«اقتصاد معاصر» بررسی می‌کند؛

چرا خبر رکوردشکنی تولید گاز، شیرین نیست؟

افزایش عجیب مصرف و ناترازی در توزیع گاز به حدی زیاد شده که شیرینی خبر رکوردزنی تولید گاز از میدان پارس جنوبی را از بین برده است؛ اما راهکار کاهش ناترازی گاز چیست؟

کد خبر : ۸۲۵۱

سه‌شنبه - 29 آبان 1403

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ به تازگی خبری مبنی بر شکستن رکورد تولید گاز از میدان پارس جنوبی منتشر شد. بر اساس این خبر در ۲۳ آبان‌ سال جاری، ۷۱۱ میلیون مترمکعب گاز از این میدان برداشت شده است.

این خبر می‌تواند برای مخاطبان، به‌ خصوص آنکه در سال‌های اخیر نگرانی‌های زیادی دررابطه‌ با استفاده بهینه قطر از منابع گازی مشترک با ایران به گوش می‌رسید، امیدآفرین باشد. با این حال متاسفانه، افزایش عجیب مصرف و ناترازی در توزیع گاز به حدی زیاد است که شیرینی این خبر را از بین می‌برد.

ناترازی گاز در ایران به‌ عنوان یکی از چالش‌های مهم بخش انرژی کشور شناخته می‌شود. طبق اظهارات مقامات شرکت ملی گاز ایران، کشور با ناترازی روزانه حدود ۲۶۰ میلیون مترمکعب گاز روبه‌رو است. این وضعیت به‌ ویژه در فصل زمستان و با افزایش مصرف خانگی و صنعتی، به یک مساله بحرانی تبدیل می‌شود.

عوامل تاثیرگذار بر افزایش مصرف گاز داخلی

با گسترش شبکه‌های گازرسانی در سراسر کشور و توسعه صنایع انرژی‌بر در طول دهه‌‎های گذشته، مصرف داخلی گاز به‌ ویژه در فصول سرد سال، به طور قابل‌ توجهی افزایش‌ یافته است. سرمایه‌گذاری ناکافی در پروژه‌های توسعه میادین گازی و همچنین عدم نوسازی زیرساخت‌های تولید، انتقال و ذخیره‌سازی، باعث کاهش توانایی تولید پایدار و پاسخگویی به تقاضا شده است. همچنین، بسیاری از صنایع و خانوارها از تجهیزات قدیمی و کم‌بازده استفاده می‌کنند که منجر به مصرف بیش از حد گاز می‌شود.

پیامدهای ناترازی گاز در ایران

از پیامدهای این مساله می‌توان به خاموشی‌ها و قطع گاز شهر‌ها اشاره کرد. ناترازی گاز می‌تواند منجر به قطع گاز در برخی مناطق یا کاهش فشار در شبکه توزیع شود که به‌ ویژه در فصل زمستان، باعث ایجاد مشکلات جدی برای مصرف‌کنندگان خواهد شد. همچنین، صنایع عمده انرژی‌بر مانند پتروشیمی، فولاد و سیمان ممکن است به دلیل محدودیت در تامین گاز، با کاهش تولید و خسارت‌های اقتصادی مواجه شوند.

راهکار کارشناسان برای کاهش ناترازی گاز چیست؟

مورد اول: توسعه میادین گازی جدید و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین استخراج اولین راهکار کارشناسان برای کاهش ناترازی گاز محسوب می‌شود. توسعه میادین گازی جدید در ایران می‌تواند نقش کلیدی در تامین نیازهای انرژی داخلی و همچنین صادرات گاز به کشورهای همسایه ایفا کند. با توجه‌ به پتانسیل‌ بالای منابع گاز طبیعی در کشور، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین استخراج می‌تواند به افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و حفظ محیط‌ زیست کمک کند.

علاوه بر این، استفاده از فناوری‌های پیشرفته مانند استخراج با دقت بالا و فناوری‌های حفاری افقی می‌تواند به بهبود شرایط اقتصادی و بالا بردن سهم ایران در بازار جهانی گاز منجر شود. همچنین همکاری‌های بین‌المللی در زمینه فناوری‌های نوین می‌تواند به انتقال تجربیات و امکانات جدید، نوآوری و رشد پایدار در این صنعت کمک کند. متاسفانه اعمال تحریم‌های ظالمانه، شرایط مدیریت بخش انرژی را پیچیده کرده است.

مورد دوم: افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی گاز از دیگر راهکارها محسوب می‌شود. افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی گاز در ایران به‌ عنوان یکی از کشورهای دارای منابع گازی قابل‌ توجه، اهمیت زیادی دارد. این ذخیره‌سازی به تامین امنیت انرژی کمک کرده و امکان پاسخگویی به نوسانات تقاضا در فصل‌های مختلف سال، به‌ ویژه در زمستان را فراهم می‌کند.

همچنین، ظرفیت ذخیره‌سازی بالاتر می‌تواند به بهبود مدیریت منابع و کاهش وابستگی به واردات انرژی کمک کند. با این‌ حال، چالش‌هایی مانند هزینه‌های بالا برای ساخت تاسیسات ذخیره‌سازی، نیاز به فناوری‌های پیشرفته و همچنین مسائل مربوط به مجوزها و زمین‌های مناسب برای ایجاد تاسیسات، می‌توانند مانع از تحقق این هدف شوند. به‌علاوه، نیاز به سرمایه‌گذاری و تامین مالی مناسب از سوی بخش خصوصی و دولتی برای توسعه این پروژه‌ها، یکی دیگر از چالش‌های پیش رو هستند.

مورد سوم: تشویق صنایع به نوسازی تجهیزات سومین راهکار کارشناسان است. ضرورت تشویق صنایع به نوسازی تجهیزات، به‌ منظور افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و بهبود کیفیت تولیدات، امری حیاتی محسوب می‌شود. این اقدام به‌ ویژه در صنایع مرتبط با انرژی و استخراج که با فناوری‌های نوین، می‌توانند به کاهش مصرف منابع و حفاظت از محیط‌ زیست کمک کنند، کاربرد دارد. با این حال چالش‌هایی همچون تحریم‌های بین‌المللی و کمبود منابع مالی برای تامین تجهیزات مدرن، مانع از نوسازی و ارتقا فناوری در صنایع ایران شده است.

این تحریم‌ها باعث محدودیت در دسترسی به فناوری‌های پیشرفته و ضرر به رشد صنعتی خواهند شد. علاوه بر این، کمبود سرمایه‌گذاری و تامین مالی برای خرید ماشین‌آلات جدید و به‌ روز، نیازمند توجه و حمایت از سوی دولت و بخش خصوصی بوده تا بتوانند به سمت نوآوری و بهبود روند تولید حرکت کنند.

مورد چهارم: اجرای سیاست‌های اصلاحی در زمینه قیمت‌گذاری گاز از دیگر راهکارهای کارشناسان برای رفع ناترازی انرژی خواهد بود. اجرای سیاست‌های اصلاحی در زمینه قیمت‌گذاری گاز به‌ گونه‌ای که مصرف‌کنندگان صنعتی و خانگی را به استفاده بهینه و جلوگیری از اسراف تشویق کند، می‌تواند موجب بهبود کارایی منابع و کاهش هزینه‌های عمومی شود. این اصلاحات می‌تواند به تامین پایدار انرژی و کاهش فشار بر منابع طبیعی کمک کند اما با توجه‌ به شرایط اقتصادی کنونی مردم، این تصمیم می‌تواند برای دولت چالش‌برانگیز باشد.

افزایش قیمت گاز برای مصرف‌کنندگان ممکن بوده که موجب نارضایتی عمومی شود، زیرا بسیاری از خانواده‌ها و صنایع با مشکلات مالی و اقتصادی مواجه هستند. فشار اقتصادی ناشی از هزینه‌های بالای زندگی و افزایش قیمت‌ها می‌تواند نارضایتی را در بین مردم افزایش دهد و حتی به اعتراضات اجتماعی منجر شود. بنابراین، دولت باید با دقت، این سیاست‌ها را طراحی کرده و با ارائه راهکارهای حمایتی مناسب، از جمله حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر و صنایع کوچک، اقداماتی انجام دهد تا تغییرات را به نحو موثری مدیریت کند و هم‌زمان به اهداف پایداری و بهینه‌سازی مصرف انرژی دست یابد.

ناترازی گاز به دلیل افزایش مصرف و عدم تناسب آن با ظرفیت‌های تولید و زیرساختی، به یک چالش جدی برای کشورمان تبدیل شده است. با این‌ حال، با اجرای تدابیر مناسب از جمله افزایش تولید، بهینه‌سازی مصرف و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، می‌توان از شدت این ناترازی کاست و به ثبات در تامین گاز دست‌ یافت. همچنین همکاری همه‌جانبه دولت، بخش خصوصی و مصرف‌کنندگان در این مسیر ضروری خواهد بود.