به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر، قیمت بالای کالاهای اساسی و مواد غذایی در کنار کاهش شدید قدرت خرید خانوارها باعث شده بازار با رکودی کمسابقه در سمت تقاضا مواجه شود؛ رکودی که هم مصرفکننده را تحت فشار قرار داده و هم تولیدکننده را با افت فروش و کمبود نقدینگی روبهرو کرده است. بررسی وضعیت بازار نشان میدهد اقلامی مانند برنج، روغن، حبوبات و لبنیات همچنان با قیمتهای بالا عرضه میشوند اما حجم خرید خانوارها به شکل محسوسی کاهش یافته است. بسیاری از خانوادهها برای مدیریت هزینههای روزمره، یا خرید خود را به حداقل رساندهاند یا الگوی مصرف خود را تغییر دادهاند.
این تغییر رفتار مصرفکننده باعث شده گردش کالا در بازار کاهش یابد و زنجیره تامین با کُندی مواجه شود؛ موضوعی که در نهایت به افت نقدینگی در بخش تولید و توزیع منجر شده است.
اگرچه افزایش قیمتها در نگاه اول میتواند نشانه رشد درآمد باشد اما فعالان اقتصادی معتقدند بخش عمده این افزایش از سر ناچاری بوده و صرف جبران هزینههای تولید، حملونقل، انرژی و تامین مالی شده است. در چنین شرایطی، کاهش تقاضا موجب شده بسیاری از واحدهای تولیدی و صنفی با فروش کمتر و فشار نقدینگی روبهرو شوند؛ به طوری که در برخی موارد، فعالیت اقتصادی با حداقل سود یا حتی زیان ادامه دارد.
بازار برنج و روغن یکی از واضحترین بخشهایی است که کاهش قدرت خرید در آن مشاهده میشود. خریدهای عمده و دورهای خانوارها جای خود را به خریدهای محدود و حداقلی داده و همین موضوع حجم معاملات را کاهش داده است. نتیجه این روند، کاهش سرعت گردش کالا و افزایش ماندگاری اجناس در شبکه توزیع است.
از طرفی در بخش نهادههای دامی نیز افت توان خرید دامداران و افزایش هزینهها باعث کاهش تقاضا شده است. کارشناسان هشدار میدهند تداوم این روند میتواند در میانمدت بر تولید محصولات پروتئینی و زنجیره تامین غذا اثرگذار باشد.
آنچه امروز در بازار مشاهده میشود، مصداقی از رکود تورمی است؛ شرایطی که در آن سطح عمومی قیمتها بالاست اما تقاضای واقعی کاهش یافته است. در این وضعیت، نه مصرفکننده توان بازگشت به الگوی خرید گذشته را دارد و نه تولیدکننده میتواند از ظرفیت کامل تولید استفاده کند؛ موضوعی که به کاهش سرمایهگذاری و افت رشد اقتصادی منجر میشود.
بازار کالاهای اساسی امروز بیش از آنکه با مشکل کمبود کالا مواجه باشد، با کاهش قدرت خرید روبهروست. تا زمانی که درآمد واقعی خانوارها متناسب با سطح قیمتها ترمیم نشود، نمیتوان انتظار بازگشت رونق به بازار یا بهبود پایدار در بخش تولید داشت.