به گزارش اقتصاد معاصر؛ همزمان با صدور احکام جدید حقوقی و افزایش مستمریها، پرسشهای زیادی درباره حق عائلهمندی بازماندگان تأمین اجتماعی و نحوه پرداخت آن مطرح شده است. بسیاری از همسران بازمانده بیمهشدگان متوفی میپرسند چرا با وجود دریافت مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی، کمکهزینه عائلهمندی برای آنان در نظر گرفته نشده است. سازمان تأمین اجتماعی در تازهترین توضیحات خود به این ابهام پاسخ داده و تأکید کرده است که این موضوع بر اساس قانون تعیین میشود. در ادامه این گزارش، دلایل قانونی پرداخت نشدن حق عائلهمندی، شرایط دریافت مستمری بازماندگان، جزئیات تصمیم جدید سازمان و امکان تغییر این وضعیت در صورت اصلاح قانون را مرور خواهیم کرد.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که پرداخت کمکهزینه عائلهمندی برای همسران بازماندهای که مستمری بازماندگان دریافت میکنند، در قوانین فعلی پیشبینی نشده و این سازمان نیز مجاز به پرداخت مزایایی خارج از چارچوب قانون نیست.
به همین دلیل، عدم پرداخت حق عائلهمندی به همسران بازمانده، تصمیمی مبتنی بر مقررات موجود است و به معنای حذف یک مزیت پرداختی قبلی نیست؛ زیرا چنین مزیتی از ابتدا برای این گروه در قانون تعریف نشده است.
بر اساس ماده ۸۰ قانون تأمین اجتماعی، پس از فوت بیمهشده یا مستمریبگیر واجد شرایط، همسر دائمی، فرزندان واجد شرایط و در برخی شرایط، پدر و مادر تحت تکفل میتوانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند.
همچنین مواد ۸۱ و ۸۳ قانون تأمین اجتماعی، سهم هر یک از بازماندگان و شرایط ادامه یا قطع مستمری را مشخص کردهاند، اما در هیچیک از این مواد، پرداخت کمکهزینه عائلهمندی برای همسر بازمانده پیشبینی نشده است.
سازمان تأمین اجتماعی توضیح داده است که حق عائلهمندی برای مستمریبگیران بازنشستهای در نظر گرفته شده که دارای همسر تحت تکفل باشند.
از آنجا که همسر بازمانده خود دریافتکننده مستمری بازماندگان است، در تعریف قانونی «دارای همسر تحت تکفل» قرار نمیگیرد و بنابراین مشمول دریافت این مزیت نخواهد بود.
بر اساس توضیحات سازمان تأمین اجتماعی، میان مستمری بازماندگان و مزایای جانبی مستمری تفاوت وجود دارد.
مستمری بازماندگان، حقی قانونی برای تأمین معیشت خانواده بیمهشده متوفی است، اما مزایایی مانند کمکهزینه عائلهمندی، شرایط و ضوابط جداگانهای دارند و تنها به گروههایی تعلق میگیرند که قانون آنها را مشمول این مزایا شناخته است.
سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرده است تا زمانی که قانون یا مقررات مربوط به پرداخت مزایا اصلاح نشود، امکان پرداخت حق عائلهمندی به همسران بازمانده وجود نخواهد داشت.
به بیان دیگر، هرگونه تغییر در این زمینه نیازمند تصویب قانون یا اصلاح مقررات مربوط به مستمریبگیران است و سازمان به تنهایی اختیار ایجاد تعهد مالی جدید را ندارد.
با وجود توضیحات قانونی سازمان، بسیاری از همسران بازمانده معتقدند افزایش هزینههای زندگی، درمان، دارو و کاهش قدرت خرید باعث شده است که بازنگری در مزایای رفاهی آنان بیش از گذشته ضرورت پیدا کند.
این گروه از مستمریبگیران بر این باورند که در صورت اصلاح قوانین، پرداخت مزایایی مانند حق عائلهمندی میتواند بخشی از فشارهای اقتصادی واردشده بر خانوارهای بازمانده را کاهش دهد.
بر اساس اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی، حق عائلهمندی برای همسران بازمانده حذف نشده است، بلکه اساساً در قوانین فعلی برای این گروه پیشبینی نشده است. بنابراین همسران بازمانده تنها از مستمری بازماندگان و سایر مزایای قانونی مصرح در قانون بهرهمند خواهند شد و هرگونه تغییر در این وضعیت، منوط به اصلاح قانون تأمین اجتماعی و تصویب مقررات جدید خواهد بود.