به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا که طی روزهای گذشته پیشنهاد اعمال عوارض ۲۰ درصدی بر محمولههای عبوری از تنگه هرمز را مطرح کرده بود، دیروز از اجرای این طرح صرفنظر کرد و از جایگزین شدن آن با توافقهای تجاری و سرمایهگذاری کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در آمریکا خبر داد.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» اعلام کرد که با حضور نظامی آمریکا، تنگه هرمز برای همه کشتیها به جز شناورهای مرتبط با ایران باز است و واشنگتن به جای دریافت عوارض ۲۰ درصدی، هزینههای مورد نظر خود را از طریق سرمایهگذاریهای گسترده کشورهای منطقه در اقتصاد آمریکا تامین خواهد کرد. همچنین وی مدعی شد این سرمایهگذاریها علاوه بر تقویت روابط اقتصادی، به ایجاد میلیونها شغل در آمریکا منجر خواهد شد و در عین حال تاکید کرد محاصره کشتیهای مرتبط با ایران ادامه خواهد یافت.
اظهارات جدید ترامپ در حالی مطرح میشود که یک روز پیش، پیشنهاد دریافت عوارض ۲۰ درصدی از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، بازارهای جهانی انرژی را با شوک مواجه کرده بود. همان زمان قیمت نفت برنت بیش از ۹ درصد افزایش یافت که بزرگترین رشد روزانه این شاخص از سال ۲۰۲۰ به شمار میرفت و بهای نفت خام آمریکا نیز به نزدیکی ۸۰ دلار در هر بشکه رسید. اگرچه عقبنشینی ترامپ از دریافت این عوارض میتواند بخشی از نگرانیها درباره افزایش مستقیم هزینه حملونقل نفت را کاهش دهد اما تحلیلگران معتقدند اصل ریسک همچنان پابرجاست؛ زیرا تنشهای نظامی و محدودیتهای اعمالشده بر تردد کشتیهای مرتبط با ایران همچنان میتواند جریان عرضه نفت در یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان را تحت تاثیر قرار دهد.
اندی لیپو، رئیس موسسه Lipow Oil Associates، پیشتر برآورد کرده بود در صورت اجرای طرح اولیه، هزینه انتقال نفت از مسیر تنگه هرمز معادل حدود ۱۶ دلار به ازای هر بشکه افزایش مییافت. به گفته وی آنچه بیش از خود عوارض اهمیت دارد، افزایش احتمال اختلال در صادرات نفت و از بین رفتن چشمانداز مازاد عرضه در بازار جهانی است.
بانک سیتی نیز هشدار داده بود که هرگونه اقدام جدید آمریکا در تنگه هرمز میتواند احتمال تشدید درگیریهای منطقهای را افزایش داده و در بلندمدت از قیمت نفت حمایت کند.
همزمان، دادههای شرکت کپلر نشان میدهد تردد کشتیها از تنگه هرمز نسبت به هفته قبل به شکل محسوسی کاهش یافته؛ موضوعی که نگرانیها درباره اختلال در صادرات نفت خلیج فارس را تشدید کرده است. کارشناسان هشدار میدهند در صورت ادامه این روند، تولیدکنندگان منطقه ممکن است ناچار به کاهش تولید شوند، زیرا محدود شدن صادرات میتواند ظرفیت مخازن ذخیرهسازی را به سرعت تکمیل کند.
تحولات اخیر همچنین چشمانداز آژانس بینالمللی انرژی درباره بازگشت بازار نفت به مازاد عرضه در سال ۲۰۲۶ را با ابهام روبهرو کرده است. این نهاد پیشتر پیشبینی کرده بود بازار جهانی تا پایان سال با عرضه کافی روبهرو خواهد بود اما تحقق این سناریو به عادی شدن تردد نفتکشها در تنگه هرمز وابسته است. از سوی دیگر، کاهش قیمت رسمی فروش نفت عربستان برای بازار آسیا میتواند واردات چین را افزایش دهد؛ اتفاقی که در صورت همزمانی با محدودیت عرضه از خاورمیانه، فشار بیشتری بر قیمتهای جهانی وارد خواهد کرد.
در بازارهای مالی نیز تنشهای اخیر بر معاملات سهام سایه انداخته است. شاخصهای اصلی بورس آمریکا در واکنش به افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی و جهش قیمت انرژی افت کردند و سرمایهگذاران همزمان در انتظار انتشار دادههای تورمی و گزارشهای درآمدی شرکتها هستند.
در مجموع، اگرچه ترامپ از اجرای طرح دریافت عوارض ۲۰ درصدی از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز عقبنشینی کرده اما پیامدهای تنشهای اخیر همچنان بر بازار انرژی سایه انداخته است. اکنون فعالان بازار بیش از آنکه بر موضوع عوارض تمرکز داشته باشند، تحولات میدانی در تنگه هرمز، وضعیت تردد نفتکشها و احتمال تشدید یا کاهش تنشهای منطقهای را دنبال میکنند؛ عواملی که میتوانند مسیر قیمت نفت و چشمانداز عرضه جهانی را در ماههای آینده تعیین کنند.