مهرداد حاجی‌زاده‌فلاح، تحلیل‌گر مبارزه با پولشویی

پنج نشانه فعالیت‌های پولشویی و پنج شیوه مقابله با آن

امروزه پولشویی یک مشکل جهانی محسوب می‌شود که به دلیل ابداع تکنیک‌های جدید برای ارتکاب جرم توسط مجرمان، مقابله با آن نیازمند دانش روز و شناخت این تکنیک‌ها است.

کد خبر : ۵۰۸۱

چهارشنبه - 25 مهر 1403

اقتصاد معاصر-مهرداد حاجی‌زاده‌فلاح، تحلیل‌گر مبارزه با پولشویی: امروزه پولشویی یک مشکل جهانی محسوب شده که به دلیل ابداع تکنیک‌های جدید برای ارتکاب جرم توسط مجرمان، رفع آن دشوار است.

با توجه به ماهیت دائمی در حال تکامل و مضر آن، مشاغلی که در صنایع تحت نظارت فعالیت می‌کنند، موظف به اتخاذ شیوه‌های ضد پولشویی با فناوری مناسب هستند تا با مقررات مطابقت داشته باشند. گفتنی است که امروزه چندین نمونه از پولشویی وجود دارند که بدون نیاز به این فناوری و فرآیند‌ها رشد می‌کنند.

بر همین اساس موسسات مالی باید با نمونه‌هایی از طرح‌های پولشویی و نحوه مبارزه با آنها آشنا باشند که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

پولشویی چیست؟

پولشویی به فرآیند «پاکسازی» پول با منشا غیرقانونی مانند تبدیل و تغییر شکل درآمد حاصل از جرائم مواد مخدر، قاچاق ارز و...، به منظور مشروع جلوه دادن آن اطلاق می‌شود. این فرآیند شامل اجرای پول از طریق سه مرحله جایگذاری، لایه گذاری و یکپارچه سازی است که پس از آن، مجرم می‌تواند آزادانه پول را خرج کند.

مجرمان نمی‌توانند پول نقدی را که از عملیات غیرقانونی به دست می‌آورند، بدون جلب توجه مقامات خرج کنند. مقامات نظارتی همیشه به منبع ثروت، به ویژه افرادی که سابقه مالی آنها با توان مالی فعلی آنها همخوانی ندارد، علاقه‌مند هستند.

مجرمان باهوش، با استفاده از وجوه غیرقانونی از طریق مشاغل با پول نقد بالا از سیستم مالی قانونی استفاده می‌کنند تا وجوه را مانند درآمد‌های کسب‌وکار جلوه دهند. به این ترتیب، کسب‌وکار در صورت بررسی به یک پشتوانه قانونی یا منبع مالی تبدیل می‌شود و سوءظن فعالیت‌های غیرقانونی را از بین می‌برد.

نمونه‌هایی از پولشویی و نحوه جلوگیری از آن عبارتند از:

خدمات بانکی و مالی: مثال موردی برای این نمونه از پولشویی، بانک HSBC است. این بانک در سال ۲۰۱۲، به دلیل تسهیل پولشویی از طریق اجازه دادن به کارتل‌های مواد مخدر برای پولشویی میلیون‌ها دلار از طریق عملیاتی در ایالات متحده، ۱.۹ میلیارد دلار جریمه شد. این بانک در اثر عدم اجرای اقدامات قوی مبارزه با پولشویی، مانند بررسی و شناسایی دقیق مشتری و نظارت بر تراکنش‌های مشکوک، شکست خورد.

راهبرد‌های مختلفی برای پیشگیری از این نوع پولشویی وجود دارد. در همین راستا باید برنامه‌های جامع مبارزه با پولشویی (AML) را اجرا کرده که شامل بررسی و شناسایی دقیق مشتری، نظارت بر تراکنش‌ها و گزارش فعالیت‌های مشکوک می‌شود. این کارکرد باید به طور منظم به روزرسانی شود و به صورت دقیق به کارکنان، آموزش داده شود تا در مورد سیاست‌ها و رویه‌های به کار گیری AML حساس شوند.

همچنین می‌توان از فناوری‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی برای شناسایی الگو‌های تراکنش غیرعادی در این امر استفاده کرد.

املاک و مستغلات: مثال موردی برای این مورد نیز بازار املاک و مستغلات ونکوور است. بازار املاک در ونکوور کانادا، به طور بسیار گسترده‌ای برای پولشویی مورد استفاده قرار می‌گیرد. مجرمان، املاک لوکس را با استفاده از وجوه غیرقانونی خریداری کرده، قیمت ملک را افزایش داده و کار را برای خریداران قانونی دشوار کردند.

راهبرد‌های پیشگیری از این پیشگیری نیز مختلف است. به عنوان مثال باید برای معاملات با ارزش بالا، بررسی‌های لازم در مورد خریداران را انجام دهید. فعالیت‌های مشکوک، مانند خرید نقدی یا تراکنش‌های مربوط به نهاد‌های خارج از کشور را به مقامات نظارتی و مرکز اطلاعات مالی گزارش کنید و همچنین از فناوری‌های جدید AML برای تایید منبع وجوه استفاده کنید.

بازی و کازینو: مثال موردی برای مورد نیز، استراحتگاه‌های تاج محسوب می‌شود. Crown Resorts استرالیا در سال ۲۰۲۰، به دلیل تسهیل پولشویی از طریق کازینو‌های خود مورد بررسی قرار گرفت.

راهبرد‌های پیشگیری برای این مساله، اجرایی کردن سیاست‌های سختگیرانه رسیدگی به پول نقد و نظارت بر تراکنش‌های نقدی بزرگ است. مورد دیگر اجرای روش‌های جدید شناسایی معمول و مضاعف مشتری، به ویژه برای مشتریان با ارزش بالا در این زمینه توسط مشاوران حرفه‌ای مبارزه با پولشویی، توصیه می‌شود. همچنین برنامه‌های انطباق AML را به طور منظم بررسی کنید.

هنر و آثار باستانی: مثال موردی برای این نوع نیز، ماجرای بوویر است. در ماجرای بوویر، دلال آثار هنری  ایو بوویر به پولشویی و کلاهبرداری از طریق افزایش قیمت آثار هنری و تسهیل نقل‌وانتقال وجوه نامشروع از طریق معاملات هنری متهم شد.

راهبرد‌های پیشگیری از این نوع، بررسی منشا و تایید مشروعیت آثار هنری و فروشندگان، اجرایی کردن رویه دقیق KYC در خصوص مشتریان و رعایت جوانب احتیاط و دقت برای خریداران و فروشندگان و همچنین نظارت بر تراکنش‌های غیرمعمول هستند.

در همه موارد، آشنایی با آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۴ الحاقی قانون مبارزه با پولشویی مصوب سال ۱۳۹۸، می‌تواند راهگشا باشد.

ارز‌های دیجیتال و دارایی‌های دیجیتال: مثال موردی برای این مساله، هک Bitfinex است. صرافی ارز دیجیتال Bitfinex در سال ۲۰۱۶، هک شد و تقریبا ۷۲ میلیون دلار بیت‌کوین به سرقت رفت. وجوه دزدیده‌شده از طریق کیف پول‌های رمزنگاری متعدد برای پنهان کردن منشا آنها شسته شده است.

راهبرد‌های پیشگیری برای این مساله وجود دارد. باید اقدامات دقیق آیین‌نامه‌ای مبارزه با پولشویی و همچنین شناسایی دقیق مشتریان مستند به مواد ۵۰ تا ۹۱ آیین‌نامه، برای مبادلات ارز‌های دیجیتال و ارائه‌دهندگان کیف پول لازم‌الاجر باشد و از ابزار‌های تجزیه و تحلیل بلاک چین برای ردیابی حرکت دارایی‌های دیجیتال استفاده شود.

کالا‌های لوکس و جواهرات: مثال موردی برای این مساله نیز قاچاق طلا در هند است. در هند، قاچاق طلا یک روش رایج برای پولشویی بوده است. مجرمان، طلا را با وجوه غیرقانونی می‌خرند و آن را قاچاق کرده و به دارایی‌های قانونی تبدیل می‌کنند.

راهبرد‌های پیشگیری نیز برای این امر وجود دارد. لازم است ا بررسی‌های کامل را  در مورد تامین‌کنندگان و خریداران هر سازمان‌های مجری انجام دهید. پیاده‌سازی سیستم‌های ردیابی موجودی برای نظارت بر جابه‌جایی کالا‌های با ارزش بالا در این خصوص ضرورت دارد. همچنین لازم است که تراکنش‌های مشکوک را شناسایی و در صورت منطقی نبودن، گزارش کنید، به‌ ویژه آنهایی که مربوط به پرداخت‌های نقدی یا نهاد‌های خارج از کشور است.

خرده‌فروشی و تجارت الکترونیک: مثال موردی برای این مساله پولشویی مبتنی بر تجارت (TBML) است. در  طرح‌های اشاره شده، مجرمان از تراکنش‌های تجاری برای شستشوی پول از طریق صورت‌حساب بیش‌ ازحد یا زیر فاکتور کالا‌ها استفاده می‌کنند.

اجرای روش‌های KYC قوی برای تامین‌کنندگان و مشتریان از راهبردهای پیشگیری است. باید تراکنش‌های تجاری را از نظر مغایرت‌ها، مانند قیمت‌گذاری غیرمعمول یا مبادلات مکرر یک کالا، نظارت کنید. همکاری با گمرک و مقامات نظارتی برای شناسایی و گزارش فعالیت‌های تجاری مشکوک نیز می‌تواند راهبرد مناسبی باشد.

نحوه شناسایی فعالیت‌های پولشویی

برخی از علائمی که ممکن است نشان‌دهنده فعالیت‌های پولشویی باشند، عبارتند از:

مورد اول: سپرده‌ها یا برداشت‌های غیرمعمول که با فعالیت‌های تجاری شناخته‌شده، مشتری ناسازگار است.

مورد دوم: وجود چند تراکنش کوچک، زیر آستانه گزارش در یک دوره کوتاه، با هدف اجتناب از شناسایی (ساختار یا smurfing).

مورد سوم: اطلاعات متناقض ارائه شده توسط مشتری، مانند آدرس‌های مختلف یا جزئیات تماس در اسناد.

مورد چهارم: معاملات با کشور‌هایی که به دلیل سطوح بالای فساد، مقررات ضعیف AML یا نرخ بالای جرم و جنایت شناخته شده‌اند.

مورد پنجم: پرداخت‌هایی که به اشخاص ثالث غیرمرتبط و بدون ارتباط تجاری واضح با مشتری انجام یا دریافت شده است.

ایجاد رویه‌های قوی چک KYC و AML برای جلوگیری از پولشویی کلیدی است؛ راه‌حل‌های سازگار با ID Smile به کسب‌وکار‌ها قدرت می‌دهد تا به همه این موارد در یک مکان دست یابند.

از همین‌رو می‌توانید از طریق موارد زیر از پولشویی جلوگیری کنید:

تایید هویت: مجموعه‌ای از راه‌حل‌های تایید هویت را برای کمک به کسب‌وکار‌ها ارائه کنید.

تایید سند: این مورد به کسب‌وکار‌ها این امکان را می‌دهد تا با استفاده از احراز هویت بیومتریک و فناوری OCR، بیش از ۸،۵۰۰ سند هویت را در ۲۲۶ کشور جهان تایید کنند.

بررسی‌های دولتی KYC: برای تایید هویت مشتری، از مقامات صادرکننده شناسه در سراسر آفریقا دسترسی مستقیم به پایگاه‌های داده را اعمال کنید.

راستی آزمایی سند پیشرفته: عملکرد تایید سند و بررسی‌های دولتی KYC را در یک راه‌حل قوی برای بررسی انطباق دقیق‌تر، ترکیب کنید.

بررسی مبارزه با پولشویی (AML): با اجرای یک بررسی AML روی مشتری در برابر موارد زیر اقدامات احتیاطی بیشتری انجام دهید.