اقتصاد معاصر بررسی می‌کند؛

بانک توسعه جدید بریکس، فرصت تازه ایران برای تامین مالی پروژه‌ها

ایران با پیوستن به بانک توسعه جدید بریکس، گامی مهم در مسیر کاهش وابستگی به نظام مالی غرب و تامین مالی پروژه‌های زیرساختی خود برداشته است. این عضویت می‌تواند به ایران امکان استفاده از منابع غیردلاری، تقویت روابط اقتصادی با اقتصادهای نوظهور و کاهش تاثیر تحریم‌ها را بدهد، هرچند چالش‌های بانکی و مواضع متفاوت اعضای بریکس همچنان موانعی جدی در این مسیر ایجاد می‌کند.

کد خبر : ۱۷۳۶۰

شنبه - 18 اسفند 1403

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بانک توسعه جدید که توسط گروه بریکس تاسیس شده، به‌ عنوان یک نهاد مالی جایگزین برای نهادهای مالی غربی مانند بانک جهانی شناخته می‌شود. این بانک با هدف تامین مالی پروژه‌های زیرساختی و توسعه‌ای در کشورهای عضو و سایر اقتصادهای نوظهور فعالیت می‌کند. ایران، با توجه به تحریم‌های گسترده‌ای که از سوی ایالات متحده و برخی کشورهای غربی اعمال شده، به دنبال راه‌هایی برای تامین مالی پروژه‌های خود از طریق کانال‌های غیردلاری و مستقل از سیستم مالی غربی است که عضویت در بانک توسعه جدید، یکی از این مسیرها محسوب می‌شود.

بانک توسعه جدید و جایگاه آن در نظام مالی جهانی

بانک توسعه جدید در سال ۲۰۱۵ توسط کشورهای بریکس (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) تاسیس شد. هدف اصلی این بانک، تامین مالی پروژه‌های زیرساختی و توسعه پایدار در کشورهای عضو و سایر کشورهایی است که با آن همکاری می‌کنند. برخلاف نهادهای مالی غربی که عمدتا تحت سلطه دلار آمریکا هستند، بانک توسعه نوین تلاش می‌کند با استفاده از ارزهای محلی و کاهش وابستگی به سیستم مالی غربی، تامین مالی کشورهای عضو را تسهیل کند.

انگیزه‌های ایران برای عضویت در  بانک توسعه نوین

ایران به‌ عنوان کشوری با منابع غنی نفت و گاز و موقعیت ژئوپلیتیکی و استراتژیک، نیاز به سرمایه‌گذاری خارجی برای توسعه زیرساخت‌های خود دارد. تحریم‌های مالی و اقتصادی اعمال‌شده توسط آمریکا و متحدان آن، دسترسی ایران به منابع مالی بین‌المللی را محدود کرده است. در این شرایط، عضویت در بانک توسعه جدید به دلایل زیر برای ایران اهمیت دارد.

دسترسی به منابع مالی غیردلاری: ایران می‌تواند از تسهیلات این بانک برای تامین مالی پروژه‌های زیربنایی خود بدون وابستگی به دلار آمریکا استفاده کند.

تقویت روابط اقتصادی با بریکس: همکاری اقتصادی نزدیک‌تر با کشورهایی مانند چین و روسیه می‌تواند به کاهش وابستگی ایران به اقتصاد غرب کمک کند.

دور زدن تحریم‌های مالی: اگر بانک توسعه جدید بتواند منابع مالی را از طریق ارزهای محلی تخصیص دهد، ایران می‌تواند برخی از محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها را کاهش دهد.

حضور در یک نهاد مالی مستقل از غرب: عضویت در این بانک، ایران را به یک سیستم مالی جهانی متصل می‌کند که خارج از کنترل نهادهای غربی است.

چالش‌های ایران در بهره‌گیری از تسهیلات  بانک توسعه نوین

با وجود فرصت‌های بالقوه، بهره‌مندی ایران از منابع مالی بانک توسعه جدید با چالش‌های متعددی مواجه است:

تاثیر تحریم‌های آمریکا بر همکاری‌های بانکی: هرچند بانک توسعه جدید یک نهاد مستقل از آمریکا محسوب می‌شود اما همچنان در معرض فشارهای غیرمستقیم واشنگتن قرار دارد. برخی از اعضای بریکس، به‌ ویژه هند و برزیل، روابط نزدیکی با ایالات متحده دارند و ممکن است برای اجتناب از اقدامات تنبیهی، از تعامل مالی گسترده با ایران خودداری کنند.

مشکلات انتقال پول و تبادلات بانکی: یکی از مهم‌ترین موانع، محدودیت‌های مربوط به تبادل پول و انتقال سرمایه بین ایران و بانک توسعه جدید است. سیستم‌های بانکی تحت کنترل سوئیفت و موسسات مالی غربی، همکاری با ایران را دشوار می‌سازند. حتی در صورت استفاده از ارزهای محلی، یافتن کانال‌های موثر برای تبادلات مالی چالشی جدی محسوب می‌شود.

اولویت‌بندی پروژه‌ها و تخصیص منابع مالی: بانک توسعه جدید منابع مالی محدودی دارد و به همه کشورهای عضو و شرکا تسهیلات ارائه نمی‌دهد. رقابت برای دریافت وام از این بانک بالاست و ایران باید پروژه‌های خود را به‌ گونه‌ای معرفی کند که در اولویت تامین مالی قرار بگیرد.

موضع‌گیری اعضای بریکس نسبت به ایران: در حالی که چین و روسیه از گسترش روابط اقتصادی با ایران حمایت می‌کنند، سایر اعضای بریکس مانند هند و برزیل رویکرد محتاطانه‌تری دارند. میزان حمایت عملی اعضای بریکس از ایران در زمینه تخصیص وام و تسهیلات مالی همچنان نامشخص است.

راهکارهای ایران برای بهره‌گیری از منابع بانک توسعه جدید

با وجود چالش‌های فوق، ایران می‌تواند از راهکارهای زیر برای استفاده موثر از تسهیلات بانک توسعه جدید بهره ببرد:

همکاری دوجانبه با اعضای کلیدی بریکس: ایران می‌تواند از طریق مذاکرات مستقیم با چین و روسیه، پروژه‌های مشترکی را تعریف کند که تحت حمایت مالی بانک توسعه نوین قرار بگیرند.

استفاده از ارزهای محلی: کاهش وابستگی به دلار و استفاده از یوان، روبل یا سایر ارزهای محلی می‌تواند راهی برای دریافت تسهیلات مالی از بانک توسعه نوین باشد.

تمرکز بر پروژه‌های زیرساختی جذاب: ارائه پروژه‌هایی در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، حمل‌ونقل و توسعه دیجیتال که با اهداف بانک توسعه جدید همخوانی دارند، شانس دریافت تسهیلات را افزایش می‌دهد.

ایجاد مکانیزم‌های جدید مالی و بانکی: ایران می‌تواند به کمک اعضای بریکس، سیستم‌های مالی جایگزین مانند پیمان‌های پولی دوجانبه و سیستم‌های پرداخت غیردلاری را تقویت کند.

افزایش تعامل دیپلماتیک و اقتصادی با بریکس: حضور فعال در اجلاس‌های بریکس و تلاش برای جلب حمایت سایر اعضا می‌تواند تاثیر مثبتی بر دریافت وام‌های توسعه‌ای داشته باشد.

چشم‌انداز آینده

عضویت ایران در بانک توسعه جدید می‌تواند یک فرصت مهم برای کاهش وابستگی به نهادهای مالی غربی و تامین مالی پروژه‌های توسعه‌ای کشور باشد. با این حال، تحریم‌های آمریکا، محدودیت‌های بانکی و موضع‌گیری متفاوت اعضای بریکس، چالش‌های جدی در این مسیر ایجاد کرده‌اند. برای بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌های این بانک، ایران باید رویکردی فعالانه در همکاری با کشورهای کلیدی بریکس اتخاذ کند و بر استفاده از ارزهای محلی تاکید داشته باشد و پروژه‌های توسعه‌ای جذابی را برای تامین مالی پیشنهاد دهد.

در صورت مدیریت صحیح این فرصت، بانک توسعه نوین می‌تواند به یکی از ابزارهای مهم ایران در مقابله با تحریم‌ها و توسعه اقتصادی تبدیل شود اما تحقق این هدف مستلزم دیپلماسی اقتصادی هوشمندانه، همکاری موثر با اعضای بریکس و ایجاد زیرساخت‌های مالی مناسب برای تعامل با این بانک است.