تقابل نرخ اخزا و P/E بازار سهام؛ جست‌وجوی منطقه امن در بورس

بازار سرمایه ایران در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری درگیر مقایسه‌ای بنیادین شده است؛ مقایسه‌ای که میان بازدهی اوراق بدهی دولتی و ارزندگی سهام انجام می‌شود. در این میان، اوراق خزانه اسلامی (اخزا) به یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر تصمیم‌گیری فعالان بورسی تبدیل شده‌اند.

کد خبر : ۴۴۸۶۱

دوشنبه - 27 بهمن 1404

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ اوراق خزانه اسلامی، ابزار بدهی کوتاه‌ مدت دولت است که با هدف تامین کسری بودجه، تسویه بدهی‌های انباشته و مدیریت نقدینگی منتشر می‌شود. این اوراق بدون پرداخت سود دوره‌ای و با قیمتی کمتر از ارزش اسمی عرضه شده و در سررسید با قیمت اسمی تسویه می‌شوند؛ بنابراین بازدهی آنها از محل اختلاف قیمت خرید و ارزش اسمی محاسبه می‌شود. از منظر بازار سرمایه، اخزا به‌عنوان «نرخ بازدهی بدون ریسک» شناخته می‌شود و عملا مبنای مقایسه سایر بازارها، به‌ویژه سهام، قرار می‌گیرد؛ هرچند در شرایط تورمی و پرریسک اقتصاد ایران، همین عنوان «بدون ریسک» نیز محل تردید جدی محسوب می‌شود.

افزایش نرخ بدون ریسک و تغییر معادله بورس

پس از سال ۱۳۹۹ و هم‌زمان با تشدید کسری بودجه دولت، نرخ بازدهی اوراق دولتی روندی صعودی به خود گرفت؛ روندی که معمولا در نیمه دوم هر سال شدت بیشتری می‌گیرد. اکنون نرخ بازدهی اخزا به محدوده ۳۹ تا ۴۰ درصد رسیده است؛ سطحی که عملا انتظارات سرمایه‌ گذاران از بازار سهام را دست خوش تغییر کرده است.

در چنین شرایطی، سهام‌دار دیگر به بازدهی‌های متوسط رضایت نمی‌دهد. افزایش ریسک‌های سیاسی، تنش‌های منطقه‌ای و نااطمینانی‌های اقتصادی باعث شده فعالان بازار، حداقل بازدهی مورد انتظار خود از بورس را به سطوحی در حدود ۶۰ درصد سالانه برسانند. این شکاف میان نرخ بدون ریسک و بازدهی مورد انتظار، فشار مستقیمی بر نسبت‌های ارزش‌گذاری بازار سهام وارد کرده است.