مهدی حاجی‌وند، کارشناس بازار سرمایه

دردسر‌های وام به هیات مدیره سازمان بورس

چند سالی است که اوضاع بازار سرمایه کشور مطلوب نیست و بخشی از این نابسامانی به دلیل عوامل بنیادی و بخشی دیگر هم به حواشی و تصمیمات سازمان بورس در این زمینه مربوط می‌شود.

کد خبر : ۱۷۹۲

شنبه - 17 شهريور 1403

اقتصاد معاصر-مهدی حاجی‌وند، کارشناس بازار سرمایه: جدید‌ترین اتفاقی که طی روزهای اخیر در بورس افتاده، نامه سازمان بازرسی کل کشور به وزیر امور اقتصادی و دارایی است که تصویر آن چهارشنبه هفته گذشته در فضای مجازی منتشر شد. در این نامه آمده بود، پنج عضو هیات مدیره سازمان بورس در مجموع ۱۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان با سود ۴ درصد به «خودشان» وام داده‌اند که دوره بازگشت آن نیز ۱۰ ساله و بدون ضمانت بوده است. بیشترین مبلغ این وام به مجید عشقی، رئیس هیات مدیره سازمان بورس پرداخت شده و رقم آن ٢میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان بود. علیرضا ناصرپور، رضا عیوضلو، مهرداد مسعودی‌فر و حسن فرج زاده دهکردی نیز که معاونان عشقی هستند، هر یک ۱.۹ میلیارد تومان وام با شرایط ذکر شده دریافت کرده‌اند.

تخلف در بازار سرمایه

از نکات قابل بیان در خصوص این وام که در نامه سازمان بازرسی کل کشور خطاب به وزیر اقتصاد مورد تاکید قرار گرفته، این است که این تصمیم «تقریبا یک هفته پس از شهادت رئیس جمهور و در دوره زمانی تغییر دولت و دوره‌گذار دولت سیزدهم» (و احتمال این که هیات مدیره سازمان بورس تغییر خواهند کرد)، گرفته شده است.

در این نامه تاکید شده که «عملکرد کلی سازمان بورس در مدیریت و نظارت بر بازار بورس و اوراق بهادار کمتر از حد انتظار بوده است» و خواسته شده تا «علت طرح و وضع چنین مصوبه‌ای بدون در نظر گرفتن شرایط کلی حاکم بر بازار سرمایه، نارضایتی سهامداران خرد از عملکرد مسؤولان سازمان بورس، بهره‌مندی اعضای هیات مدیره از منابع سازمان بورس به نفع خود و حواشی و انتقادات ناشی از این تصمیم» اعلام شود.

همتی: اجازه ویژه‌خواری به هیچ‌کس نخواهیم داد

در واکنش به وام میلیاردی و حواشی گسترده آن و همچنین نامه سازمان بازرسی کل کشور، عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی در صفحه شخصی خود در فضای مجازی نوشت: «پس از نامه سازمان بازرسی درباره وام قرض‌الحسنه دریافتی توسط رئیس و اعضای هیات مدیره سازمان بورس، موضوع را جهت بررسی سریع کارشناسی و اعلام نظر به بازرسی وزارتخانه ارجاع داده‌ام. در دولت چهاردهم برای حذف رانت‌ها آمده‌ایم و اجازه ویژه‌خواری به هیچ‌کس نخواهیم داد.»

توضیحات عشقی

حواشی و انتقادات به وام میلیاردی هیات مدیره سازمان بورس، آن هم خارج از عرف معمول به‌گونه‌ای بود که مجید عشقی، رئیس این سازمان پنج‌شنبه شب با حضور در رسانه ملی در این خصوص توضیحاتی داد و شفاف‌سازی کرد. عشقی گفت: «اینکه گفته می‌شود، هیات مدیره سازمان وام را برای خودشان تصویب و پرداخت کرده‌اند، قطعا یک دروغ بزرگ است.

این مقام مسؤول افزود: شورای عالی بورس براساس ماده ۴ قانون اوراق بهادار مسؤولیت تعیین حقوق و دستمزد مزایای هیات مدیره سازمان بورس را برعهده دارد. این مبالغ هم براساس مصوبه شورا پرداخت شده و پرداخت چنین مبالغی در تمامی نهاد‌های پولی و مالی، متناظر یک روال کاملا عادی است و گاهی در برخی نهادها، مبالغ پرداختی بیشتر از این ارقام است.

عشقی بیان کرد: مدیران و کارکنان سازمان بورس، به دلیل شرایط خاص این نهاد با محدودیت‌های متعددی مواجه‌اند، در نتیجه برای حفظ منابع انسانی نهاد ناظر بازار سرمایه، لازم است که این تسهیلات پرداخت شود. شورای عالی بورس هم براساس همین موضوع با پرداخت تسهیلات موافقت کرده است.

این مقام مسؤول همچنین اظهار کرد: ما هم تمام مدارک و مستندات را برای بررسی به دستگاه‌های نظارتی ارایه کرده‌ایم تا مشخص شود که هیچ‌گونه ابهامی در پرداخت این وام‌ها وجود نداشته است.

وی ادامه داد: به‌دلیل وجود تعارضات منافع، این مبالغ از محل منابع خود سازمان پرداخت شده و از منابع بانکی نبوده است.»

ابهامات وام به هیات مدیره بورس

در خصوص توضیحات ارائه شده توسط مجید عشقی، نکات زیر قابل تامل است:

۱. تائید و اقدام برای گرفتن وام میلیاردی توسط هیات مدیره سازمان بورس، آن هم بلافاصله پس از شهادت رئیس جمهور و با علم و احتمال به این که در دوره جدید تغییراتی رخ خواهد داد، چه مفهومی دارد؟

۲. شریک جرم کردن کارمندان سازمان بورس با هدف کاهش فشار‌ها بر رئیس و هیات مدیره سازمان بورس در مصاحبه رئیس این سازمان مشهود است.

۳. زیر سوال بردن گزارش سازمان بازرسی و دروغ خواندن موارد مطروحه در نامه و به نوعی بی‌اعتبار خواندن اتهامات.

۴. هزینه کردن از اعتبار شورای عالی بورس.

۵. واکنش سریع و مصاحبه مجید عشقی در خصوص وامی که خود و هیات مدیره سازمان بورس گرفته‌اند، در حالی اتفاق افتاده که در موضوع مسائل مهمی که بازار سرمایه را تحت تاثیر قرار داده از جمله نرخ خوراک، بهره ۳۰ درصدی بانکی و ...، «سکوت و بی‌خبری»، واکنش عشقی و هیات مدیره‌اش در دوره ریاست بوده است.

۶. در مصاحبه عشقی عنوان نشد که طی ۳ سال گذشته هیات مدیره سازمان بورس چه تعداد وام و با چه مبالغی گرفته‌اند! آیا وام میلیاردی اخیر تنها وام دریافتی بوده است؟

۷. شاید لازم باشد «تحقیق و تفحص از سازمان بورس» و ارکان زیرمجموعه‌اش از جمله شرکت اطلاع‌رسانی و آموزش بورس در دوران عشقی به ویژه از حیث مسایل مالی انجام شود.

تکذیب دستگیری عشقی

در این میان، خبری در برخی رسانه‌ها مبنی بر دستگیری مجید عشقی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در جزیره قشم و در حین خروج از کشور منتشر شد. خبرگزاری قوه قضاییه -میزان- در این خصوص نوشت: «پیگیری‌ها نشان می‌دهد که این خبر از اساس کذب است و صحت ندارد.»

واکنش‌ها به وام ۱۰.۵ میلیارد تومانی!

واکنش و البته نقد‌ها به وام ۱۰ میلیاردی عشقی و اعضای هیات مدیره‌اش کماکان ادامه دارد. داوود منظور، رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه به این وام میلیاردی در فضای مجازی اعلام کرد: «دریافت هرگونه تسهیلات قرض‌الحسنه کلان توسط کارکنان و مدیران نهاد‌های پولی و مالی مصداق کامل تعارض منافع است و مستلزم ضابطه‌گذاری و نظارت از سوی نهاد‌های تنظیم‌گر مستقل است. بهتر است جبران خدمات کارکنان نهاد‌های مالی به صورت شفاف و نقدی انجام شود.»

همچنین فاطمه مقصودی، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس در واکنش به افشای وام ۱۰.۵ میلیارد تومانی ۵ عضو هیات مدیره سازمان بورس آن هم با سود ۴ درصدی گفت: «موضوع وام‌های نجومی بدون پایه و اساس در اولین جلسه این کمیسیون با جدیت رسیدگی خواهد شد. امروزه بسیاری از مردم در گیرودار دریافت وام‌های کوچک اشتغال‌زایی و حتی دریافت وام ازدواج هستند و چرا زن سرپرست خانوار در دریافت وام ۱۰ میلیون تومانی اجاره مسکن ناتوان است اما برخی آقایان وام‌های میلیاردی می‌گیرند.»

هادی محمدپور، عضو ناظر مجلس در شورای عالی بورس نیز در خصوص اعطای وام میلیاردی اعضای هیات مدیره سازمان بورس گفت: «سه‌شنبه هفته جاری نخستین جلسه شورای عالی بورس با حضور وزیر اقتصاد برگزار و این موضوع بررسی می‌شود. وزیر اقتصاد پیگیری موضوع را در دستور کار قرار داده و بنده هم به عنوان ناظر مجلس بر سازمان بورس از رئیس سازمان در این باره سوال خواهم کرد.»

نکته قابل توجه اینجاست که اخذ این وام از سوی رئیس سازمان بورس در شرایطی که دولت به پایان رسیده و ناظران جدید مجلس در شورای عالی حضور پیدا نکردند، بدسلیقگی است. حتی اگر این وام قانونی بوده نباید در فاصله دو دولت از آن استفاده می‌کردند. یک چک نباید به تنهایی به عنوان ضمانت مورد پذیرش باشد.

واکنش عشقی به برکناری‌اش

در پی حواشی به وجود آمده پیرامون وام میلیاردی هیات مدیره سازمان بورس، گمانه‌زنی‌ها در خصوص برکناری رئیس و هیات مدیره این سازمان پررنگ شد تا جایی که مجید عشقی شب گذشته با اشاره به این که در نخستین جلسه خود با همتی، وزیر جدید اقتصاد استعفایم را اعلام کردم، گفت: «نظر همتی هم تغییر در مدیریت سازمان است و گفتند تا انتخاب گزینه مورد نظر کار‌ها طبق روال ادامه یابد.»

سرانجام عشقی استعفا داد

در پی حواشی به وجود آمده، مجید عشقی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار امروز طی نامه‌ای به طور رسمی از سمت خود استعفا داد. استعفایی که موافقت شورای عالی بورس را به همراه خواهد داشت تا شاید پایانی باشد بر دوره پرحاشیه ریاست عشقی و معاونانش بر سازمان بورس و بازار سرمایه و «بورسی که عشقی اداره می‌شد!»