کمیتههای تخصصی (مانند کمیته اجرایی و حقوقی) گام مناسبی است اما استقرار سیستم نظارتی مستقل و دسترسی آسان به اطلاعات مالی شرکتهای پذیرفته شده، ضروری است.
بهرهگیری از مزیتهای مناطق آزاد و ثبات سیاسی
مناطق آزاد با معافیتهای مالیاتی و قوانین تجاری منعطف میتوانند به عنوان پلتفرمی جذاب عمل کنند. با این حال، ثبات سیاسی و روابط بینالمللی ایران، اثر مستقیمی بر ریسک پذیری سرمایه گذاران خارجی خواهد داشت.
در مجموع راهاندازی بورس بینالملل مناطق آزاد میتواند نقطه عطفی در برونگرایی اقتصادی ایران باشد اما موفقیت آن منوط به فراتر رفتن از ساختارهای سنتی و اتخاذ راهبردهای همسو با بازارهای مالی جهانی است. تمرکز همزمان بر ثبات مقرراتی، فناوری، تنوع محصول و جلب اعتماد بینالمللی، عوامل تعیین کننده در تبدیل این بورس به یک قطب مالی منطقهای خواهند بود. ادامه همکاری سازمان بورس و شورای عالی مناطق آزاد در قالب کمیتههای تخصصی، باید با سرعت و شفافیت بیشتری به سمت عملیاتی سازی این پیشنیازها حرکت کند.