به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ افزایش تنشها در خاورمیانه و اختلال در جریان نفت خلیج فارس، کمبود یکی از مواد اولیه کلیدی تولید پلاستیک را در آسیا به همراه داشته و خطر تعطیلی موقت برخی واحدهای پتروشیمی را افزایش داده است؛ وضعیتی که میتواند بحران موجود در صنعت پتروشیمی منطقه را عمیقتر کند.
ژاپن و کرهجنوبی که حتی پیش از تشدید تنشها در منطقه و آغاز درگیریها در ایران نیز با مشکلات ساختاری در صنعت پتروشیمی مواجه بودند، اکنون با کمبود نفتا روبهرو شدهاند؛ مادهای که از نفت خام به دست میآید و خوراک اصلی بسیاری از واحدهای تولید پلاستیک محسوب میشود.
بر اساس دادههای شرکت اطلاعات انرژی «اسپارتا کامودیتیز»، هر دو کشور حدود دوسوم نفتای مورد نیاز خود را وارد میکنند. از این میزان، حدود ۶۰ درصد واردات کرهجنوبی و ۷۰ درصد واردات ژاپن از منطقه خلیج فارس تامین میشود.
تحلیلگران میگویند اختلال در عرضه نفتا میتواند روند ادغام و کوچکسازی صنعت پتروشیمی در این کشورها را سرعت ببخشد؛ روندی که پیش از این نیز به دلیل رقابت شدید با چین آغاز شده بود. وزیر تجارت کرهجنوبی نیز اعلام کرده که این کشور برای مدیریت بازار داخلی، صادرات نفتا را محدود خواهد کرد.
در پی تشدید تنشها و حملات ایران که عبور کشتیها از تنگه هرمز را به شدت مختل کرده، قیمت نفتا افزایش قابل توجهی داشته است. طبق دادههای S&P Global Energy، قیمت این ماده از ماه گذشته حدود ۵۰ درصد افزایش یافته و به ۸۷۵ دلار در هر تن رسیده است.
خورخه مولینرو، تحلیلگر ارشد نفتا در شرکت اسپارتا کامودیتیز میگوید: «این وضعیت شبیه برخورد یک کوه یخ با کشتی است که از قبل در حال غرق شدن است. تشدید تنشها با ایران فشار زیادی بر صنعتی وارد میکند که از پیش نیز در شرایط شکنندهای قرار داشت.»
با افزایش فشار بر بازار خوراک، بسیاری از واحدهای پتروشیمی در آسیا تولید خود را کاهش دادهاند. شرکت Yeochun NCC، بزرگترین تولیدکننده اتیلن در کرهجنوبی، هفته گذشته وضعیت اضطراری اعلام کرد و فعالیت خود را به حداقل ظرفیت رساند.
همچنین شرکتهای Lotte Chemical و LG Chem به مشتریان خود هشدار دادهاند که ممکن است نتوانند به تعهدات قراردادهای خود عمل کنند.
در حال حاضر بسیاری از تولیدکنندگان نرخ بهرهبرداری از واحدهای خود را از ۸۰ تا ۹۰ درصد به حدود ۶۰ درصد کاهش دادهاند.
در ژاپن نیز شرکتهای Mitsubishi Chemical و Mitsui Chemicals تولید خود را کاهش دادهاند و شرکت Idemitsu Kosan هشدار داده که در صورت ادامه کمبود خوراک، ممکن است فعالیت دو واحد تولیدی خود را متوقف کند.
تحلیلگران بانک سیتی هشدار دادهاند که اگر شرایط بازار تا اواسط آوریل بهبود نیابد، چندین واحد تولید اتیلن در ژاپن و کرهجنوبی ممکن است با کاهش شدید تولید یا حتی تعطیلی مواجه شوند.
در چنین شرایطی، تولید محصولات مشتق مانند اتیلن، پروپیلن و بوتان نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.
در حالی که ژاپن و کرهجنوبی با فشارهای فزاینده روبهرو هستند، چین تا حدی از این بحران مصون مانده است. این کشور علاوه بر برخورداری از ظرفیت بالای پالایش داخلی نفت خام، میتواند نفت مورد نیاز خود را از روسیه تامین کند؛ گزینهای که به دلیل تحریمها برای متحدان آمریکا مانند ژاپن و کره جنوبی به راحتی در دسترس نیست.
در همین حال، دولت آمریکا اعلام کرده که به برخی کشورها اجازه خواهد داد نفت روسیهای که در دریا سرگردان مانده خریداری کنند تا از افزایش بیشتر قیمت انرژی جلوگیری شود.
به گفته تحلیلگران، نفتا معمولا در مقایسه با سایر فرآوردههای نفتی ذخایر کمتری دارد، زیرا پالایشگاهها ترجیح میدهند محصولات با ارزش بالاتر مانند سوخت جت، گازوئیل و نفت گرمایشی تولید کنند.
بر اساس اعلام وزارت تجارت کره جنوبی، این کشور فقط دو هفته ذخیره نفتا در اختیار دارد. برآوردها نشان میدهد ژاپن نیز حدود ۲۰ روز ذخیره در اختیار دارد؛ رقمی که تقریبا برابر با سطح ذخایر معمول صنعت پتروشیمی است.
ژاپن و کره جنوبی پیش از این نیز به دلیل مازاد ظرفیت در بازار جهانی و رقابت شدید چین در حال تعطیل کردن واحدهای قدیمی و ادغام شرکتهای پتروشیمی بودند. از ماه اوت، دولت کره جنوبی برنامهای را برای اصلاح ساختار صنعت پتروشیمی آغاز کرد و هدف آن کاهش حدود یکچهارم ظرفیت تولید در این صنعت است.
در ژاپن نیز شرکتهای Mitsubishi Chemical، Mitsui Chemicals و Asahi Kasei در ژانویه توافق کردند شرکتی جدید برای ادغام تولید اتیلن در غرب ژاپن تاسیس کنند.
لی دوکهوان، استاد بازنشسته دانشگاه سوگانگ در سئول معتقد است دولت کرهدجنوبی باید با اقداماتی مانند کاهش مقررات یا ارائه یارانهها از این صنعت حمایت کند تا وابستگی آن به چین افزایش نیابد.
وی تاکید کرد: «رها کردن صنعت پتروشیمی و محدود کردن آن به تامین نیاز داخلی میتواند برای اقتصاد و امنیت ملی کره جنوبی فاجعهبار باشد.»
با این حال تحلیلگران معتقدند اختلال در عرضه نفتا و افزایش قیمت خوراک میتواند روند بازسازی صنعت پتروشیمی در آسیا را تسریع کند و برخی واحدهای قدیمی را زودتر از برنامه از چرخه تولید خارج سازد.
در شرایطی که ذخایر نفتا در ژاپن و کره جنوبی فقط برای چند هفته کفایت میکند، ادامه اختلال در مسیرهای حملونقل انرژی در خلیج فارس میتواند فشار بیشتری بر این صنعت وارد کرده و آینده بخش مهمی از زنجیره تامین محصولات پلاستیکی در آسیا را با عدم قطعیت مواجه کند.