واکاوی برنامه‌های دولت چهاردهم در صنعت نفت؛

برنامه پاک‌نژاد شبیه اوجی است؟

برنامه وزیر پیشنهادی نفت دولت چهاردهم در حالی اعلام شد که برای اجرای آن به ۱۳۳ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز است و در برخی بند‌ها شاهد وعده‌های انجام شده جواد اوجی مانند توسعه پالایشگاه‌های فراسرزمینی هستیم.

کد خبر : ۶۸۴

دوشنبه - 29 مرداد 1403

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ محسن پاک‌نژاد وزیر پیشنهادی نفت دولت چهاردهم در ابتدای برنامه خود، وضعیت فعلی وزارت نفت را بررسی کرده که طبق آن تولید نفت خام، ۳.۴ میلیون بشکه، میانگین تولید گاز خام ۹۷۵ میلیون متر مکعب، ظرفیت پالایشی نفت خام و میعانات گازی ۲.۳۷۰ میلیون بشکه، میانگین تولید گاز سبک برابر ۷۲۰ میلیون متر مکعب و صادرات نفت خام و میعانات گازی بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز در نظر گرفته شده است.

در این برنامه ابرچالش‌های صنعت نفت در شش دسته شامل تشدید ناترازی گاز، چالش‌ها و موانع پیش رو در حفظ، نگهداشت و افزایش تولید نفت خام، ناترازی بنزین به علت عدم توازن بین تولید و مصرف، کمبود منابع برای تامین مالی و سرمایه‌گذاری در طرح‌های توسعه‌ای بالادستی صنعت نفت و گاز، محدودیت‌های بین‌المللی و احتمال تشدید آن و نیروی انسانی، ساختار و بروکراسی ارائه شده است.

در بحث راه‌حل نیز به برنامه‌های سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، برنامه هفتم توسعه نیز اشاره شده که از جمله آن‌ها می‌توان به صرفه جویی انرژی (اجرایی شده در دولت سیزدهم توسط شرکت ملی گاز)، مشارکت در توسعه یا احداث پالایشگاه یا پتروپالایشگاه خارجی یا تملک سهام آن‌ها و نیز افزایش ظرفیت داخلی پتروپالایش نفت کشور به میزان ۳۰۰ هزار بشکه اشاره کرد.

پالایشگاه‌های فراسرزمینی اولین بار پس از انقلاب در دولت سیزدهم و در کشور ونزوئلا با بازسازی پالایشگاه ال‌پالیتو به واقعیت پیوست. پس از آن نیز پالایشگاه حمص سوریه و طبق گفته جواد اوجی، وزیر نفت دولت سیزدهم چندین پالایشگاه در آفریقا نیز در دستور کار این وزارتخانه قرار گرفته بود. پاک‌نژاد نیز مشارکت و سرمایه گذاری در پالایشگاه‌های فراسرزمینی را با اهمیت خوانده و برنامه‌ریزی خود را برای اختصاص ۲۰۰ هزار بشکه در روز در نظر گرفته است.

از دیگر موارد اعلامی پاک‌نژاد در برنامه خود، معاوضه (سوآپ) فرآورده‌های نفتی و نفت خام به میزان دویست هزار بشکه در روز و صادرات و واردات گاز کشور به ترتیب به میزان چهل میلیارد مترمکعب و بیست میلیارد مترمکعب در سال است که عملیات تجارت گازی آن در دولت سیزدهم با حضور مقامات بلند روسیه در ایران رقم خورد و امید است که در دولت چهاردهم نیز نهایی شود.

هفت برنامه کوتاه‌مدت یک ساله پاک‌نژاد

اجرای مستمر پروژه‌های نگهداشت میادین گازی یکی از برنامه‌های کوتاه‌مدت این وزیر پیشنهادی است که شامل مواردی همچون حفاری‌های تعمیراتی و درون‌میدانی در میدان پارس جنوبی به منظور افزایش تولید نهایی ۶ میلیون متر مکعب در روز و احداث مجموعه‌های جمع‌آوری و تفکیک تابناک، دی و آغار می‌شود.

راه‌اندازی کارخانه ۳۱۰۰NGL  با هدف جمع‌آوری گاز‌های مشعل منطقه دهلران، راه‌اندازی ایستگاه‌های تقویت فشار در حال ساخت شامل ایستگاه‌های تقویت فشار هما، وراوی و ایستگاه‌های پیش‌تراکم ۹۰۰ و ۱۰۰۰، تکمیل فاز ۱۱ پارس جنوبی، اجرای طرح‌های زودهنگام میادین دی، آغار، توس خارتنگ به ظرفیت ۲۳ میلیون متر مکعب در روز، انعقاد قرارداد آغاز فعالیت اجرایی واحد‌های نم‌زدائی پالایشگاه فراشبند و شیرین‌سازی و برنامه‌های کوتاه مدت جمع‌آوری گاز‌های مشعل به ظرفیت ۴ میلیون متر مکعب در روز، از دیگر برنامه‌های پاک‌‌نژاد محسوب می‌شود.

برنامه‌های بلندمدت و چهار ساله

برنامه بلند مدت پاک‌نژاد شامل تسریع در اجرای طرح استراتژیک فشارافزایی پارس جنوبی با سرمایه‌گذاری قریب به ۲۰ میلیارد دلاری، انعقاد قرارداد‌های مربوط به آغاز توسعه بزرگترین میدان‌های گازی کشور پس از پارس جنوبی با سرمایه‌گذاری بالغ بر ۱۵ میلیارد دلار، انعقاد قرارداد‌های مربوط به اجرای پروژه‌های توسعه میادین گازی طرح ضربتی نفت مناطق مرکزی و مخازن خامی با ۷ میلیارد دلار، تکمیل طرح‌های بلند مدت احداث کارخانه‌های NGL و تاسیسات جمع‌آوری گاز‌های مشعل بالغ بر ۵ میلیارد دلار از جمله برنامه‌های بلند مدت وزیر پیشنهادی نفت است.

شایان ذکر است طبق برنامه وزیر پیشنهادی نفت، ۱۳۳ میلیارد دلار سرمایه جهت توسعه میادین نفتی و گازی نیاز است که مشروح آن طبق جدول زیر است. البته مشخص نیست وزیر پیشنهادی چه مسیری را جهت تامین این میزان سرمایه طی خواهد کرد.

از جمله موارد دیگر، توجه به بهینه سازی مصرف انرژی در برنامه این وزیر پیشنهادی بوده که باید دید چه میزان از این برنامه تحقق پیدا خواهد کرد. نکته جالب این برنامه توجه به اصلاح یارانه‌ها است. طبق این برنامه کاهش تدریجی یارانه‌های سوخت‌های فسیلی (بدون شوک قیمتی) با هدف‌گذاری اولیه قیمتی جهت اخذ هزینه تمام شده سوخت فارغ از ارزش ذاتی خوراک خام خواهد بود.

همچنین افزایش پلکانی هزینه برای مشترکان پرمصرف یا بی‌توجه به الزامات ابلاغ شده تا حد نرخ تمام شده سوخت با احتساب ارزش ذاتی خوراک خام است. بنابراین باید گفت که برنامه‌های ارائه شده توسط پاک‌نژاد شباهت زیادی با برنامه‌های اوجی دارد و حتی در مورد تخفیف فروش نفت هم صحبتی به میان نیاورده است.

می‌توان نتیجه گرفت که صحبت‌های عنوان‌شده توسط برخی اشخاص مانند تخریب حضور در پالایشگاه‌های فراسرزمینی و همچنین مفت فروشی نفت، در ایام انتخابات تنها تاریخ مصرف انتخاباتی داشته و در میدان عمل همه چیز متفاوت خواهد بود.