به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار گوشت قرمز که طی ماههای گذشته یکی از پرنوسانترین بازارهای سبد غذایی خانوار به شمار میرفت، اکنون نشانههایی از عقبنشینی قیمتها را بروز داده است. رصد میدانی از سطح خردهفروشیها و فروشگاههای زنجیرهای نشان میدهد قیمت انواع گوشت گوسفندی و گوساله نسبت به ماههای قبل کاهش یافته و در برخی اقلام به ثبات نسبی رسیده است.
بر اساس دادههای موجود، قیمت هر کیلو شقه گوسفندی در محدوده یک میلیون و ۶۰۰ تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان، شقه گوساله بین یک میلیون و ۵۰۰ تا یک میلیون و ۶۵۰ هزار تومان و ران گوسفندی تا حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان معامله میشود. این ارقام اگرچه همچنان برای بخش بزرگی از خانوارها بالا محسوب میشود اما نسبت به دورههای اوج قیمتی، نشانهای از تعدیل را در خود دارد.
این پرسش کلیدی مطرح است که آیا این کاهش قیمت پایدار خواهد بود یا بازار در معرض بازگشت مجدد به روند صعودی قرار دارد؟
تحلیل سمت عرضه بازار نشان میدهد مهمترین عامل افت قیمت، افزایش حجم دام آماده کشتار و وفور گوشت در بازار است. در حال حاضر، جمعیت دام سبک کشور حدود ۷۰ میلیون راس و دام سنگین نزدیک به ۸ میلیون راس برآورد میشود که نشاندهنده ظرفیت بالای تولید داخلی است.
همچنین گزارشها از تولید بیش از ۹۰۰ هزار تن گوشت قرمز در سال گذشته حکایت دارد؛ رقمی که حدود ۹۰ درصد نیاز کشور را پوشش میدهد. در کنار این میزان تولید داخلی، واردات حدود ۱۰۰ هزار تن گوشت نیز به ایجاد تعادل در بازار کمک کرده است.
افزایش همزمان عرضه داخلی و وارداتی، باعث شده فشار تقاضا که در ماههای گذشته به افزایش قیمتها دامن زده بود، تا حد زیادی مهار شود. بهویژه در ایام پایانی سال که تقاضای مصرفی به طور سنتی افزایش مییابد، این حجم از عرضه توانسته بازار را از شوک قیمتی دور نگه دارد.
یکی از متغیرهای مهم در پایداری بازار گوشت، وضعیت نقدینگی و سرمایه در گردش دامداران است. در این زمینه، تخصیص تسهیلات حدود ۵ هزار میلیارد تومانی به واحدهای دامداری روستایی، به عنوان یک ابزار حمایتی، نقش مهمی در جلوگیری از کاهش تولید ایفا کرده است.
این تسهیلات که تا سقف ۲ میلیارد تومان برای هر واحد در نظر گرفته شده، با هدف رفع مشکل نقدینگی و جلوگیری از عرضه هیجانی دام طراحی شده است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که کمبود نقدینگی، دامداران را مجبور به فروش زودهنگام دام میکند؛ موضوعی که هم به زیان تولیدکننده و هم به بیثباتی بازار منجر میشود.
در شرایط فعلی، به نظر میرسد این سیاست توانسته تا حدی تعادل را در زنجیره تولید حفظ کند و از نوسانات شدید جلوگیری نماید.
یکی دیگر از ویژگیهای بازار فعلی، حضور پررنگ گوشتهای منجمد وارداتی در کنار گوشت گرم داخلی است. قیمت گوشت منجمد که در محدوده ۷۰۰ تا ۷۲۰ هزار تومان قرار دارد، به طور قابل توجهی پایینتر از گوشت گرم عرضه میشود و همین موضوع باعث شکلگیری نوعی بازار دوگانه شده است.
این اختلاف قیمت، از یکسو به خانوارهای با قدرت خرید پایینتر امکان دسترسی به پروتئین حیوانی را میدهد و از سوی دیگر، به عنوان یک ابزار تنظیم بازار عمل میکند. در واقع، هر زمان که قیمت گوشت گرم افزایش مییابد، افزایش عرضه گوشت منجمد میتواند نقش ضربهگیر قیمتی را ایفا کند.
با این حال، تداوم این وضعیت به سیاستهای وارداتی و شرایط ارزی کشور وابسته است و نمیتوان آن را به عنوان یک راهحل دائمی در نظر گرفت.
اگرچه در حال حاضر بازار گوشت قرمز در وضعیت باثباتی قرار دارد اما تداوم این شرایط به چند عامل کلیدی وابسته است. نخست، تامین نهادههای دامی با قیمت مناسب است؛ چراکه هرگونه اختلال در این بخش میتواند هزینه تولید را افزایش داده و به رشد مجدد قیمتها منجر شود.
دوم، مدیریت صادرات و واردات است. در صورتی که صادرات دام زنده افزایش یابد یا واردات کاهش پیدا کند، تعادل فعلی بازار به سرعت بر هم خواهد خورد. سومین عامل، قدرت خرید مصرفکنندگان است که نقش مهمی در سمت تقاضا ایفا میکند.
از سوی دیگر، برنامهریزی برای خودکفایی کامل در تولید گوشت طی ۲ تا ۳ سال آینده، اگرچه هدفی قابل توجه است اما نیازمند زیرساختهای پایدار در حوزه تولید، تامین نهاده و مدیریت بازار است. تجربه نشان داده که خودکفایی بدون در نظر گرفتن مزیتهای نسبی و بهرهوری، میتواند به افزایش هزینهها و فشار بر مصرفکننده منجر شود.
در مجموع، کاهش اخیر قیمت گوشت را میتوان نتیجه همزمان افزایش عرضه، سیاستهای حمایتی و حضور واردات در بازار دانست اما این تعادل، همچنان شکننده است. اگرچه فعلا خبری از التهابهای شدید نیست اما برای تثبیت پایدار بازار، نیاز به اصلاحات عمیقتر در زنجیره تولید تا توزیع وجود دارد؛ اصلاحاتی که بتواند بازار گوشت را از نوسانات دورهای نجات داده و به ثبات بلندمدت برساند.