به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بیش از ۷۰ روز از آغاز تنشهای نظامی در منطقه میگذرد؛ روزهایی که نه فقط معادلات سیاسی، بلکه ساختار اقتصادی کشور را نیز دستخوش تغییر کرد. برجستهترین نشانه این دگرگونی، تعطیلی طولانیمدت بورس اوراق بهادار تهران است؛ تعطیلی که به باور تحلیلگران، دیگر نه یک اقدام احتیاطی، بلکه به عاملی برای بیثباتی و تشدید رفتارهای هیجانی در بازارهای موازی تبدیل شده است.
بر این اساس در غیاب تالار شیشهای، بازارهای ارز و طلا نقش پیشران و تعیینکننده قیمت را بر عهده گرفتهاند. نرخ دلار آزاد از ابتدای سال با رشد ۱۱ درصدی به بالای ۱۷۶ هزار تومان رسیده و طلا نیز بار دیگر تا آستانه کانال ۲۰ میلیون تومانی پیشروی کرده است. این در حالی است که در سال گذشته، طلای ۱۸ عیار با بازدهی ۱۲۰ درصدی و سکه طرح جدید با ۹۶ درصد، پربازدهترین داراییها بودند و بورس با فقط ۳۷ درصد بازدهی، حتی از تورم رسمی حدود ۷۳ درصدی نیز جا ماند.
با باور کارشناسان، این وضعیت نتیجه یک تاخیر رفتاری در ابتدای جنگ است؛ چراکه در هفتههای اول آغاز تنش نظامی، نگرانی از تامین نیازهای اساسی و حفظ نقدینگی، سرمایهگذاری در هر بازاری را به حاشیه راند اما حالا با فروکش کردن شوک اولیه و تثبیت آتشبس، بازارها در حال جبران فاصله ایجادشده با تورم و کاهش ارزش پول ملی هستند.
بر این اساس، مهمترین چالش حال حاضر نبود امکان مقایسه همزمان بازدهی داراییها است. کارشناسان تاکید میکنند تعطیلی بورس، فرآیند کشف قیمت را مختل و سیگنالهای قیمتی را به بازارهای غیررسمی و نقدشوندهتر مانند ارز و طلا منتقل کرده است. در نتیجه سرمایهگذاران خرد به جای تکیه بر تحلیل بنیادی، به روندهای کوتاهمدت و بعضا هیجانی دلار و سکه چشم دوختهاند؛ موضوعی که نوسانپذیری کل سیستم مالی را افزایش داده است.
در این میان، نکته نگرانکنندهتر، عمیقتر شدن شکاف بازدهی میان بورس و دیگر بازارها است. حتی پیش از جنگ هم، بازار سهام نتوانسته بود همگام با انتظارات تورمی پیش برود و حالا با تداوم تعطیلی، نه فقط این فاصله جبران نشده، بلکه عملا امکان هرگونه تعدیل از بورس سلب شده است؛ این یعنی پولهای سرگردان به جای چرخش در اکوسیستم سرمایهگذاری، مستقیم به سمت طلا و ارز سرازیر میشوند.
در چنین شرایطی، کارشناسان بازگشایی تدریجی بورس را با ابزارهایی مانند دامنه نوسان محدود و مکانیسمهای کنترلی ضروری میدانند. آنها هشدار میدهند تداوم این بلاتکلیفی، ضمن تثبیت نقش لیدری بازارهای موازی، ریسک حبابهای قیمتی و اصلاح ناگهانی را به شدت افزایش خواهد داد.
بر این اساس باید گفت آنچه امروز در بازارها میگذرد، نه یک رالی متوازن، بلکه بازتاب خاموشی مرجع اصلی کشف قیمت در اقتصاد ایران است.