تصمیم شائبه‌برانگیز برای واردات آیفون در آغاز کار وزیر جدید

در حالی که وزیر جدید صمت از مجلس رای اعتماد گرفته است، شاهد تصمیم شائبه‌برانگیز در سازمان توسعه تجارت در خصوص واردات آیفون و اعمال بررسی سیستمی سابقه واردات برای واردات کالا از محل صادرات خود در سامانه جامع تجارت هستیم.

کد خبر : ۱۰۱۹

دوشنبه - 05 شهريور 1403

به گزارش اقتصاد معاصر؛  مسئله اعمال بررسی سیستمی سابقه در حوزه واردات اهرمی است که از آن برای کنترل و کاهش مصارف ارزی استفاده می‌شود. براین اساس که تاجر تنها می‌تواند معادل واردات سال گذشته خود با درصدی افزایش واردات انجام دهد. به این ترتیب دیگر شاهد افزایش ناگهانی تقاضای واردات در حوزه‌های مشخص نخواهیم بود.

از سال‌های قبل تا امروز عموماً شاهد اعمال بررسی سیستمی سابقه واردات در رویه‌های تجاری کشور بودیم. با این حال در حدود سه سال اخیر شاهد عدم اعمال بررسی سیستمی سابقه واردات در خصوص یک رویه وارداتی انحصاری بودیم. رویه‌ای که با نام واردات از محل صادرات خود شناخته می‌شود، قرار بود امتیازی برای تشویق به صادرات باشد. با این وجود در عمل شاهد شکل‌گیری یک بازار انحصاری برای واردات کالا‌های خاصی مانند تلفن‌های همراه بالای ۶۰۰ دلار که عمده آن نیز آیفون است، هستیم.

طی چند سال اخیر بار‌ها نسبت به تبعات منفی رویه واردات از محل صادرات خود هشدار داده شد حتی پیشنهاد اعمال بررسی سیستمی سابقه واردات در گذشته مطرح شد. اما با وجود تمامی هشدار‌ها رویه واردات از محل صادرات خود مانند گذشته به کار خود ادامه داد و به این ترتیب مشکلاتی که در این رویه وجود داشت تشدید و تعمیق شد. یکی از نمونه‌های این چالش ورودی افرادی به حوزه واردات آیفون بود که تا پیش از آن تجربه‌ای در این حوزه تخصیصی نداشتند.

نتیجه آن شد که به گواه گزارش کارشناسی سازمان توسعه تجارت، شاهد واردات موبایل‌های رفرش و ریپک شده به داخل کشور بودیم. گوشی‌هایی که در نهایت به عنوان کالای نو به مردم فروخته می‌شد. این اتفاق نه تنها منجر به زیان مصرف‌کننده نهایی می‌شود بلکه به منابع ارزی محدود کشور نیز زیان وارد می‌کند.

ابهامات درباره یک اقدام شبه انحصاری

لازم به ذکر است، با وجود همه مشکلاتی که در رویه واردات از محل صادرات خود وجود داشت، طی سال‌های اخیر شاهد اصلاحات اساسی در این رویه نبودیم، اما ناگهان در روز‌هایی که وزیر جدید صمت به تازگی کار خود را آغاز کرده است، ناگهانی شاهد اعمال بررسی سیستمی سابقه واردات برای واردات کالا از محل صادرات خود در سامانه جامع تجارت هستیم.

این اقدام شائبه‌های زیادی را ایجاد می‌کند چرا که این تصمیم به نوعی پس از دقیقه ۹۰ و بعد از تغییر وزیر گرفته شده است. این سوال وجود دارد که چرا چند سال قبل که نیاز بود این رویه کنترل شود چنین اقدامی صورت نگرفت؟

بررسی سیستمی سابقه واردات در حقیقت به این معنا است که افرادی که تا پیش از این اقدام به واردات از طریق این رویه نکرده باشند، دیگر اساساً چنین مجوزی پیدا نخواهند کرد و اجازه واردات نخواهند داشت. در حالی این اتفاق رخ می‌دهد که ممکن است برخی صادرکنندگان طی سال جاری اقدامات لازم و زیر ساخت‌های مورد نیاز برای واردات را فراهم کرده باشند و بخواند در سال‌های آینده این کار را انجام دهند.

اما با اعمال سابقه واردات در عمل این افراد دیگر مجوز نخواهند گرفت و شاهد شکل‌گیری یک انحصار قابل توجه با منافع اقتصادی بالا برای افرادی هستیم که طی دو تا سه سال اخیر با استفاده از رویه واردات در برابر صادرات خود اقدام به واردات آیفون کردند.

افزایش سابقه تجار در دوره معافیت بررسی سیستمی سابقه

در طرف دیگر فعالان اقتصادی که توانستند با استفاده از معافیت بررسی سیستمی سابقه واردات حجم قابل توجهی واردات طی چند سل اخیر انجام دهند، سابقه قابل توجهی برای خود ایجاد کرده‌اند. با در نظر گرفتن اینکه بررسی سیستمی سابقه واردات براساس سوابق چند سال اخیر انجام می‌شود، به این ترتیب این دسته امتیاز واردات بالایی پیدا خواهند کرد. این موضوع خود به شاعبه انحصار دامن خواهد زد و می‌تواند مشکلات بیشتری در بازار تلفن همراه کشور ایجاد کند.

در نهایت این پیشنهاد وجود دارد که برای رفع ابهام از ایجاد انحصار در رویه واردات از محل صادرات خود، بررسی سیستمی سابقه واردات بدون در نظر گرفتن سابقه وارداتی چند سال اخیر انجام شود. به این ترتیب افرادی که طی چند سال اخیر با استفاده از معافیت بررسی سیستمی سابقه واردات توانستند سابقه‌های وارداتی قابل توجهی برای خود ایجاد کنند دیگر امکان استفاده نادرست از فضای جدید را نخواهند داشت./ تسنیم