امکان حذف یارانه غیرمستحق‌ها با ۲ شاخص‌ شفاف

طی سال‌های گذشته به سبب نقص در اطلاعات شاهد مشکلات جدی در اجرای صحیح دهک‌بندی بودیم اما اجرای دو شاخص شفاف حذف یارانه ایرانیان خارج از کشور و افرادی که بیش از ۵ بار در سال به خارج کشور رفت وآمد داشته‌اند سبب صرفه‌جویی چند هزار میلیاردی خواهد شد.

کد خبر : ۳۰۳۳۲

سه‌شنبه - 14 مرداد 1404

به گزارش اقتصاد معاصر؛ در آیین‌نامه‌ای که سال گذشته به منظور تعیین سه دهک پردرآمد و حذف یارانه آنها به تصویببه هیئت وزیران رسید، 6 شاخص کلی برای تعیین تکلیف دهک‌بندی‌ها مشخص شد. تا پیش از آن شاخص‌ها و همچنین سامانه مربوط به تعیین دهک‌بندی با نقص‌های جدی مواجه بود.

همین مسئله عاملی شد تا حذف یارانه پردرآمدها به سرانجام قابل قبولی نرسد چرا که هر مرحله حذف موجب اعتراض تعداد زیادی از افراد می‌شد و همین موضوع ملاحظات را بیش از پیش افزایش داد.

براساس همین شرایط و ملاحظات نیز تلاش شد تا شاخص‌های شفاف و قابل سنجش برای دهک‌بندی و سپس حذف سه دهک بالای جامعه در نظر گرفته شود. شش شاخص در نظر گرفته شده شامل خانوارهای دارای املاک و مستغلات از جمله باغ‌ویلاهای مجلل (لوکس) با مجموع ارزش ریالی بالاتر از 35 میلیارد تومان، خانوارهای دارای یک یا چند خودروی سواری یا وانت دواتاق (کابین) دارای شماره انتظامی شخصی با مجموع ارزش 3 میلیارد تومان، خانوارهایی که درآمدهای آنها بیش از سقف مشخص باشد، خانوارهایی که میزان خرید آنها از طریق حساب‌های غیرتجاری از رقم تعیین‌شده بالاتر باشد، ایرانیان مقیم خارج از کشور بر اساس اعلام وزارت امور خارجه و خانوارهایی که بیش از پنج سفر خارجی در بازه یک‌ساله داشته باشند بوده است.

ضرورت تسریع در دهک‌بندی براساس شاخص‌های 1403

ا ضرورت ین شاخص‌ها برای سال 1403 تعیین شده بود. در نتیجه اگر قرار برتکرار چنین مواردی در سال جاری باشد، لازم است تا برخی شاخص‌های عددی آن متناسب با شرایط تورمی بروزرسانی شود همانطور که هرساله قیمت‌خودروها و خانه‌های لوکس مشمول مالیات در بودجه سنواتی تغییر می‌کند.

در خصوص شاخص‌هایی مانند قیمت خودرو، قیمت املاک، میزان درآمد و میزان خرید در حساب‌های غیرتجاری این بروزرسانی سقف باید صورت بگیرد. اما اگر قرار بر انجام دهک‌بندی صرفاً براساس داده‌های سال 1403 نیز باشد، باید فرآیند آن با سرعت بیشتری پیگیری شود.

صرفه جویی بیش از 3 هزار میلیاردی با کمک تنها دو شاخص دهک‌بندی

نکته دیگری که وجود دارد این است که دو مورد از شاخص‌های تعیین شده اساساً نیازی به ملاحظاتی که به آنها اشاره شد ندارند. در حقیقت همچنان طیفی از یارانه بگیران را شاهد هستیم که بعضاً سال‌ها است از کشور خارج شده‌اند.

عموم این افراد به جهت آنکه تراکنشی برای آنها به ثبت نرسیده و گردش مالی در حساب‌های خود نداشته‌اند، جزو دهک‌ها و صدک‌های پایین طبقه‌بندی شده‌اند. به عبارت دیگر احتمالاً یارانه 400 هزار تومانی و کالابرگ دهک‌های اول تا سوم را دریافت می‌کنند.

یکی از نمونه‌ها در این زمینه مجتبی پورمحسن خبرنگار رسانه ارتش رژیم صهیونیستی بود که تا اسفند ماه 1403 یارانه و کالابرگ دریافت کرده بود در حالی که سال‌ها پیش از کشور خارج شده بود.

در آیین‌نامه تاکید شده بود که اطلاعات این افراد باید از طریق وزارت امور خارجه در اختیار سامانه رفاه ایرانیان قرار بگیرد تا ملاکی برای حذف غیرمستحق‌ها باشد.

شاخص دیگری که می‌توان براساس آن نسبت به حذف یارانه اقشار پردرآمد اقدام کرد، حذف یارانه افرادی است که بیش از 5 بار در سال به خارج از کشور رفت و آمد داشته‌اند و اطلاعات آنها از طریق پلیس و وزارت امور خارجه قابل دریافت است.

لازم به ذکر است، دهک‌بندی و حذف یارانه دهک‌های بالا صرفاً براساس همین دو شاخص منجر به صرفه‌جویی بیش از 3 هزار میلیارد تومانی در مصارف یارانه‌ها طی یکسال خواهد شد و منبعی برای انجام حمایت‌های بیشتر از اقشار کم درآمد بدون استفاده از منابع ارزی صندوق توسعه ملی و یا سایر منابع بودجه عمومی فراهم می‌شود.

لزوم همکاری دستگاه‌ها برای اجرای صحیح دهک‌بندی

با در نظر گرفتن این شرایط باید گفت که همچنان تعداد زیادی از افراد غیرمشمول در فهرست یارانه بگیران کشور قرار دارند و منابعی به آنها تخصیص داده می‌شود که می‌توان از آنها برای حمایت بیشتر از اقشار ضعیف‌تر جامعه استفاده کرد.

با توجه به این شرایط این انتظار از دستگاه‌ها به خصوص وزارت امور خارجه وجود دارد که همکاری کاملی با وزارت کار به منظور مشخص شدن فهرست ایرانیان خارج از کشور داشته باشند تا از هدر رفتن منابع محدود یارانه‌ها که می‌تواند به عنوان اهرمی برای حمایت بیشتر از اقشار نیازمند جامعه مورد توجه قرار بگیرد، جلوگیری شود./تسنیم