«اقتصاد معاصر» گزارش می‌دهد؛

آثار تغییرات اقلیمی بر کشاورزی/ ۳ پیشنهاد برای تضمین امنیت غذایی کشور

به عقیده کارشناسان، کاهش رواناب‌های کشاورزی با مدیریت بهتر کودها و مواد شیمیایی و همچنین پیشگیری از هدررفت غذا با مدیریت صحیح ذخیره‌سازی، از شیوه‌های کاهش تاثیر تغییرات اقلیمی بر کشاورزی است، اگر سیاست‌گذاران به این مهم توجه داشته باشند، می‌توان تاثیر تغییرات اقلیمی بر کشاورزی را کاهش داد و امنیت غذایی کشور را تضمین کرد.

کد خبر : ۱۰۲۸۳

شنبه - 24 آذر 1403

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ صنعت کشاورزی یکی از ارکان اصلی هر کشوری محسوب می‌شود که نسبت مستقیمی با معیشت مردم دارد. به همین سبب لازم است تا سیاست‌گذاران، همواره اهتمام لازم را نسبت به این حوزه داشته باشند.

آمریکا به عنوان یک کشور توسعه‌یافته غربی در حوزه‌های مختلف، از جمله کشاورزی، پیشرفت‌هایی داشته است. این در حالی بوده که در ایالات متحده بیش از دو میلیون مزرعه وجود دارد و بیش از نیمی از اراضی این کشور برای تولیدات کشاورزی استفاده می‌شود اما این نکته حائز اهمیت است که کشاورزی فقط به مزارع محدود نمی‌شود، بلکه شامل صنایعی مانند خدمات غذایی و تولید مواد غذایی نیز خواهد بود؛ سیاست‌گذاران این کشور، با توجه به تغییرات اقلیمی که در آمریکا اتفاق افتاده، اهتمام خود نسبت به این بخش را افزایش داده‌اند.

عوامل تاثیرگذار بر کشاورزی

کشاورزی در حالت کلی به عواملی همانند آب‌وهوا، اقلیم و همچنین منابع طبیعی مانند زمین، آب و سایر منابعی که تحت تاثیر اقلیم قرار دارند، وابسته است. این در حالی بوده که تغییرات اقلیمی (مانند تغییر دما، میزان بارندگی و زمان یخبندان) می‌توانند فصل رشد را طولانی‌تر کنند یا امکان کشت محصولات جدید در برخی مناطق را فراهم سازند. همچنین این اتفاقات می‌توانند تا فعالیت کشاورزان را در برخی مناطق دشوارتر کرده یا به طور کامل ناممکن کند.

تاثیر تغییرات اقلیمی بر کشاورزی، به سرعت و شدت این تغییرات و همچنین به میزان توانایی کشاورزان و دامداران برای انطباق با این شرایط بستگی دارد. آمریکا نیز یکی از کشورهایی شناخته می‌شود که طی سال‌های اخیر، درگیر این تغییرات شده و اکنون نیز شیوه‌های مختلفی اعم از تناوب زراعی و مدیریت یکپارچه آفات برای انطباق با تغییرات اقلیمی را به کار گرفته است.

تغییرات در بهره‌وری کشاورزی

یکی از تغییراتی که می‌تواند روی بحث بهره‌وری کشاورزی تاثیرگذار باشد، شرایط کشت است. شرایط کشت یکی از مواردی بوده که در زمان‌های مختلف و با توجه به شرایط آب‌وهوایی و خاک و... می‌تواند مدت زمان فصل رشد را تغییر دهد. همچنین این اتفاق می‌تواند باعث افزایش نیاز به آبیاری و مدیریت بیشتر روند کشت در فصول مختلف، به ویژه فصول گرم‌تر شود.

یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر بهره‌وری، آلودگی هوا است. در واقع ازون سطحی در کره زمین، می‌تواند فتوسنتز گیاهان را کاهش داده و به همین سبب روند رشد آنها با مشکل مواجه شود. همچنین آلودگی هوا می‌تواند حساسیت محصولات کشاورزی به بیماری‌های مختلف را افزایش دهد.

آتش‌سوزی نیز یکی دیگر از عوامل موثر بر کاهش بهره‌وری است، چراکه تغییرات اقلیمی خطر وقوع آتش‌سوزی را افزایش داده که تهدید جدی برای اراضی کشاورزی و مراتع محسوب می‌شود. این در حالی بوده که تاثیر بیماری‌ها و آفات را نیز نمی‌شود نادیده گرفت. تغییرات دما و بارندگی می‌تواند موجب گسترش دامنه و فراوانی آفات، علف‌های هرز و بیماری‌ها شود که کنترل بیشتر کشاورزان را می‌طلبد.

تغییرات اقلیمی و چه‌بسا افزایش دما می‌تواند علاوه‌بر تغییر در زمان شکوفه‌دهی گیاهان و حضور گرده‌افشان‌ها (مانند زنبورها و پروانه‌ها)، موجب کاهش گرده‌افشانی نیز شود.

همچنین تغییرات اقلیمی علاوه‌بر محصولات کشاورزی، می‌تواند بر دام و محصولات آنها نیز تاثیرگذار باشد و چه‌بسا بر سلامت و بهره‌وری دام‌ها تاثیر منفی بگذارد.

تاثیر تغییرات اقلیمی بر منابع خاک و آب

تغییرات اقلیمی باوجود اینکه بر بهره‌وری کشت تاثیر می‌گذارد، بر منابع خاک و آب نیز تاثیرگذار است. به عنوان مثال افزایش بارندگی شدید می‌تواند موجب فرسایش خاک و کاهش مواد مغذی آن شود. همچنین رواناب‌های کشاورزی که حاوی کود و آفت‌کش‌ها هستند می‌توانند کیفیت آب دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و اقیانوس‌ها را کاهش دهند و موجب کاهش اکسیژن محلول (هیپوکسی) شوند.

علاوه‌ بر این دو مورد، یکی دیگر از تاثیرات تغییرات اقلیمی بر منابع خاک و آب، بالا آمدن سطح دریا است. این اتفاق باعث فرسایش زمین‌های کشاورزی ساحلی و ورود آب شور به منابع آبی می‌شود که تاثیر منفی بر بهره‌وری و کیفیت محصولات کشاورزی می‌گذارد.

تاثیر اقلیم بر سلامت کشاورزان

کشاورزان و افرادی که فعال در این حوزه هستند، با خطرات سلامت مرتبط با تغییرات اقلیمی مواجه‌اند که گرما، دود آتش‌سوزی و آفات، نمونه‌های این مساله محسوب می‌شوند؛ چراکه قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما می‌تواند سلامت کشاورزان را تهدید کرده و کیفیت هوای پایین ناشی از دود آتش‌سوزی نیز به سلامت کارگران این بخش آسیب زند.

افزایش آفات نیز یکی دیگر از عواملی بوده که می‌تواند بر سلامت کشاورزان تاثیرگذار باشد، چراکه استفاده بیشتر از آفت‌کش‌ها، کارگران را در معرض مواد شیمیایی قرار می‌دهد.

مساله سلامتی در حالی برای کشاورزان آمریکایی مطرح می‌شود که بسیاری از کارگران مزارع در ایالات متحده مهاجران خارجی هستند که با چالش‌هایی مانند دسترسی محدود به خدمات بهداشتی مواجه‌اند.

رابطه کشاورزی با اقتصاد

کشاورزی در سال ۲۰۲۳، بیش از ۱.۵۳  تریلیون دلار به تولید ناخالص داخلی ایالات متحده کمک کرده و ۱۰.۴ درصد از کل اشتغال این کشور را تشکیل داده است. علاوه‌بر این اهتمام به کشاورزی و محصولات آن، بر امنیت غذایی کشور نیز تاثیرگذار است. از همین‌رو می‌توان یکی دیگر از تاثیرات تغییرات اقلیمی را کاهش اشتغال و میزان درآمد کشور و همچنین آسیب به چرخه تامین امنیت غذایی برای جوامع بومی‌ها و خانواده‌های کم‌درآمد دانست.

اقدامات پیشنهادی برای کاهش تاثیر تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی فقط برای آمریکا نبوده و با توجه به شرایط جوی زمین، بر کشاورزی همه کشورها، علی‌الخصوص ایران نیز تاثیرگذار خواهد بود. از همین‌رو پیشنهاداتی که از سوی کارشناسان این حوزه برای کاهش تاثیر تغییرات اقلیمی بر روند تولید محصولات، می‌تواند برای همه کشورها مفید باشد.

کارشناسان حوزه کشاورزی به طور کلی ۳ اقدام را برای مقابله با این مساله پیشنهاد می‌کنند. یکی از این موارد، استفاده از روش‌های کشاورزی هوشمند اقلیمی، مانند پیش‌بینی آب‌وهوا و کاشت محصولات مقاوم است. این در حالی بوده که طی چند سال اخیر، مبحثی با عنوان «کشاورزی دقیق» نیز برجسته شده که کشاورزان را ملزم به استفاده از ابزارهای کاربردی برای پیش‌بینی دقیق‌تر این مسائل می‌کند.

همچنین کارشناسان کاهش رواناب‌های کشاورزی با مدیریت بهتر کودها و مواد شیمیایی و همچنین پیشگیری از هدررفت غذا با مدیریت صحیح ذخیره‌سازی را پیشنهاد می‌کنند. به همین جهت اگر سیاست‌گذاران نسبت به این اقدامات اهتمام و توجه لازم را داشته باشند، می‌توانند تاثیر تغییرات اقلیمی بر کشاورزی را کاهش داده و امنیت غذایی کشور را تامین کنند.