به گزارش اقتصاد معاصر؛ بر اساس اعلام رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شرایط حذف یارانه در سال جدید دستخوش تغییر اساسی شده و دهکبندی دیگر معیار اصلی پرداخت نیست؛ بلکه مجموع درآمد خانوار، سقف دارایی شامل خودرو و ملک و شاخصهای تمکن مالی مبنای تصمیمگیری درباره حذف یارانه نقدی خواهد بود. طبق این الگوی جدید، بسیاری از خانوارهای دو نفره با حداقل حقوق مصوب سال ۱۴۰۵ نیز ممکن است از چرخه دریافت یارانه نقدی جدید خارج شوند؛ موضوعی که بحث درباره دامنه مشمولان حذف یارانه را به صدر اخبار اقتصادی آورده است.
در تازهترین تصمیم دولت درباره شرایط جدید حذف یارانه، الگوی پرداخت یارانه نقدی جدید تغییر کرده و مبنای حذف یارانه نقدی دیگر دهکبندی نیست؛ بلکه میزان درآمد، ارزش املاک و خودروها ملاک اصلی خواهد بود. بر این اساس، خانوارهای یک نفره با درآمد بیش از ۳۰ میلیون تومان و خانوارهای دو نفره با درآمد بیش از ۳۶ میلیون تومان از فهرست یارانهبگیران خارج میشوند. این تصمیم واکنشهای گستردهای درباره مشمولان حذف یارانه و اثر آن بر معیشت خانوارها به همراه داشته است.
شرایط جدید حذف یارانه چیست؟
بر اساس اعلام جدید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شرایط حذف یارانه تغییر کرده و از این پس دهکبندی ملاک اصلی دریافت یارانه نخواهد بود. طبق این الگو:
خانوار یک نفره با درآمد ماهیانه بیش از ۳۰ میلیون تومان ➜ مشمول حذف یارانه
خانوار دو نفره با درآمد ماهیانه بیش از ۳۶ میلیون تومان ➜ مشمول حذف یارانه
مجموع درآمد اعضای خانواده معیار اصلی است (حقوق پایه، مزایا و سایر دریافتیها)
به این ترتیب، اگر زن و شوهری هرکدام حداقل حقوق مصوب سال آینده (۱۸.۶ میلیون تومان) را دریافت کنند، حتی بدون اضافهکاری، مجموع درآمد آنها به ۳۷.۲ میلیون تومان میرسد و در نتیجه از لیست دریافتکنندگان یارانه نقدی جدید حذف خواهند شد.
حذف یارانه نقدی بر اساس دارایی؛ سقف جدید املاک و خودرو
در کنار درآمد، شاخصهای دارایی نیز در شرایط جدید حذف یارانه لحاظ شده است. مهمترین معیارهای اعلامشده عبارتاند از:
مجموع ارزش املاک و مستغلات لوکس بیش از ۵۰ میلیارد تومان
مجموع ارزش خودروهای خانوار بیش از ۵ میلیارد تومان
ایرانیان مقیم خارج از کشور
خانوارهای با بیش از پنج سفر خارجی در سال
نکته مهم اینکه سقف ارزش خودرو از ۳ میلیارد تومان به ۵ میلیارد تومان و سقف ارزش ملک از ۳۵ میلیارد تومان به ۵۰ میلیارد تومان افزایش یافته است. همچنین شاخص «هزینهکرد ماهیانه ۱۰ میلیون تومان به ازای هر نفر» از فهرست معیارهای حذف یارانه خارج شده است.
مقایسه جدول قدیم و جدید شرایط حذف یارانه
بر اساس جدول تدوینشده در بهار امسال، معیار قطع یارانه به شکل زیر بود:
یک نفره: ۳۰ میلیون تومان
دو نفره: ۳۷.۵ میلیون تومان
سه نفره: ۴۵ میلیون تومان
چهار نفره: ۵۲.۵ میلیون تومان
پنج نفره: ۶۰ میلیون تومان.
اما در شرایط جدید حذف یارانه، عدد خانوار دو نفره به ۳۶ میلیون تومان کاهش یافته که نشاندهنده سختتر شدن معیار حذف است.
تناقض در آمار؛ فقط ۱۵ درصد حذف میشوند؟
معاون وزیر رفاه اعلام کرده است که با اجرای این مدل جدید، تنها ۱۵ درصد جامعه از لیست یارانهبگیران حذف میشوند و ۸۵ درصد همچنان مشمول دریافت یارانه نقدی جدید خواهند بود.
این در حالی است که با توجه به حداقل حقوق ۱۸.۶ میلیون تومانی در سال ۱۴۰۵، بسیاری از زوجهای شاغل به طور خودکار در فهرست مشمولان حذف یارانه قرار میگیرند؛ حتی اگر فقط حقوق پایه دریافت کنند.
حذف یارانه در شرایط رشد قیمتها
اجرای شرایط جدید حذف یارانه نقدی در حالی صورت میگیرد که طی ماههای اخیر، بهویژه پس از حذف ارز ترجیحی در دیماه، قیمت برخی کالاهای اساسی تا ۱۵۰ درصد افزایش یافته است. با این وجود، سقف درآمدی حذف یارانه نسبت به ابتدای سال تعدیل نشده است.
برآوردها نشان میدهد:
خط فقر فعلی حدود ۳۵ میلیون تومان تخمین زده میشود.
برخی کارشناسان کارگری رقم خط فقر را تا ۵۵ میلیون تومان نیز اعلام کردهاند.
در مقابل، دولت رقم رسمی خط فقر سال آینده را ۶ میلیون و ۱۲۸ هزار و ۷۳۹ تومان به ازای هر نفر اعلام کرده که با برآوردهای کارشناسی اختلاف قابل توجهی دارد.
آمار جدید یارانهبگیران؛ چند نفر حذف شدند؟
طبق جدیدترین آمار سازمان هدفمندی یارانهها:
دو سال قبل حدود ۸۰ میلیون نفر یارانه دریافت میکردند.
پس از اجرای قانون بودجه ۱۴۰۴ و حذف دهکهای ۸ تا ۱۰، حدود ۸ میلیون نفر حذف شدند.
در حال حاضر تعداد مشمولان یارانه معیشتی و یارانه نقدی جدید به ۷۰.۶ میلیون نفر رسیده است.
با اجرای شرایط جدید حذف یارانه، احتمال کاهش دوباره تعداد یارانهبگیران وجود دارد.
حذف یارانه بدون دهکبندی؛ پایان دهکهای ۸ تا ۱۰؟
در حالی که پیشتر حذف یارانه بر اساس دهکهای درآمدی (دهک ۸، ۹ و ۱۰) انجام میشد، اکنون دهکبندی کنار گذاشته شده و صرفاً سه معیار ملاک است:
درآمد ماهیانه خانوار
ارزش خودرو
ارزش املاک
به این ترتیب، ممکن است خانواری در دهک متوسط قرار داشته باشد، اما به دلیل عبور از سقف درآمدی، مشمول حذف یارانه نقدی شود.
جمعبندی |مشمولین حذف یارانه چه کسانی هستند؟
بر اساس شرایط جدید حذف یارانه:
افراد مجرد با درآمد بالای ۳۰ میلیون تومان
زوجهای شاغل با مجموع درآمد بیش از ۳۶ میلیون تومان
خانوارهای دارای املاک بالای ۵۰ میلیارد تومان
خانوارهای دارای خودرو با ارزش بیش از ۵ میلیارد تومان
این افراد در فهرست مشمولان حذف یارانه قرار خواهند گرفت.
با توجه به رشد هزینههای زندگی و افزایش حداقل حقوق در سال ۱۴۰۵، اجرای این سیاست میتواند دامنه گستردهای از خانوارهای شهری را در بر گیرد. اکنون باید دید در عمل چه تعداد از دریافتکنندگان یارانه نقدی جدید از چرخه پرداخت حذف خواهند شد و آیا وعده حذف ۱۵ درصدی محقق میشود یا خیر.