به گزارش اقتصاد معاصر؛ افزایش مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی صنعتی و نیروگاهی از یک سو و گسترش شهرها و مناطق مسکونی در نقاط مختلف کشور از سوی دیگر باعث شده است که شبکه توزیع گاز در برخی مناطق به ویژه مناطق مرزی و کم برخوردار در شرایط خاص با چالش هایی مواجه شود. این موضوع به ویژه در فصل سرد سال که مصرف گاز به اوج خود می رسد اهمیت بیشتری پیدا می کند زیرا هرگونه اختلال در شبکه گاز می تواند علاوه بر ایجاد مشکل برای خانوارها بر فعالیت های اقتصادی حمل و نقل و حتی خدمات عمومی نیز تاثیر بگذارد
در چنین شرایطی کارشناسان حوزه انرژی بر ضرورت ایجاد زیرساخت های پشتیبان برای تامین سوخت تاکید می کنند یکی از گزینه هایی که در سال های گذشته مورد توجه قرار گرفته توسعه و تقویت جایگاه های عرضه CNG در مناطق مختلف کشور است گاز طبیعی فشرده یا همان CNG که سال هاست به عنوان یکی از سوخت های جایگزین در بخش حمل و نقل مورد استفاده قرار می گیرد می تواند در شرایط خاص نقش یک سوخت پشتیبان را ایفا کند به ویژه در مناطقی که دسترسی به منابع متنوع انرژی محدودتر است
تجربه سال های گذشته نشان داده است که در برخی مواقع به دلیل افزایش مصرف یا بروز مشکلات فنی در خطوط انتقال امکان کاهش فشار یا محدودیت در تامین گاز شبکه وجود دارد در چنین شرایطی اگر زیرساخت های مکمل برای تامین سوخت در مناطق مختلف وجود نداشته باشد ممکن است فعالیت های حمل و نقل محلی و برخی خدمات ضروری با اختلال روبه رو شود از همین رو توسعه جایگاه های CNG به ویژه در مناطق مرزی و کمتر برخوردار می تواند به عنوان یک راهکار موثر برای افزایش تاب آوری سیستم تامین سوخت کشور مورد توجه قرار گیرد
مناطق مرزی و دور از مرکز به دلیل فاصله از مراکز اصلی تولید و توزیع انرژی در برخی مواقع بیش از سایر مناطق در معرض آسیب ناشی از اختلالات احتمالی در شبکه قرار دارند بنابراین ایجاد ظرفیت های ذخیره سازی و عرضه سوخت جایگزین در این مناطق می تواند به کاهش ریسک های احتمالی کمک کند علاوه بر این توسعه زیرساخت های CNG می تواند فرصت های اقتصادی جدیدی نیز برای این مناطق ایجاد کند و زمینه اشتغال و رونق فعالیت های خدماتی را فراهم آورد
از سوی دیگر سیاست توسعه سوخت های پاک و کاهش وابستگی به فرآورده های نفتی نیز یکی دیگر از دلایلی است که اهمیت گسترش CNG را افزایش می دهد استفاده از گاز طبیعی فشرده در بخش حمل و نقل علاوه بر کاهش هزینه های سوخت می تواند به کاهش آلودگی هوا نیز کمک کند به همین دلیل بسیاری از کشورها در سال های اخیر برنامه های گسترده ای برای توسعه این سوخت در بخش حمل و نقل اجرا کرده اند.
با توجه به مجموعه این عوامل اکنون بحث توسعه زیرساخت CNG به عنوان سوخت پشتیبان در مناطق کم برخوردار و مرزی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است کارشناسان معتقدند که با برنامه ریزی مناسب و سرمایه گذاری هدفمند می توان شبکه ای از جایگاه های CNG را در این مناطق ایجاد کرد که علاوه بر تامین نیازهای روزمره حمل و نقل در شرایط اضطراری نیز نقش مهمی در حفظ پایداری تامین سوخت ایفا کند.
نقش CNG در افزایش تاب آوری شبکه انرژی
یکی از مهم ترین مزیت های توسعه جایگاه های CNG ایجاد یک لایه پشتیبان برای سیستم تامین سوخت کشور است در شرایطی که شبکه گاز با افزایش مصرف یا مشکلات فنی روبه رو می شود وجود زیرساخت های ذخیره سازی و عرضه گاز فشرده می تواند بخشی از فشار وارد بر شبکه را کاهش دهد و امکان تامین سوخت برای حمل و نقل عمومی و خدمات ضروری را فراهم کند.
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند که ایجاد چنین زیرساخت هایی به ویژه در مناطق مرزی می تواند به افزایش امنیت انرژی کمک کند زیرا در این مناطق دسترسی به منابع جایگزین سوخت محدودتر است و هرگونه اختلال در شبکه می تواند پیامدهای گسترده تری داشته باشد.
از سوی دیگر توسعه جایگاه های CNG می تواند به بهبود مدیریت مصرف انرژی نیز کمک کند زیرا با افزایش سهم این سوخت در بخش حمل و نقل امکان کاهش مصرف بنزین و گازوئیل فراهم می شود.
اهمیت توسعه جایگاه های CNG در مناطق مرزی و کم برخوردار
مناطق مرزی کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود از اهمیت ویژه ای در سیاستگذاری های انرژی برخوردارند این مناطق علاوه بر نقش اقتصادی و اجتماعی در بسیاری از موارد در خط مقدم تامین امنیت کشور نیز قرار دارند بنابراین تامین پایدار انرژی در این مناطق از اهمیت زیادی برخوردار است.
توسعه جایگاه های CNG در این مناطق می تواند علاوه بر تامین سوخت مورد نیاز حمل و نقل محلی به ایجاد فرصت های اقتصادی جدید نیز کمک کند راه اندازی جایگاه های عرضه سوخت معمولا با ایجاد اشتغال مستقیم و غیر مستقیم همراه است و می تواند به رونق فعالیت های خدماتی در مناطق کمتر توسعه یافته منجر شود.
همچنین وجود چنین زیرساخت هایی می تواند در شرایط اضطراری امکان تامینسوخت برای خودروهای امدادی خدمات شهری و برخی فعالیت های اقتصادی را فراهم کند.
ضرورت برنامه ریزی و سرمایه گذاری برای توسعه زیرساخت CNG
کارشناسان معتقدند که برای توسعه موثر زیرساخت های CNG در مناطق کم برخوردار و مرزی لازم است برنامه ریزی دقیقی در سطح ملی انجام شود این برنامه ریزی باید شامل شناسایی مناطق اولویت دار تامین منابع مالی و ایجاد مشوق های لازم برای سرمایه گذاری بخش خصوصی باشد.
همچنین لازم است هماهنگی میان نهادهای مختلف از جمله وزارت نفت شرکت ملی گاز و سازمان های محلی برای اجرای چنین طرح هایی تقویت شود زیرا توسعه زیرساخت های انرژی نیازمند همکاری گسترده میان بخش های مختلف است.
در نهایت می توان گفت که تقویت جایگاه های CNG در مناطق کم برخوردار و مرزی نه تنها به افزایش تاب آوری شبکه انرژی کمک می کند بلکه می تواند زمینه ساز توسعه اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی در این مناطق نیز باشد موضوعی که در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است./مهر