استقلال بانک مرکزی به حرف نیست به عمل است

نشست تخصصی رؤسای اسبق بانک مرکزی امروز در ضمن همایش بانکداری اسلامی با حضور سید محمدحسین عادلی، محمود بهمنی، اکبر کمیجانی و ولی‌الله سیف برگزار شد.

کد خبر : ۲۱۶۱

سه‌شنبه - 20 شهريور 1403

به گزارش اقتصاد معاصر؛ سید محمدحسین عادلی در این نشست گفت: بانکداری اسلامی زمانی می‌تواند پویا باشد که ابزارهای جدید ایجاد کند. گروهی در آن زمان در بانک مرکزی گرد آمدند و اوراقی به نام اوراق مشارکت را تدوین کردند که ابزار خوبی شد.

وی افزود: بعد از آنکه این اوراق را ایجاد کردیم خیلی مورد سؤال واقع شد که این اوراق درست نیست. ما در آن زمان به بحرین رفتیم و اوراق مشارکت و ارائه کردیم اما علما و متخصصین آنها آن را نپذیرفتند. بعد از چند سال که آن را در مالزی مطرح کردیم خیلی مورد استقبال قرار گرفت و اسم آن را صکوک گذاشتند. این سکویی که الان هست از اینجا نشئت می‌گیرد و نحوه شکل‌گیری آن در کشور ما بوده است. اما الان زمان به بعد دیگر ابتکاری نداشته‌ایم.

عادلی با اشاره به اینکه اولین کشوری که بانکداری اسلامی را مطرح کرد پاکستان بود،بیان کرد: بانکداری اسلامی در پاکستان به شکل یک پنجره در بانک‌ها ایجاد شد و بانکداری متعارف هم در کنار آن بود.

وی با بیان اینکه چرا ما پنجره‌ای برای باکتری متعارف در کنار بانکداری اسلامی ایجاد نکنیم؟ گفت: باید این کار را انجام دهیم تا ببینیم چقدر مورد استقبال قرار می‌گیرد. در حال حاضر پول در دست مردم پول داغ است. خیلی از افراد از آقای فرزین انتقاد کردند که ناگهان سود ۳۰ درصدی را قرار دادند اما من آن را ایراد نمی‌دانم.

رئیس اسبق بانک مرکزی درباره استقلال بانک مرکزی هم گفت: استقلال بانک مرکزی این است که وقتی بانک مرکزی با ۳۰۰ هزار همت برای تسهیلات ازدواج و فرزندآوری موافقت نمی‌کند سازمان برنامه‌وبودجه نیز نتواند این رقم را در بودجه بگذارد. بانک مرکزی وقتی دخالت می‌کند در نرخ ارز می‌آیند سؤال می‌کنند چرا دخالت کردی؟ این استقلال بانک مرکزی نیست.

مشکل امروز بانک‌ها ناشی از بودجه متورم است

در ادامه محمود بهمنی با اشاره به اینکه امروز همه از ناترازی بانک‌ها گفتند، اظهار کرد: من می‌خواهم بگویم که امروز بانک‌ها مریض هستند. ما می‌دانیم که این روزها کارکنان زحمت‌کش بانک‌ها از ۸ ساعت ۷ ساعت را کار می‌کنند در حالی که در سایر سازمان‌ها این زمان ۴۵ دقیقه است. ما باید ببینیم مشکل کجاست تا آن را حل کنیم.

وی افزود: مشکل از بودجه متورم است. دولت یک بودجه‌ای می‌نویسد و خود مجلس نیز درآمدی که قابل‌تحقق نیست را اضافه و به دولت ابلاغ می‌کند. یک‌ مرتبه در پایان سال مجبور می‌شود اوراق بفروشد. این‌ها تبدیل به نقدینگی و نهایت تورم می‌شود.

بهمنی بیان کرد: در حال حاضر کفایت سرمایه بانک‌های ما طبق بازل ۳، ۱۲ است. این ترازنامه‌ها جواب نمی‌دهد و ما نمی‌توانیم با بانک‌های دنیا کار کنیم.

رئیس اسبق بانک مرکزی ادامه داد: من از برخی از بانک‌ها خبر گرفتم گفتند چون سود سپرده را از ۲۰ و ۲۲ به ۱۸ درصد رساندند مردم سپرده‌ها را خارج کردند.

وی افزود: قانون می‌گوید که وظیفه بانک مرکزی کنترل تورم است اما به این معنی نیست که وزیر اقتصاد بگوید تورم به من ارتباطی ندارد. بانک مرکزی یک تصمیم می‌گیرد و وزارت اقتصاد و سایر بخش‌ها می‌توانند آن را خنثی کنند.

وی در خصوص ناترازی بانک‌ها گفت: باید بار را از روی دوش بانک‌ها بردارند تا ببینیم و تراز هستند؟ مقصر فقط بانک‌ها نیستند. اگر از ابتدا بودجه را در دولت و مجلس طوری بنویسند که کسری ایجاد نشود، این مشکلات ایجاد نمی‌شود.

ارتقا آموزش نیروی انسانی با گشایش در تحریم‌ها و fatf

بهمنی با بیان اینکه دولت باید خود را از اقتصاد خارج کند، اظهار داشت: دولت بدهی خود را برای اینکه تسویه کند بنگاه‌های زیان‌ده را به بانک‌ها می‌دهد بعد می‌گوید بانک‌ها بنگاه‌داری می‌کنند. از ابتدا بنگاه را می‌فروختید و پول بانک را می‌دادید بانک‌ها هم سراغ بنگاه‌داری نمی‌آمدند. دولت باید بگذرد خود مردم کار را انجام دهند مسائل حل می‌شود.

در ادامه جلسه اکبر کمیجانی با اشاره به تصویب به قانون بانکداری بدون ربا در سال ۶۲ گفت: وقتی عملکرد را بعد از سه دهه نگاه می‌کنیم می‌بینیم که همچنان کاستی‌هایی وجود دارد. ۲ درصد از ۸ درصد رشد اقتصادی مربوط به بهره‌وری است. ارتقای نیروی انسانی از موضوعاتی است که باید به آن پرداخته شود که بتوانیم به رشد اقتصادی کمک کنیم. ما در محتوای آموزش‌های تخصصی به استانداردهای بین‌المللی توجه نکرده‌ایم. اگر در تحریم و fatf گشایش‌هایی ایجاد شود می‌تواند به بحث آموزش کمک کند.

تکالیف تکلیفی از جیب بانک‌ها پرداخت نشود

رئیس اسبق بانک مرکزی با اشاره به درآمدهای موهوم در بودجه گفت: درست است که با حسابداری و بازی با اعداد یک تعادلی در بودجه ایجاد کرده‌ایم، اما در واقع درآمدهای موهوم هم به بودجه وارد شده و باعث عدم تعادل شده است.

کمیجانی اشاره کرد که اگر دولت و مجلس تمایل دارند که در قالب قرض‌الحسنه تکالیفی انجام دهند هزینه آن هم باید از خارج نظام بانکی تأمین شود و هزینه این تکالیف باید از وجوه اداره شده و منابع مستقل از منابع بانک پرداخت شود.

وی ادامه داد: ادامه وضعیت هم مسئله نظام بانکی و ناترازی بانک‌ها را سخت‌تر می‌کند و انتقادهای چند جانبه‌ای در درون سیستم شکل خواهد گرفت که نتیجه هم نخواهد داشت.

حذف رانت و سوداگری با ارز توافقی

رئیس اسبق بانک مرکزی تاکید کرد: همیشه تکالیف تحمیلی بر نظام بانکی بالاتر از توان پاسخگویی بانک‌ها بوده است. الان گوشه‌ای از این تحمیل تکالیف را در ترازنامه بانک‌ها می‌بینیم. بخش زیادی از بدهی بانک‌ها مربوط به بدهی به بانک مرکزی است که برای تامین تکالیف از بانک مرکزی گرفته شده است.

وی در خصوصی هیئت عالی بانک مرکزی: انتظار داشتیم بعد از اجرای قانون جدید بانک مرکزی هیئت عالی به بانک مرکزی و استقلال آن کمک کند اما هیئت عالی ۵۰ هزار میلیارد تومان برای پرداخت تسهیلات تکلیفی ز ذخایر قانونی بانک‌ها برداشته و آزاد کرده که یک عمل انبساطی است.

کمیجانی در خصوص نرخ ارز توافقی نیز بیان کرد: مدت‌هاست که بانک مرکزی گامی برای مسدود کردن رانت و سوداگری در قالب نرخ ارز توافقی در دست اجرا دارد. این موضوع یکی از جاهایی است که هر چقدر تسهیل شود به واقعی شدن در قلب کمک می‌کند.

در ادامه نشست ولی‌الله سیف با بیان اینکه سپرده‌گذار به امانت سپرده را به بانک می‌سپارد، بیان کرد: وقتی بانک در آخر سال پول سپرده‌گذار را به او می‌دهد قدرت خرید او مثل قبل نیست و اینجا تسهیلات گیرنده سود می‌کند.

وی ادامه داد: در کوتاه‌مدت این موضوع قابل پذیرش است اما ده‌ها سال به هیچ عنوان قابل قبول نیست.

دولت‌ها فقط به فکر ۴ سال خود هستند

سیف در خصوص استقلال بانک مرکزی توضیح داد: بحث استقلال بانک مرکزی را نمی‌توان سرسری گرفت. درست است که با دست، رئیس کل بانک مرکزی را نشان می‌دهند اما ابزار در اختیار او قرار نداده‌اند.

رئیس اسبق بانک مرکزی در خصوص عملکرد دولت‌ها گفت: دولت‌ها تصمیماتی می‌گیرند که فقط در ۴ سال بتوانند به رأی دهندگان پاسخ دهند. ما نهادی می‌خواهیم که تصمیمات بلندمدت بگیرد. رئیس‌جمهور می‌گوید که من مسئول دوره خودم هستم. این یعنی چه؟ پس منافع ملی کشور را چه کسی پیگیری کند؟

وی با بیان اینکه بانک مرکزی به تنهایی نمی‌تواند با بانک‌های ناتراز برخورد کند گفت: هیئت عالی هم این اجازه را نمی‌دهد. بگذریم از حمایت‌هایی که از بانک‌های ناتراز از جاهای دیگر صورت می‌گیرد.

عملیات بازار باز دعوای بین بانک مرکزی و دولت را حل کرد

سیف بیان کرد: در برخی از دولت‌ها شاهد بودم که دولت می‌گفت بدهی فلان شرکت زیانده را به دولت منتقل کنید. دولت به دنبال تجهیز منابع با بانک‌ها است و چون در نظام بانکی به دلیل بدهی موفق نمی‌تواند این تسهیلات را بگیرد چنین پیشنهادی را می‌دهد.

رئیس اسبق بانک مرکزی با اشاره به عملیات بازار باز گفت: عملیات بازار باز دعوای بین بانک مرکزی و دولت را حل کرد. اما الان دولت به بانک‌ها فشار می‌آورد که منابع خود را تأمین کند.

وی با بیان اینکه خبرنگاری در خصوص تغییر رئیس بانک مرکزی سؤال کرده است که به نظر شما چه کسی رئیس می‌شود، توضیح داد: من با تندی جواب دادم که این چه سؤالی است که می‌پرسی. رئیس‌کل بانک مرکزی عضو هیئت دولت نیست و الان هم ۵ سال آن به سر نیامده است. به نظر من اصلاً نشستن رئیس‌کل بانک مرکزی در هیئت دولت اشتباه است./فارس