پرونده «فناوری، پیشران کشاورزی»

بیانیه کانون جهادگران جهادسازندگی به مناسبت درگذشت پدر آبخوان‌داری ایران

سیدآهنگ کوثر، در میان شگفتی متخصصان جهانی، با توسعه آبخوان‌داری در کشور، عرصه لم‌یزرع ۵۰۰۰ هکتاری گربایگان را به جنگلی قابل سکونت تبدیل کرد. در پی درگذشت این محقق ارجمند و کم‌نظیر، کانون جهادگران جهادسازندگی بیانیه‌ای صادر کرد.

کد خبر : ۶۴۸۴

چهارشنبه - 09 آبان 1403

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ فناوری‌های جهت‌ساز و کلیدی آبخیزداری و آبخوان‌داری، در سال‌های پس از انقلاب و به‌ویژه دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، رشدی چشمگیر و خیره‌کننده را تجربه کردند. یکی از عرصه‌هایی که با بهره‌گیری از این فناوری به آبادانی رسیده و از سرزمینی لم‌یزرع به دشتی آباد تبدیل شد، گربایگان فسا در استان فارس بوده است. این دستاورد بزرگ توسط یکی از اعضای هیات علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دکتر سیدآهنگ کوثر، محقق گردید. وی پس از اخذ دکترای آب و خاک و گیاه از دانشگاه ایالتی اورگن آمریکا، به کشور بازگشت و از سال ۱۳۶۱ در استان فارس، طرحی را کلید زد که بعد‌ها به ۵۰۰۰ هکتار بالغ شد و جوایز گوناگونی را کسب کرد.

این طرح، از جمله طرح‌های تحسین‌شده توسط یونسکو به عنوان الگویی برتر در مدیریت منابع آب در مناطق خشک جهان محسوب می‌شود. دریافت جایزه بهترین مقاله آبخیزداری سال‌های ۱۳۶۹ و ۱۳۷۰ در سال ۱۳۷۲ از دست حسن حبیبی معاون اول وقت رئیس‌جمهوری، برنده مدال پژوهش درجه ۳ در روز ۱۳ اردیبهشت ۱۳۷۵ اهدا شده توسط رئیس‌جمهوری وقت، برنده جایزه دوم خوارزمی برای پژوهش کاربردی در سال ۱۳۷۵، برنده مدال طلای مالکیت معنوی جهانی در تاریخ ۱۷ بهمن ۱۳۷۵، برنده جایزه ملی محیط زیست در سال ۱۳۷۹، برنده جایزه ۳۰ هزار دلاری سازمان اسکان بشر در سال ۲۰۰۴ و برنده جایزه ۲۰ هزار دلاری رودخانه‌های بزرگ ساخته دست بشر در سال ۲۰۰۵ اهدا شده توسط رئیس وقت یونسکو، از جمله افتخارات و دستاورد‌های این طرح می‌باشد. کانون جهادگران جهادسازندگی، در پی درگذشت این دانشمند بزرگ بیانیه‌ای صادر کرده که ذیلاً آمده است:

"بسمه تعالی

بیانیه کانون جهادگران جهاد سازندگی به مناسبت درگذشت بنیانگذار و اسطوره فناوری آبخوانداری

استاد دکتر سید آهنگ کوثر همچون دیگر عزیزان قافله تعالی انسانی به سوی خداوند پیوست. دکتر سید آهنگ کوثر نیز یک انسان و عضوی از جامعه، اما بسیار ممتاز و بی‌مانند بود. هرگز نمی‌توان ویژگی‌هایی که او را اسطوره علم و دانش و فناوری آبخوانداری که ابزار کارآمد مدیریت نزولات و سیلاب‌ها و تغذیه سفره‌ها و نجات‌بخش انسان در فرایند آینده وحشتناک فرونشست دشت‌ها و زلزله‌های نابودکننده تمدن‌ها خواهد بود، نادیده گرفته شود. برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، فرونشست مستمر زمین که در بعضی از دشت‌ها سالیانه به ۲۰ سانتیمتر می‌رسد و هویدا شدن فروچاله‌ها یکی پس از دیگری که هر کدام یک هشدار و یک فریاد بلند زمین است که به هوش باشید ممکن است فاجعه‌های بزرگی در راه باشد، اما گوش‌های شنوایی شاید وجود نداشته باشد. ایشان با شنیدن این فریاد‌ها اسباب آرامش آنها را فراهم کرد؛ لذا شایسته است دکتر سید آهنگ کوثر، دانشمند افتخارآفرین، تحول‌آفرین و اسطوره دانش و فناوری آبخوانداری را بیشتر بشناسیم.

ایشان استاد تمام و دانش‌آموخته برترین دانشگاه‌های جهان، عضو افتخارآفرین موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور و یک جهادگر خستگی‌ناپذیر و تمام عیار و خدمتگزار واقعی مردم بود. وی پس از بازگشت به ایران، فعالیت در موسسه را با شناسایی عرصه‌های بیابانی و اقدامات بیابان‌زدایی در دشت لار و سپس استان مرکزی آغاز کرد و سپس در دشت ماتم‌زده گربایگان که ۱۲ حلقه چاه آب آن شور و سپس خشک شد و ۳۰۰ هکتار اراضی کشاورزی که از این چاه‌ها آبیاری می‌شدند ابتدا خشک و سپس زیر شن‌های روان دفع شدند، مستقر شد.

ایشان با فراخوان جهاد سازندگی فارس برای نجات مردم در اوایل دهه ۶۰ از موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور به جهاد سازندگی فارس و سپس به جهاد کشاورزی فسا مامور شدند و برای نجات مردم عهد و پیمان کردند تا نجات آنها و حل مشکل روستا‌های متروکه و آبدار کردن و پر آب کردن چاه‌ها و احیا و توسعه دشت و فراهم کردن بازگشت روستاییان کوچ کرده در همان بیابان زندگی کنند؛ لذا درخواست کردند مقر مختصری در چند کانتینر همچون جبهه‌های دفاع مقدس برای ایشان و خانواده مهیا شود. همسر فداکار و وفادار و فرزندان ایثارگر همگی با هم در آنجا مستقر شدند تا به عهد و پیمان خویش برای نجات مردم شب و روز با همراهی و همکاری جهادگران خستگی‌ناپذیر فسا تلاش کنند. تلاشی جهادگرانه همچون همرزمان او در جبهه‌های جنگ با متجاوزین عراقی و در عرصه دفاع مقدس و اینجا در نبرد با خشکسالی و متروکه شدن روستاها.

در پایان سال ۱۳۶۹ و شروع سال ۷۰ که وظایف منابع طبیعی و امور دام با همت بلند نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی به جهاد سازندگی واگذار شد، با همت والای معاونت آموزش و تحقیقات جهاد سازندگی و گروه مصممی از دانشمندان عرصه آبخیزداری جهاد سازندگی، حمایت همه‌جانبه برای احیا و توسعه دشت گربایگان فسا آغاز شد. تا آن زمان ۱۲ حلقه چاه با آبخوانداری و تزریق سفره احیا و به ۴۰ حلقه چاه افزایش یافته و اراضی احیا شده به ۲۰۰۰ هکتار بالغ شده بود. به همت نهضت علمی جهادگران، از سال ۷۰ تا ۷۹ عرصه پخش سیلاب از ۲۰۰۰ هکتار به ۵۰۰۰ هکتار توسعه یافت.

دستاوردی که می‌توان آن را یک انقلاب و معجزه‌ای در عرصه آبادانی و شکوفایی حقیقی و تمدن‌ساز دانست. این دستاورد، همواره مورد مطالبه رهبر معظم انقلاب اسلامی بوده است. دستاوردهای علمی و فناوری آبخوان‌داری که به چشم جهانیان آمده و در هشتمین همایش جهانی سیستم‌های سطوح آب‌گیر باران در سال ۱۳۷۴ معرفی شده، با حمایت همه‌جانبه دولت خدمتگزار و پرچمداری ریاست جمهوری مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، نهضت آبخوان‌داری برای پایلوت‌سازی و ترویج آن در سراسر کشور آغاز شد. مطالعات روزآمد و بهره‌گیری از عکس‌های هوایی و ماهواره‌ای، شناسایی ۱۴ میلیون هکتار عرصه مناسب آبخوان‌داری و پخش سیلاب را به دنبال داشت و ۲۰۰ هزار هکتار از این عرصه‌ها انتخاب و طراحی گردید. تا پایان سال ۱۳۷۹ که سال ادغام جهاد سازندگی بود، در ۶۴ هزار هکتار و ۳۸ ایستگاه آبخوان‌داری ایجاد و توسعه یافت، تا نمونه‌سازی آبخوان‌داری در هر یک از اقلیم‌ها و اکوسیستم‌های سرزمین ایران صورت گیرد و هیچ بهانه‌ای برای توسعه و ترویج آن در سطح کشور باقی نماند.

روح بلند استاد دکتر سید آهنگ کوثر و همه جهادگرانی که همراه و پشتیبان ایشان بودند، اکنون فریاد می‌زند و فراخوان می‌کند که نجات کشور در ترویج و توسعه آبخوان‌داری و آبخیزداری نهفته است. این فناوری نه تنها خلق شده، بلکه در همه اقلیم‌ها نمونه‌سازی شده است و نخبگان جهان، یعنی ۱۴۰۰ نفر از دانشمندان برتر که از سراسر جهان در ایران حضور یافتند، آن را بررسی و بازدید علمی کردند و بر درستی و کارآمدی آن صحه گذاشتند. اکنون با کمک و مشارکت مردم باید این فناوری اسباب نجات کشور شود. این موضوع در حقیقت فراخوان و مطالبه مقام معظم رهبری است که سیاست‌های آن مصوب و ابلاغ شده و این ملت و سرزمین همچنان در انتظار است که سیاست‌های ابلاغی عملیاتی شود.

با توجه به سیاست‌های ابلاغی رهبر معظم انقلاب اسلامی و قانون برنامه هفتم و مقررات مصوب دولت و دستگاه‌های اجرایی مربوطه، هم اکنون امکان سرمایه‌گذاری و مشارکت مردم و تهاتر سرمایه‌گذاری با هزینه‌های قابل قبول مالیاتی فراهم است. کانون جهادگران جهاد سازندگی آمادگی دارد با همکاری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری و پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، این گونه مشارکت‌های مردمی را در گام اول برای احیا و توسعه ۳۸ ایستگاه ایجاد شده و سپس توسعه آن در ۲۰۰ هزار هکتار عرصه‌های مطالعه شده، و پس از آن توسعه این فناوری روزآمد و کارآمد و نجات‌بخش در سطح کلیه آبخوان‌های کشور، با همراهی و مدیریت راهبردی صاحبان فناوری و سرمایه‌گذاران به انجام برساند.

خداوند روح بلند استاد فقید دکتر سید آهنگ کوثر را با رسول الله و اهل بیت ایشان محشور کند و نظام جمهوری اسلامی تا ابد قدردان زحمات این اسطوره علم و فناوری و خدمتگزاری بی‌منت برای مردم باشد.

کانون جهادگران جهادسازندگی"