اقتصاد معاصر بررسی می‌کند

قطع شریان اصلی واردات غذا به اسرائیل چه بر سر تل‌آویو می‌آورد؟

در پی تداوم تجاوز نظامی اسرائیل به غزه و تاخیر این رژیم در پذیرش آتش‌بس، یمن با اعلام محاصره دریایی بندر حیفا، یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های اقتصادی اسرائیل، وارد مرحله جدیدی از تقابل منطقه‌ای شد؛ اقدامی که می‌تواند زنجیره تامین کالاهای وارداتی اسرائیل را با اختلال گسترده مواجه کرده و پیامدهای اقتصادی و امنیتی عمیقی برای تل‌آویو به همراه داشته باشد.

کد خبر : ۲۳۵۸۹

سه‌شنبه - 30 ارديبهشت 1404

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در پی تشدید تنش‌های نظامی و سیاسی مربوط به تجاوز نظامی اسرائیل علیه غزه، یمن گامی تنش‌آمیز و قابل توجه برداشته و محاصره دریایی بندر حیفا را اعلام کرده است.

این تصمیم به عنوان فشار بر رژیم صهیونیستی اتخاذ شده که با خیره‌سری اعلام کرده که جنگ غزه ادامه خواهد داشت و مذاکرات برای توقف آن را به تعویق انداخته است.

بنابراین، یمن با بستن یکی از شریان‌های اقتصادی مهم در فلسطین اشغالی و به‌ ویژه آنچه که به عنوان «دروازه اسرائیل به جهان» شناخته می‌شود، وارد مرحله جدیدی از واکنش‌ها شده است. بندر حیفا، واقع در شمال غرب فلسطین اشغالی در ساحل شرقی دریای مدیترانه، یکی از مهم‌ترین بنادر رژیم صهیونیستی است و به‌ عنوان یکی از مسیرهای اصلی تجارت اسرائیل محسوب می‌شود، به‌ ویژه برای واردات کالاهایی که از آسیا و اروپا به این کشور می‌آید.

به گفته آمارهای سازمان بنادر اسرائیل، این بندر بیش از ۳۰ میلیون تن کالا در سال جابه‌جا می‌کند و به صدها شرکت صنعتی و تجاری در شمال و مرکز اسرائیل خدمات ارائه می‌دهد.

در سال‌های اخیر، این بندر شاهد توسعه بزرگی با سرمایه‌گذاری‌های خارجی بوده که شامل راه‌اندازی ایستگاه کانتینری جدید توسط شرکت «گروه بندری شانگهای» چین می‌شود که ظرفیت آن را افزایش داده و این بندر را به یکی از مراکز مهم ابتکار «کمربند و جاده» چین تبدیل کرده است.

این تحولات استراتژیک موجب شده که حیفا به یک مرکز دریایی پیشرفته در شرق مدیترانه و ایستگاه اصلی در زنجیره‌های تامین جهانی که به اسرائیل متصل هستند، تبدیل شود. اسرائیل درصد بالایی از واردات خود را از بازارهای آسیایی، به‌ ویژه چین و هند از طریق مسیری دریایی که از اقیانوس هند به دریای سرخ و سپس از طریق کانال سوئز به بندر حیفا می‌رسد، وارد می‌کند. این مسیر از لحاظ زمان و هزینه، سریع‌ترین و کم‌هزینه‌ترین گزینه در مقایسه با مسیرهای جایگزین است.

با اعلام محاصره دریایی یمن علیه حیفا، نگرانی‌های جدی درباره احتمال بروز اختلال در زنجیره‌های تامین، تاخیر در حمل‌ونقل کالا و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه دریایی مطرح شده است.

طبق گزارش‌های اقتصادی، از جمله گزارشی که توسط موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) در ژانویه ۲۰۲۵ منتشر شده، هرگونه اختلال در حمل‌ونقل از طریق این مسیر ممکن است به اسرائیل خسارت‌هایی در حد صدها میلیون دلار در ماه، به‌ ویژه با توجه به وابستگی اسرائیل به این مسیر برای واردات مواد اولیه، تجهیزات صنعتی و کالاهای مصرفی وارد کند.

راه‌های پیش‌ روی اسرائیل در مواجهه با محاصره دریایی یمن

در صورت ادامه محاصره هوایی و دریایی یمن علیه اسرائیل، این رژیم گزینه‌های محدودی برای مقابله دارد اما هر کدام از این گزینه‌ها هزینه‌های خود را به دنبال خواهد داشت. برخی از این گزینه‌ها شامل موارد زیر هستند.

انتقال به بندر اشدود: این بندر در جنوب اسرائیل قرار دارد و به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، در معرض تهدیدات نظامی قرار دارد و همچنین زیرساخت‌های پیشرفته بندر حیفا را ندارد.

استفاده از بندر ایلات و حمل کالا از طریق جاده به داخل اسرائیل: این مورد هم می‌توانست یکی از گزینه‌های جایگزین باشد اما این بندر در نتیجه حملات اسرائیل به کشتی‌ها در دریای سرخ کاملا ورشکسته شده و حتی اگر فعالیت آن ادامه داشت، گزینه‌ای هزینه‌بر و نسبتا کند بود.

اتکا به بنادر قبرس یا یونان و انتقال کالا از طریق حمل‌ونقل هوایی یا دریایی به اسرائیل: این مسیرها نیز پرهزینه و پیچیده هستند.

همکاری با بنادر کشورهای خلیج فارس و حمل کالا از طریق اردن: این سناریو وابسته به ثبات امنیتی و توافقات سیاسی است.

طبق تحلیل‌های مرکز مطالعات استراتفور، هیچ‌کدام از این گزینه‌ها نمی‌توانند به‌ طور کامل ظرفیت عملیاتی بندر حیفا را در صورت اختلال در خطوط تامین جبران کنند.

ابعاد استراتژیک و اقتصادی محاصره بندر حیفا توسط یمن

این اقدام صرفا یک بحران حمل‌ونقلی نیست، بلکه یک تحول جدی در ابزارهای مواجهه در منطقه به شمار می‌آید. تصمیم صنعاء در این زمینه، بخشی از یک استراتژی است که هدف آن وارد کردن فشار به اسرائیل و ایجاد نوعی سردرگمی استراتژیک است. این تحول موجب می‌شود که اسرائیل در محاسبات خود که عمدتا به جنگ‌های کوتاه و محدود به جبهه‌های خاص عادت کرده است، دچار چالش شود.

اگرچه یمن نیروی دریایی قدرتمند ندارد اما توانایی استفاده از پهپادهای مسلح و موشک‌های دریایی، به‌ ویژه در موقعیت جغرافیایی حساس خود در تنگه باب‌المندب، به این کشور ابزاری موثر برای مختل کردن حرکت کشتی‌ها می‌دهد.

در صورتی که تحریم یمن ادامه یابد و حتی دامنه آن گسترش یابد، ممکن است تحولی اساسی در سیاست‌های دریایی اسرائیل ایجاد شود. این احتمال وجود دارد که تل‌آویو به دنبال جلب حمایت بین‌المللی علیه این اقدامات باشد یا اقداماتی نظامی برای تامین امنیت ناوگان دریایی خود انجام دهد.

با این حال، پیچیدگی‌های روابط میان اسرائیل و ایالات متحده در این دوره، از جمله خروج واشنگتن از تعامل مستقیم با صنعاء، رژیم صهیونیستی را در موقعیت حساسی قرار می‌دهد که گزینه‌های محدودی در اختیار دارد.

پیش‌بینی آثار اقتصادی تحریم بر اسرائیل

ادامه محاصره اسرائیل توسط یمن ممکن است به افزایش هزینه‌های واردات، فشار بر بنادر جایگزین و کُندی در زنجیره‌های تامین صنعتی منجر شود که این تاثیرات می‌تواند بر بخش‌های مختلف اقتصاد اسرائیل، از جمله صنایع غذایی و فناوری تاثیر بگذارد. این تحریم‌ها به‌ عنوان یک تحول در ابزارهای رویارویی منطقه‌ای نمایان می‌شود، جایی که دیگر جنگ‌ها فقط به جبهه‌های نظامی محدود نمی‌شوند، بلکه شامل اقتصاد و مسیرهای دریایی نیز می‌شوند.

با گسترش نقش صنعاء در این زمینه، اسرائیل با چالش استراتژیکی واقعی روبه‌رو است که نه‌ فقط برای حفاظت از شریان‌های دریایی خود، بلکه برای بازنگری در موقعیت خود در منطقه در مواجهه با تغییرات سریع و بازیگران جدید ضروری است.

در پی تشدید جنگ اسرائیل علیه غزه، یمن تصمیم به تحریم دریایی بندر حیفا، یکی از مهم‌ترین شریان‌های اقتصادی اسرائیل گرفت. این بندر که سالانه بیش از ۳۰ میلیون تن کالا جابه‌جا می‌کند، به‌ ویژه برای واردات از آسیا و اروپا حائز اهمیت است. با این تحریم، اسرائیل با بحران جدی در زنجیره تامین خود مواجه خواهد شد.

یمن با استفاده از ابزارهایی همچون پهپادها و موشک‌های دریایی قادر به مختل کردن حرکت کشتی‌ها است و این امر می‌تواند تاثیرات گسترده‌ای بر اقتصاد اسرائیل بگذارد. بندر حیفا می‌تواند هزینه‌های واردات این رژیم را به شدت افزایش دهد. اسرائیل گزینه‌های مختلفی از جمله انتقال به بندر اشدود یا همکاری با بنادر دیگر در منطقه برای مقابله با این بحران دارد اما هیچ‌کدام نمی‌توانند جایگزین کامل بندر حیفا باشند.

محاصره دریایی یمن به عنوان یک تهدید استراتژیک و اقتصادی جدی برای اسرائیل محسوب می‌شود و ممکن است به تغییرات عمده‌ای در سیاست‌های اقتصادی و امنیتی این کشور منجر شود. این کپسول به طور خلاصه ابعاد اقتصادی و استراتژیک تحریم یمن بر بندر حیفا را توضیح می‌دهد و مناسب برای انتشار در کانال تلگرامی است.