به گزارش اقتصاد معاصر؛ صادرات نفت خام عربستان از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران روندی کاهشی داشته، اما کاهش اخیر دیگر صرفاً مربوط به اختلال در مسیرهای تجاری نمیشود. محمولههای برنامهریزیشده برای صادرات از عربستان در ماه مه اکنون در حدود 3.9 میلیون بشکه در روز ارزیابی میشوند که نزدیک به پایینترین سطح تاریخی است. تقریباً تمام خریداران عمده عربستان، شامل چین، ژاپن، کره جنوبی، هند و تایوان، در حال کاهش سفارشات خود برای ماههای آینده هستند. چین که همچنان بزرگترین مشتری آرامکو است، پیشبینی میشود در ماه ژوئن تنها حدود 600,000 بشکه در روز نفت عربستان را دریافت کند. این رقم تقریباً نیمی از حجم ماه آوریل است.
عربستان در میان کشورهای خلیج فارس، مسیری برای دور زدن تنگه مسدودشده هرمز دارد: خط لوله شرق-غرب که از استان شرقی به ینبع در ساحل دریای سرخ امتداد دارد و ظرفیت عملیاتی آن حدود 5 میلیون بشکه در روز (و حداکثر ظرفیت گزارششده نزدیک به 7 میلیون بشکه) است. با این حال، همه این نفت قابل صادرات نیست. پنج پالایشگاه در ساحل دریای سرخ عربستان ظرفیت ترکیبی حدود 1.8 میلیون بشکه در روز دارند که همچنان باید تأمین شوند. در قیمتهای فعلی، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، ظرفیت بارگیری، زمانبندی نفتکشها و مهمتر از همه، تمایل خریداران است.
چین همچنان بزرگترین خریدار نفت عربستان است، اما حتی تقاضای چین روند نزولی دارد. چین در ماه آوریل 1.2 میلیون بشکه در روز نفت عربستان دریافت کرد که نسبت به حجم 1.6 میلیون بشکهای فوریه کاهش داشت. ورودیهای ماه مه به حدود 1.1 میلیون بشکه در روز نزدیک میشود و انتظار میرود در ژوئن بیشتر کاهش یابد. شرکتهای چینی بهطور پیوسته سفارش نفت از عربستان را از ماه مارس کاهش دادهاند. سینوپک، بزرگترین خریدار چینی محمولههای عربستان، در فوریه 10 میلیون بشکه و در ماههای مه و ژوئن تنها 2 میلیون بشکه سفارش داد. رانگشنگ، دومین خریدار بزرگ عربستان در چین، سفارشات خود را از 7 میلیون بشکه در فوریه به 1 میلیون بشکه در ژوئن کاهش داده است. بهطور کلی، سفارشات چین از 47.5 میلیون بشکه در فوریه به 14 میلیون بشکه در ژوئن سقوط کرده است.
کاهش تقاضا در میان سایر خریداران آسیایی نیز مشهود است. ژاپن که پیش از بحران بهطور متوسط 1 تا 1.2 میلیون بشکه در روز خریداری میکرد، در ماههای مارس و آوریل تنها حدود 202,000 بشکه در روز دریافت کرده و در ماه مه تنها دو محموله معادل حدود 130,000 بشکه در روز به مقصد این کشور ارسال شد. بارگیریهای کره جنوبی در ماه مه احتمالاً حدود 35 درصد نسبت به آوریل کاهش دارد. هند نیز علیرغم نیاز خود به درجات متوسط-سنگین، پیشبینی میشود در ماه مه حدود 30 درصد نفت عرب کمتری نسبت به آوریل دریافت کند. یکی از نشانههای گویا، افزایش سهم نفتکشهایی است که در ینبع بارگیری کرده و سپس یا در دریای سرخ شناور میمانند یا به سمت سنگاپور حرکت میکنند تا در انتظار مقصد نهایی بمانند.
علت اصلی این کاهش تقاضا، ترکیبی از عوامل است: کاهش شدید نرخ بهرهبرداری پالایشگاههای چین (به پایینترین سطح از اوت 2022)، تضعیف تقاضای داخلی برای فرآوردههای نفتی به دلیل قیمتهای بالای بنزین و گازوئیل، محدودیتهای صادرات فرآورده که اقتصاد پالایشگاهها را تحت فشار قرار داده، و شروع برداشت از ذخایر استراتژیک نفت چین. در آوریل، صادرات فرآوردههای نفتی چین به پایینترین سطح در یک دهه اخیر رسید و حاشیه سود پالایشگاهها را منفی کرد.؛ گزارشها حاکی از زیان حدود 13 دلار به ازای هر بشکه نفت پردازششده بود. در چنین بازاری، خریداران نه تنها به دنبال نفت مطمئن هستند، بلکه ارزانترین نفت مطمئن ممکن را جستوجو میکنند.
در اینجا مکانیسم قیمتگذاری آرامکو به یک تله تبدیل میشود. در ماههای مارس و آوریل، تفاضل قیمت نفت سبک عرب از حدود 2 دلار در بشکه در مارس به 20 دلار در آوریل جهش کرد و سپس در مه به 16 دلار کاهش یافت. این یعنی خریداران فیزیکی نفت عربستان با قیمتی مواجه شدند که آن را به یکی از گرانترین گزینههای بازار تبدیل میکرد.
در نتیجه، عربستان با یک تعادل دشوار کوتاهمدت مواجه است: این کشور زیرساخت لازم برای جابهجایی نفت به دور از تنگه هرمز را دارد، اما زیرساخت بهتنهایی تضمینکننده تقاضا نیست. خریداران اصلی آسیایی در حال کاهش سفارشات هستند، اشتهای وارداتی چین بهشدت تضعیف شده است، و اقتصاد پالایشگاهها خریداران را بهشدت حساس به قیمت کرده است. فرمول قیمتگذاری عربستان که برای بازتاب کمبود بازار و حداکثرسازی ارزش در یک بازار قوی طراحی شده بود، دقیقاً همین کار را انجام داد، اما شاید با موفقیت بیشازحد. در لحظهای که پالایشگاهها در حال زیاندهی هستند و خریداران نفت به دنبال تخفیف میگردند، گرانترین بشکه مطمئن میتواند بهسرعت به آسانترین گزینه برای تعویق خرید تبدیل شود. نتیجه این است که صادرات عربستان احتمالاً در کوتاهمدت به کاهش خود ادامه خواهد داد؛ نه به این دلیل که این کشور نمیتواند نفت جابهجا کند، بلکه به این دلیل که خریداران کمتری مایل به پرداخت قیمتی هستند که عربستان درخواست میکند./تسنیم