علیرضا کریمی، کارشناس حوزه انرژی در گفتوگو با خبرنگار اقتصاد معاصر؛ مهمترین دلایل مصرف بالای گاز در ایران را نظام قیمتگذاری، فرهنگ مصرف و پایین بودن بهرهوری تجهیزات مصرفکننده و شبکه انتقال انرژی عنوان کرد و گفت: هر یک از این عوامل نیازمند بررسی تخصصی و اجرای راهکارهای متناسب است.
وی با اشاره به هدررفت انرژی در ساختمانها اظهار کرد: اگرچه آمار دقیقی از میزان اتلاف گاز ناشی از عایقبندی نامناسب وجود ندارد اما نبود پنجرههای دوجداره، عایقکاری سقف، دیوار و کف ساختمانها و همچنین فقدان نظام ممیزی انرژی از عوامل مهم افزایش مصرف انرژی در کشور است.
کریمی افزود: در بسیاری از کشورهای دنیا، ساختمانها در زمان ساخت و همچنین در دوره بهرهبرداری به طور مستمر از نظر عملکرد انرژی ارزیابی میشوند و ادامه استفاده از آنها منوط به رعایت استانداردهای بهرهوری انرژی است؛ موضوعی که در ایران هنوز به صورت جدی اجرا نمیشود.
این کارشناس انرژی در تشریح سیاستهای موجود برای کاهش مصرف گاز بدون افزایش فشار بر مردم به اجرای طرح «کاربر انرژی» از سوی شرکت ملی گاز اشاره کرد و گفت: در این طرح، شرکتهای دارای مجوز با سرمایهگذاری در بهینهسازی مصرف، از جمله عایقکاری ساختمانها، اصلاح موتورخانهها، ارتقای تجهیزات گرمایشی و فرهنگسازی، میزان صرفهجویی گاز را ثبت میکنند و سپس امکان عرضه این صرفهجویی در بورس انرژی به صنایع بزرگ را خواهند داشت.
وی این طرح را مدلی موثر برای کاهش مصرف دانست و افزود: در این سازوکار، بدون تحمیل هزینه مستقیم به مردم، هم مصرف گاز کاهش پیدا میکند، هم سرمایهگذاران از محل صرفهجویی ایجاد شده سود کسب میکنند و هم صنایع میتوانند نیاز خود را از این بازار تامین کنند.
کریمی همچنین تعرفهگذاری پلکانی گاز را سیاستی مناسب ارزیابی کرد و گفت: مصرف متعارف خانوارها با قیمت یارانهای تامین میشود اما مشترکان پرمصرف باید هزینه بیشتری پرداخت کنند؛ رویکردی که میتواند در مدیریت مصرف موثر باشد.
وی با هشدار نسبت به آینده صنعت گاز کشور اظهار کرد: با افت فشار میدان گازی پارس جنوبی و افزایش ناترازی، ادامه روند فعلی امکانپذیر نیست. سال گذشته کشور روزانه حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب کسری گاز داشت و امسال این میزان بیشتر نیز شده است.
کریمی تاکید کرد: تداوم کمبود گاز موجب قطع یا محدودیت گاز صنایع، فولاد، سیمان، پتروشیمیها و سایر واحدهای تولیدی میشود که نتیجه آن افزایش هزینه تولید، کاهش صادرات، افت درآمدهای ارزی و در نهایت تشدید تورم خواهد بود. در صورت تداوم این روند، محدودیت مصرف ممکن است به بخشهای تجاری و حتی خانگی نیز برسد.
این کارشناس انرژی علاوه بر ضرورت سرمایهگذاری در افزایش تولید گاز، اصلاح سیاستهای مصرف را نیز ضروری دانست و گفت: بخشی از هدررفت به شبکه انتقال گاز و مصرف ایستگاههای تقویت فشار مربوط میشود و بخشی دیگر ناشی از سیاستهای نادرست در تخصیص گاز است؛ به عنوان مثال ایجاد گلخانههای محصولات گرمسیری در مناطق بسیار سرد کشور، مصرف گاز بسیار بالایی را به شبکه تحمیل میکند.
کریمی با اشاره به مصرف بالای بنزین، خودروهای داخلی را یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف سوخت دانست و تصریح کرد: پایین بودن فناوری خودروهای تولید داخل، محدودیت واردات خودروهای کممصرف و برقی و تداوم تولید خودروهای پرمصرف، سهم قابل توجهی در افزایش مصرف بنزین دارد. مشکل اصلی متوجه مردم نیست، بلکه سیاستگذاری در حوزه خودرو و انرژی نیازمند اصلاح است و توسعه واردات خودروهای کممصرف و ارتقای فناوری تولید داخلی میتواند بخش مهمی از این معضل را برطرف کند.
کریمی همچنین مهمترین اقدامات فوری برای مدیریت مصرف سوخت را اصلاح سیاستهای واردات و استفاده از سوختهای جایگزین، مدیریت هوشمند سهمیهبندی و کارت سوخت و اعمال محدودیتهای هدفمند در شرایط حساس عنوان کرد و گفت: اجرای همزمان این سیاستها میتواند نقش موثری در کنترل مصرف و کاهش ناترازی انرژی کشور داشته باشد.