ریسک‌های سیاسی، بورس را وارد فاز دفاعی کرد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار سرمایه این روزها بیش از هر زمان دیگری اسیر متغیری است که در صورت‌های مالی شرکت‌ها دیده نمی‌شود؛ متغیری تحت عنوان ریسک! به همین دلیل، افت اخیر بورس را نمی‌توان فقط با ابزارهای مرسوم تحلیل بازار سرمایه مانند نسبت قیمت به درآمد، سودآوری شرکت‌ها یا سطوح تکنیکال توضیح داد. آنچه این روزها بر رفتار معامله‌گران سایه انداخته، افزایش نااطمینانی و تغییر انتظارات نسبت به آینده اقتصاد است.

نگاهی هم به معاملات تالار شیشه‌ای نشان می‌هد در هفته‌های گذشته، بورس پس از یک دوره صعود قابل توجه، وارد مسیر اصلاح شد. این اتفاق از منظر تاریخی چندان غیرعادی نیست؛ چرا که هیچ بازاری بدون اصلاح به مسیر خود ادامه نمی‌دهد. اما تفاوت این اصلاح با نمونه‌های مشابه، همزمانی آن با تشدید ریسک‌های سیاسی و خروج محسوس نقدینگی از بازار است؛ موضوعی که باعث شده رفتار سرمایه‌گذاران بیش از گذشته جنبه دفاعی پیدا کند.

در چنین شرایطی، معمولا نخستین واکنش سرمایه، فاصله گرفتن از دارایی‌های پرریسک است. افزایش تقاضا برای ارز، طلا و ابزارهای کم‌ریسک نیز دقیقا در همین چارچوب قابل تحلیل است. سرمایه‌گذار زمانی که قدرت پیش‌بینی آینده را از دست می‌دهد، به جای تمرکز بر بازدهی بیشتر، حفظ ارزش دارایی را در اولویت قرار می‌دهد. با این حال، نباید همه تصویر بازار سهام را در فضای منفی خلاصه کرد. تجربه بورس نشان داده است در دوره‌های پرریسک نیز همه صنایع رفتار یکسانی ندارند و شرکت‌هایی که از سودآوری باثبات، جریان نقد مناسب و صورت‌های مالی قابل اتکا برخوردارند، معمولا سریع‌تر از سایر گروه‌ها مورد توجه بازار قرار می‌گیرند. ضمن این که انتشار گزارش‌های فصلی و برگزاری مجامع نیز می‌تواند بار دیگر نگاه سرمایه‌گذاران را از فضای هیجانی به سمت متغیرهای بنیادی سوق دهد.

نکته مهم دیگر آن است که افت شاخص، الزاما به معنای از بین رفتن ارزندگی همه بازار سهام نیست؛ آن هم به این دلیل که در بسیاری از دوره‌های اصلاح، قیمت برخی سهام سریع‌تر از واقعیت‌های بنیادی کاهش می‌یابد و همین موضوع فرصت‌هایی را برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای ایجاد می‌کند. البته استفاده از این فرصت‌ها مستلزم آن است که فضای نااطمینانی تا حدی کاهش یابد و اعتماد به بازار دوباره تقویت شود.

از سوی دیگر، بازار سرمایه برای خروج از وضعیت فعلی فقط به گزارش‌های مناسب شرکت‌ها نیاز ندارد و بازگشت نقدینگی، کاهش ریسک‌های سیستماتیک و افزایش قابلیت پیش‌بینی متغیرهای کلان، عواملی هستند که می‌توانند زمینه شکل‌گیری یک روند پایدار را فراهم کنند. بدون تحقق این شرایط، هر موج مثبت در بازار ممکن است صرفا یک واکنش کوتاه‌مدت باشد.

در نهایت، شاید مهم‌ترین ویژگی روزهای کنونی بورس، «انتخابی» شدن بازار سهام باشد و دوره‌هایی که تقریبا همه نمادها همزمان رشد می‌کردند، فعلا جای خود را به بازاری داده‌اند که در آن کیفیت سود، وضعیت مالی شرکت‌ها و چشم‌انداز هر صنعت، اهمیت بیشتری نسبت به گذشته پیدا کرده است. در چنین فضایی، موفقیت بیش از هر زمان دیگری به تحلیل، صبر و پرهیز از تصمیم‌های هیجانی وابسته خواهد بود.