نگاهی کوتاه به موضوعات اقتصادی روزنامه‌ها (۲۷ آذر ۱۴۰۴)

از پیچیدگی تعرفه‌ای در تجارت تا تصمیم بزرگ حذف حجم مبنا

دکه اقتصاد همچون روز‌های گذشته به بررسی گزارش‌های اقتصادی روز جرائد مکتوب پرداخته‌اند.

کد خبر : ۴۱۲۵۵

پنجشنبه - 27 آذر 1404

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله تجارت، بازار سرمایه، صنایع غذایی و وزارت جهاد کشاورزی پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «پیچیدگی تعرفه‌ای در تجارت خارجی» به نقد سیاست ممنوعیت واردات و تاکید بر تعرفه‌گذاری به‌عنوان راهکار موثرتر برای حمایت از تولید داخلی و تجارت خارجی پرداخته و نوشته است: «سیاست ممنوعیت واردات کالاهای دارای مشابه داخلی با هدف حمایت از تولید، طی سال‌های گذشته اجرا شده اما بررسی‌ها نشان می‌دهد این سیاست در عمل ناکارآمد بوده است. این رویکرد نه‌تنها به ارتقای کیفیت و رقابت‌پذیری تولید داخلی منجر نشده، بلکه با ایجاد انحصار، افزایش قیمت‌ها و گسترش قاچاق، به زیان مصرف‌کنندگان و اقتصاد تمام شده است. در حوزه‌هایی مانند لوازم خانگی و ماشین‌آلات صنعتی، ممنوعیت واردات موجب کاهش دسترسی به کالاهای باکیفیت و سوق یافتن تقاضا به بازار غیررسمی شده است. کارشناسان معتقدند مشکلات تولید داخلی بیش از آنکه ناشی از واردات باشد، ریشه در تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی و موانع ساختاری دارد. به‌گفته آنان، حمایت موثر از تولید باید از طریق اعمال تعرفه‌های هدفمند، زمان‌دار و شفاف انجام شود. تجربه کشورهای دیگر نیز نشان می‌دهد که تعرفه‌گذاری، ضمن حفظ رقابت، امکان افزایش درآمد دولت را فراهم می‌کند. در مقابل، سیاست‌های ممنوعیتی با پیچیده‌سازی نظام تجاری، به تضعیف تولید، رشد قاچاق و افزایش فشار بر معیشت مردم منجر شده است.»

روزنامه شرق با عنوان «تصمیم بزرگ حذف حجم مبنا» در گزارش اقتصادی خود به حذف حجم مبنا از بازار سرمایه ایران و بررسی پیامدها و دیدگاه‌های موافق و مخالف آن پرداخته و نوشته است: «سازمان بورس ایران پس از ۲۲ سال تصمیم به حذف «حجم مبنا» از معاملات بازار سرمایه گرفته؛ اقدامی که از ابتدای دی‌ماه ۱۴۰۴ اجرایی می‌شود و برخی آن را گامی شجاعانه در جهت کاهش مداخله دولت و مقدمه‌ای برای حذف دامنه نوسان می‌دانند. حجم مبنا در سال ۱۳۸۲ و در شرایط کم‌عمقی بازار، حجم پایین معاملات و نوسانات غیرواقعی قیمت‌ها به‌عنوان یک ابزار کنترلی بومی معرفی شد تا از دستکاری قیمت جلوگیری کند. این ابزار در سال‌های ابتدایی کارکرد مثبتی داشت اما به‌تدریج به مانعی برای کشف قیمت منصفانه، به‌ویژه در سهام کوچک و متوسط تبدیل شد. کارشناسان موافق معتقدند با پیشرفت زیرساخت‌های معاملاتی، نظارت هوشمند و ابزارهای کنترلی مدرن، کارایی حجم مبنا از بین رفته و حذف آن می‌تواند نقدشوندگی و جذابیت بازار را افزایش دهد. در مقابل، منتقدان ریشه مشکلات بورس ایران را نه در ابزارهایی مانند حجم مبنا، بلکه در عمق کم بازار، ارزش پایین بورس و ساختار دولتی و شبه‌دولتی اقتصاد می‌دانند. به باور آنان، تا زمانی که مالکیت و مدیریت شرکت‌ها عمدتا در اختیار دولت و نهادهای شبه‌دولتی است، حذف حجم مبنا یا حتی دامنه نوسان تاثیر بنیادینی بر توسعه بازار سرمایه نخواهد داشت.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «سقوط تقاضا با تورم» به بررسی تاثیر تورم و نوسانات اقتصادی بر رفتار مصرف‌کننده و کاهش تقاضا در بازار صنایع غذایی پرداخته و نوشته است: «بازار صنایع غذایی ایران در سال‌های اخیر تحت تاثیر تورم مزمن، نوسانات اقتصادی و تحریم‌ها با کاهش تقاضا مواجه شده است. افزایش تورم در گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها موجب افت قدرت خرید خانوارها شده و علاوه بر محدود کردن انتخاب مصرف‌کننده، کیفیت رژیم غذایی و سلامت عمومی جامعه را نیز کاهش داده است. همزمان، تغییرات جمعیت‌شناختی مانند کوچک‌تر شدن خانوارها، افزایش اشتغال زنان و گسترش زندگی شهری، تقاضا برای غذاهای آماده، بسته‌بندی‌های کوچک و خرید آنلاین را افزایش داده است. دیجیتالی شدن بازار و رشد فروش اینترنتی، رفتار مصرف‌کننده را مقایسه‌گرتر، حساس‌تر به قیمت و وابسته به نظرات کاربران کرده اما بحران اعتماد ناشی از نوسان قیمت و تغییر کیفیت، وفاداری به برندها را تضعیف کرده است. در نتیجه، مصرف‌کننده بیش از برند به ارزش واقعی کالا توجه دارد. تورم بالا باعث شده خانوارها به سمت کالاهای اساسی و ارزان‌تر، تغییر برند، کاهش مصرف اقلام لوکس و افت تنوع غذایی حرکت کنند. گزارش اتاق بازرگانی تهران نشان می‌دهد ترکیب فشار اقتصادی با افزایش آگاهی سلامت‌محور، ویژگی اصلی بازار امروز صنایع غذایی ایران است و موفقیت در این بازار مستلزم شناخت دقیق رفتار مصرف‌کننده و سیاست‌گذاری هوشمند و پایدار است.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «اشکالات نهادی» در گزارش اقتصادی خود به بررسی ضعف مدیریتی وزارت جهاد کشاورزی و تاثیر آن بر جهش قیمت کالاهای اساسی و اختلال در تامین نهاده‌های دامی پرداخته و نوشته است: «در ماه‌های اخیر، انتقادها به عملکرد وزارت جهاد کشاورزی تحت مدیریت غلامرضا نوری‌قزلجه شدت یافته است. کارشناسان و فعالان اقتصادی ضعف مدیریتی این وزارتخانه را عامل اصلی جهش قیمت اقلام اساسی مانند سیب‌زمینی، حبوبات و برنج می‌دانند که رشد ۷۰ تا ۲۸۱ درصدی داشته است. مشکلات ناشی از ترکیب سیاست‌های رفاهی و ارزی، اختلال در واردات و توزیع نهاده‌های دامی و تمرکز وزارتخانه بر توزیع به جای تولید، کمبود کالاها و افزایش قیمت‌ها را تشدید کرده است. اظهارات وزیر درباره وجدان فروشندگان نیز واکنش منفی نمایندگان مجلس و افکار عمومی را برانگیخت و ضعف نظارت و تصمیم‌گیری نوسانی در وزارتخانه را آشکار کرد. کارشناسان معتقدند جایگزینی تیم مدیریتی فعلی با تیمی قوی‌تر می‌تواند بازار کالاهای اساسی را کنترل و سرمایه اجتماعی دولت را حفظ کند.»