به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ جزیره خارک به عنوان مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، همواره نقشی راهبردی در اقتصاد کشور و امنیت انرژی منطقه ایفا کرده است. موقعیت ویژه جغرافیایی، زیرساختهای گسترده نفتی و سابقه تاریخی این جزیره در عبور از بحرانها، خارک را به یکی از نقاط کلیدی در معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی ایران تبدیل کرده است.
در شرایطی که تحولات منطقهای، تنشهای امنیتی و محدودیتهای ناشی از جنگ بار دیگر توجهها را به حوزه انرژی و مسیرهای صادراتی کشور جلب کرده، وضعیت زیرساختهای نفتی، ظرفیتهای ذخیرهسازی و چشمانداز تداوم صادرات نفت از اهمیت دوچندانی برخوردار شده است. از سوی دیگر، موضوعات مرتبط با امنیت خلیج فارس، نقش بنادر جنوبی در تجارت کشور و راهکارهای مقابله با محدودیتهای احتمالی در مسیرهای دریایی نیز به یکی از محورهای مهم بحثهای کارشناسی تبدیل شده است.
در راستای واکاوی موضوعات مذکور، با جعفر پورکبگانی، نماینده بوشهر، گناوه، دیلم و خارک در مجلس شورای اسلامی به گفتوگو پرداختیم که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
اقتصاد معاصر: به عنوان نماینده مردم بوشهر، از ظرفیتهای جزیره خارگ برای ما بگویید.
پورکبگانی: سوابق، ویژگیها و ظرفیتهایی که جزیره خارک دارد، بر کسی پوشیده نیست. مبارزات مردم این جزیره، چه پیش از انقلاب، چه در دوران قاجار، همگی برگرفته از صلابت، بصیرت و مقاومت مردم این منطقه بوده است. جزیره خارک را امروز به عنوان «جزیره مقاومت» میشناسند که حتی در طول هشت سال دفاع مقدس، به تعداد روزهای جنگ مورد بمباران قرار گرفت اما مردم آن، علیالخصوص کارکنان صنعت نفت ایستادگی کردند تا صادرات نفت ادامه داشته باشد.
در حوزه نفت و پتروشیمی نیز امروز شاهد تداوم فعالیتها و عدم وقفه در امور نفتی، پتروشیمی و سایر بخشها هستیم. این روند همچنان ادامه دارد. گرچه در جنگ دوازده روزه و همچنین در جنگ رمضان مشکلاتی به وجود آمد اما این مسائل باعث توقف کارها نشد. این جزیره ظرفیت دارد تا در حوزه اقتصاد دریامحور، بر مبنای خط مشی رهبر شهید انقلاب اسلامی نقشآفرینی کند. دلیل این امر وجود دو اسکله مهم -اسکله «تی» در شرق جزیره و اسکله «آذرپاد» در غرب جزیره- است. هر یک از این اسکلهها با عمق آبی مشخص، ظرفیتهای ویژهای دارند. در اسکله تی، عمق آب هنگام مد حدود ۱۲ متر و در اسکله آذرپاد بیش از ۲۰ متر میرسد. هر یک از این اسکلهها ظرفیتهای خاصی دارند که موجب پهلوگیری شناورهای نفتی در این منطقه میشود. همچنین عدم نیاز به استفاده از پمپ فشار برای بارگیری نفت، یکی دیگر از ویژگیهای مهم این جزیره محسوب میشود که در سایر نقاط نفتخیز به ندرت وجود دارد.
مسوولان کشوری و لشکری حاضر در جزیره نسبت به وظایف و مسوولیتهای خود در این حوزه آگاهی کامل دارند. در دورهای که اینجانب فرماندار بوشهر بودم، یک نفتکش اروپایی درخواست نفت سطح دو داشت که این موضوع همزمان با تهدیدهای آمریکا مطرح شد. در همان زمان به آنها اعلام کردم که تمایلی به ارائه نفت وجود ندارد و بهتر است از اسکله خارج شوند. آنها اسکله را ترک کردند اما در کمتر از ده دقیقه ناچار به بازگشت شدند. امروز جهان به انرژی موجود در ایران و انرژیای که از تنگه هرمز تحت کنترل ایران عبور میکند، بیش از گذشته نیازمند است. گاهی از سوی جبهه مقابل مطالبی مشروط مطرح میشود، در حالی که جمهوری اسلامی ایران نباید منتظر این شرط و شروطها باشد. امروز دست برتر در اختیار ماست، آزمون خود را پس دادهایم و طرف مقابل نیز به این واقعیت رسیده است. اکنون مساله اصلی برای آنها، نحوه خروج از وضعیت موجود است تا بتوانند در برابر افکار عمومی و مراجع پاسخگوی خود توجیه لازم را ارائه دهند و در نهایت با ایران کنار بیایند.
اقتصاد معاصر: زیرساختهای نفتی جزیره خارک در ایام جنگ و پس از آن اسیبخایی دیدند، وضعیت فعلی در جزیره خارک در این حوزه چگونه است؟
پورکبگانی: در همان ابتدای آغاز جنگ رمضان، حملات زیادی به جزیره خارک داشتیم و به طور مداوم در جنگ ضرباتی به خارک وارد شد. در روزهای پایانی نیز در یک روز، جزیره خارک ۳۸ بار مورد اصابت قرار گرفت. با این حال، فعالیتها و اهداف اقتصادی و نفتی که مدنظر است، همچنان ادامه دارد و در این زمینه مشکلی نداریم. با تمام ظرفیتهای خود، اعم از ظرفیتهای نظامی، انسانی، فرهنگی و دیپلماسی و اقتصادی فعالیت میکنیم. همه میدانند که در جنگ، ما منظومههای متعددی در اختیار داریم. نگاه ترامپ به سنجش تابآوری مردم ما معطوف شده بود و از این بابت ناراحت است. این موضوع برگرفته از صلابت و استقامت مردم است. همچنین بهرهگیری لازم از ظرفیت بسته شدن تنگه هرمز توسط نیروهای مسلح ما، از دیگر مولفههای مهم در این زمینه است.
اقتصاد معاصر: بیش از دو ماه محاصره دریایی داشتیم. این موضوع چه تاثیری بر واردات و صادرات کشور، به ویژه از طریق بنادر استان بوشهر و جزیره خارک داشت؟
پورکبگانی: وقتی بحث محاصره دریایی مطرح میشود، این موضوع مختص استان بوشهر نیست. بنادر جنوبی کشور، از جمله خوزستان، بوشهر، هرمزگان، بندر شهید رجایی، بندر امام و بندر بوشهر را در بر میگیرد و طبیعتا بیتاثیر نبود. ما بر اساس پیام رهبر انقلاب که فرمودند «جبهههای جدیدی را به روی دشمن باز خواهیم کرد»، حرکت میکنیم و برای این موضوع نیز مطالعات لازم انجام شده است. نگاه ما این است که هر جا سدی در برابر ما ایجاد شود، یا آن سد را خواهیم شکست یا با همان ظرفیت، مانع دیگری برای دشمن ایجاد خواهیم کرد.
توجه داشته باشید که بین ما و آمریکا رابطه مطلوب برقرار نخواهد شد. ممکن است تنشها کاهش پیدا کند یا برداشته شود اما اساسا ارتباط و رابطهای شکل نخواهد گرفت. اگر مذاکره به توافق نسبی برسد یا امضایی هم صورت بگیرد، دولت آمریکا و اسرائیل زیر بار اجرای آن نخواهند رفت و در آخر مجبوریم با درگیری نظامی مشکل را حل کنیم. در مورد اسرائیل نیز باید گفت که این رژیم فقط باید از بین برود.
اقتصاد معاصر: آیا در صورت بازگشت محاصره، امکان افزایش ذخیرهسازی نفت در جزیره خارک یا حتی بر روی آبهای خلیج فارس وجود دارد؟
پور کبگانی: ابتدا باید تاکید کنم که بیشتر از ذخایر روی آب، ذخایر ما بر روی خشکی است. ما هیچوقت با آن شرایطی را که دشمنان انتظار داشتند، از جمله آن چه ترامپ مطرح میکرد که ذخیرهسازی نفت ایران دچار مشکل میشود، مواجه نخواهیم بود و چنین اتفاقی رخ نمیدهد. البته ما دچار برخی مشکلات میشویم اما در حال برنامهریزی هستیم؛ به گونهای که در آینده، نتیجه آن را جبهه مقابل خواهید دید؛ همانگونه که امام شهید فرمودند باید ظرفیتها و فعالیتها دوچندان شود. مردم انتظار دارند مسوولانشان در میدان باشند. البته میدانی بودن به معنای صرفا حضور ظاهری نیست، بلکه به این معناست که فرد هم انقلابی سخن بگوید، هم انقلابی عمل کند و پیش از آن، انقلابی بیندیشد. ما اکنون با تمام شرایطی که برای ما ایجاد کردهاند در وضعیت مناسبی قرار داریم.
اقتصاد معاصر: موضوع دریافت غرامت از برخی کشورهای حوزه خلیج فارس به کجا رسید؟ در صورت عدم پرداخت، امکان مصادره کشتی این کشورها وجود دارد؟
پور کبگانی: ببینید رهبر انقلاب نیز در پیام خود فرمودند که ما به همان اندازه اول غرامت میگیریم و اگر نتوانستیم، به همان اندازه از اموالی که اینها دارند به دست خواهیم آورد. گرفتن غرامت هرچند بسیار مهم است اما مرحله دوم قرار دارد. اما نگاه من این است که آمریکا متجاوز است و این باید اولویت باشد و قبول کنند پس از آن باید غرامت را از آمریکا بگیریم. آنها (کشورهای حاشیه خلیج فارس) خطا کردهاند و باید به اندازه خطای خودشان پاسخگو باشند. این یک حالت تضامنی دارد و همه آنها باید در این مسوولیت و تضمین شریک باشند، نگاه ما به آمریکا از این جهت، غرامت گرفتن صرف نیست، بلکه نگاه ما این است که آمریکا باید به عنوان متجاوز شناخته شود. اگر به عنوان متجاوز شناخته نشود، ما اهدافی که داشتهایم به طور کامل محقق نشده است. آمریکا متجاوز بوده و باید به عنوان متجاوز شناخته شود. وقتی این موضوع تثبیت شد، بر اساس منشور سازمان ملل باید غرامت نیز پرداخت شود.