به گزارش اقتصاد معاصر؛ به نقل از شبکه الجزیره، بر اساس دادههای پلتفرم «مارینترافیک»، در بازه زمانی ۲۴ ژوئن تا ۳ ژوئیه (۳ تیر تا ۱۲ تیر) مجموعاً ۳۱۳ تردد کشتی در تنگه هرمز به ثبت رسیده است.
از این تعداد، ۱۲۴ فروند (معادل ۳۹.۶ درصد) از مسیر جنوبی و نزدیک به سواحل عمان عبور کردهاند . این در حالی است که مسیر شمالی تحت نظارت ایران در جنوب جزیره قشم، با ۱۸۹ تردد، سهم ۶۰.۴ درصدی را به خود اختصاص داده است.
این آمار نشان میدهد که با وجود تلاشها برای معرفی مسیری جایگزین، مسیر ایران همچنان گزینه غالب کشتیها بوده است.
بر اساس این گزارش، در روزهای ابتدایی بازگشایی موقت تنگه، یعنی ۲۴ و ۲۵ ژوئن (۳ و ۴ تیر)، بالاترین نرخ تردد روزانه با ۴۶ کشتی ثبت شد.
با این حال، روند عبور و مرور در روزهای بعد با نوسان همراه بود و به ۲۴ تا ۳۶ تردد در روز کاهش یافت.
این نوسان بیانگر آن است که کشتیها با وجود ازسرگیری حرکت، همچنان در فضایی همراه با تنشهای امنیتی و سیاسی حرکت میکنند و انتخاب مسیر آنها تحت تأثیر تحولات لحظهای است.
بررسی نوع شناورها نشان میدهد که نفتکشهای حامل نفت خام با ۵۲ تردد، در صدر جدول کشتیهای عبوری از کل تنگه قرار دارند.
با این حال، بررسی نوع شناورها نشان میدهد که در میان کشتیهایی که مسیر عمانی را انتخاب کردهاند، سهم نفتکشهای حامل نفت خام با ۳۶ فروند و نفتکشهای حامل گاز (الپیجی و الانجی) قابل توجه بوده است.
کارشناسان حضور این حجم از شناورهای مرتبط با حیاتیترین بخش تجارت انرژی در یک مسیر غیرمتعارف را نه به عنوان نشانه برتری یا ایمنی بالای آن، بلکه به مثابه یک آزمایش پرریسک از سوی مالکان کشتیها برای استفاده از کریدوری تعبیر میکنند که پیشتر توسط نیروهای مسلح ایران نسبت به تبعات امنیتی آن هشدار داده شده بود.
با این حال، الجزیره به آزمونهای امنیتی این مسیر عمان نیز پرداخته است. در ۲۵ ژوئن (۴ تیر)، کشتی باری «اور لاولی» در حالی که از مسیر نزدیک به عمان خارج میشد، هدف پهپاد انتحاری قرار گرفت.
فرماندهی مرکزی آمریکا با نادیده گرفتن هشدارهای قبلی سپاه پاسداران در مورد غیرقابل اعتماد بودن مسیرهای خارج از چارچوب هماهنگی با ایران، مدعی نقش تهران در این رویداد شد. این حادثه در حالی رخ داد که پیش از آن نیز مقامات نظامی ایران اعلام کرده بودند که به کشتیهای متخلفی که از مسیرهای تعییننشده و غیرهماهنگ تردد کنند، تضمینی برای عبور امن داده نخواهد شد.
همچنین در ۲۷ ژوئن (۶ تیر)، نفتکش «کیکو» در نزدیکی تنگه هدف مشابهی قرار گرفت که واکنشهای نظامی آمریکا را در پی داشت.
این تحولات نشان داد که مسیر عمانی نه تنها نتوانست جایگزین امنی برای مسیر تحت نظارت ایران باشد، بلکه خسارتهایی را برای متخلفین به همراه داشت.
به نوشته الجزیره، پس از این حملات، دادههای «مارینترافیک» تغییر محسوسی را در رفتار کشتیها نشان میدهد. به گونهای که مسیر عمانی برای ساعاتی کاملاً خالی از تردد شد و کشتیها به مسیر شمالی (ایران) روی آوردند. این تغییر لحظهای نشان میدهد که امنیت مسیر عمانی به شدت تحت تأثیر تهدیدات ایران قرار دارد و مالکان کشتیها در عمل، مسیر ایران را با وجود ریسکهای سیاسی، برای ادامه حرکت انتخاب کردهاند.
به موازات این تحولات میدانی، نخستین نشست کمیته مشترک ایران و عمان برای مدیریت آینده تنگه هرمز در مسقط برگزار شده است. معاون وزیر خارجه ایران، کاظم غریبآبادی، با تأکید بر لزوم تغییر مسیرهای فعلی، اعلام کرده که وضعیت تنگه به قبل از جنگ باز نخواهد گشت و کنترل این آبراه «حق ایران» است. این گفتوگوها در حالی ادامه دارد که ایران هرگونه مداخله خارجی در مدیریت تنگه را رد کرده و بر نقش کشورهای حاشیهنشین تأکید دارد.
گزارش الجزیره نشان میدهد که مسیر عمانی با جذب حدود ۴۰ درصد از ترددها در روزهای نخست، حضور میدانی داشت، اما این حضور دیری نپایید.
الجزیره آورده است: وقوع دو حادثه امنیتی در همین مسیر و بازگشت فوری کشتیها به مسیر شمالی تحت نظارت ایران، ثابت کرد که مسیر عمانی نتوانسته جایگزین مطمئنی برای کریدور ایران باشد. در حالی که تحولات میدانی نشان میدهد که آینده این مسیر، نه صرفاً با دادههای کشتیرانی، که با میزان توانایی عمان و ایران برای دستیابی به یک چارچوب توافقشده در مدیریت تردد تنگه هرمز تعیین خواهد شد./فارس