به گزارش اقتصاد معاصر؛ افزایش قیمت بنزین و احتمال تغییر قیمت بنزین در روزهای اخیر با انتشار خبر اجرای آزمایشی یک طرح جدید در کرمان، توجه بسیاری از مردم را به خود جلب کرده است. در این طرح قرار بود بنزین با نرخ تمام شده پالایشگاهی عرضه شود؛ موضوعی که باعث شد عبارت قیمت بنزین ۸۷ هزار تومان به یکی از جستجوهای پرتکرار کاربران تبدیل شود. با این حال، این طرح پس از مذاکرات استاندار کرمان با مسئولان کشوری متوقف شد و هنوز تصمیمی برای اجرای سراسری آن اعلام نشده است.
ماجرای نرخ چهارم بنزین نیز در همین چارچوب مطرح شده است. پیش از انتشار خبر قیمت ۸۷ هزار تومانی، مسئولان کرمان از ایجاد زیرساخت برای عرضه یک نرخ جدید سوخت در این استان خبر داده بودند؛ نرخی که قرار بود جدا از سهمیه های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ تومانی باشد. اکنون با توقف عرضه بنزین با نرخ پالایشگاهی، پرسش اصلی این است که قیمت بنزین در روزهای آینده چه تغییری خواهد کرد و آیا نرخ چهارم بنزین در کرمان یا استان های دیگر اجرا می شود؟
خبر قیمت بنزین ۸۷ هزار تومان از استان کرمان آغاز شد. بر اساس اعلام اولیه معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کرمان، قرار بود از بامداد پنجشنبه ۲۲ مرداد، بنزین با نرخ تمام شده پالایشگاهی در جایگاه های سوخت استان عرضه شود.
در این طرح، قیمت هر لیتر بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان اعلام شده بود. این نرخ با قیمت های فعلی بنزین تفاوت بسیار زیادی دارد و همین موضوع باعث شد خبر افزایش قیمت بنزین با واکنش گسترده مردم و رسانه ها همراه شود.
قرار بود این طرح در ۲۰۴ جایگاه سوخت استان کرمان اجرا شود، اما مدت کوتاهی پس از انتشار خبر، شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی منطقه کرمان اعلام کرد اجرای آن تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.
بنابراین در شرایط فعلی نمی توان گفت قیمت بنزین ۸۷ هزار تومان در کرمان به صورت رسمی و مستمر در حال عرضه است. این نرخ مربوط به طرحی بود که اجرای آن متوقف شده و ادامه آن به بررسی بیشتر مسئولان کشوری و استانی موکول شده است.
نرخ چهارم بنزین اصطلاحی است که در روزهای اخیر برای قیمت جدیدی که قرار بود بالاتر از نرخ های فعلی سهمیه ای و جایگاه استفاده شود، به کار رفته است.
در ساختار فعلی، خودروهای شخصی سهمیه بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۳۰۰۰ تومان دریافت می کنند و بنزین مصرفی با کارت جایگاه نیز با نرخ ۵۰۰۰ تومان عرضه می شود. به همین دلیل، نرخ جدیدی که قرار بود در کرمان اجرا شود، عملا به عنوان نرخ چهارم مطرح شد.
پیش از اعلام نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی، برخی مسئولان کرمان از نرخی در محدوده ۶۰ هزار تومان به عنوان نرخ چهارم بنزین سخن گفته بودند. با این حال، عدد ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان که بعدا برای عرضه بنزین با نرخ تمام شده پالایشگاهی اعلام شد، بسیار بالاتر از برآوردهای قبلی بود.
در نتیجه، باید میان «نرخ چهارم بنزین» و «قیمت بنزین ۸۷ هزار تومان» تفاوت قائل شد. نرخ چهارم عنوانی برای یک نرخ جدید خارج از سهمیه های فعلی بود، اما نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان به طرح عرضه بنزین با نرخ تمام شده پالایشگاهی مربوط می شد.
مدیر شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی منطقه کرمان اعلام کرده است که عرضه بنزین با نرخ آزاد پالایشگاهی تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.
طبق اعلام این شرکت، توقف اجرای طرح پس از مذاکرات استاندار کرمان با مقامات کشوری و با توجه به ضرورت بررسی بیشتر ابعاد طرح مدیریت مصرف سوخت و مقابله با قاچاق انجام شده است.
بنابراین در حال حاضر جایگاه های سوخت کرمان طبق روال گذشته فعالیت می کنند و شهروندان این استان با تغییر جدیدی در نرخ های رسمی سوخت مواجه نیستند.
این تصمیم همچنین نشان می دهد که اعلام اولیه نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان به معنای تصمیم قطعی دولت برای افزایش قیمت بنزین در سراسر کشور نبوده است.
یکی از بخش های مهم طرح کرمان، اختصاص سهمیه جداگانه استانی بود. بر اساس توضیحات معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کرمان، علاوه بر ۱۱۰ لیتر سهمیه ملی، ۴۰ لیتر سهمیه استانی نیز برای خودروهای این استان در نظر گرفته شده بود.
این سهمیه قرار بود در دو مرحله ۲۰ لیتری شارژ شود. یعنی پس از مصرف سهمیه نخست، سهمیه دوم در اختیار دارنده کارت سوخت قرار می گرفت.
با این حال، یکی از ابهام های اصلی طرح، نحوه قیمت گذاری همین سهمیه استانی بود. پیش از اعلام نرخ پالایشگاهی، درباره قیمت دقیق این سهمیه ابهام وجود داشت و مشخص نبود که ۴۰ لیتر اضافه با نرخ ۱۵۰۰، ۳۰۰۰، ۵۰۰۰ تومان یا نرخ دیگری عرضه خواهد شد.
در ادامه نیز خبر ایجاد زیرساخت برای عرضه یک نرخ جدید در ۱۰۰ جایگاه منتخب کرمان منتشر شد که این موضوع، بحث نرخ چهارم بنزین را جدی تر کرد.
با توجه به توقف طرح جدید در کرمان، نرخ های قبلی همچنان مبنای عرضه بنزین هستند. در جدول زیر وضعیت نرخ های اصلی بنزین برای خودروهای شخصی آمده است:
|
نوع بنزین |
قیمت هر لیتر |
وضعیت |
|
سهمیه اول |
۱۵۰۰ تومان |
فعال |
|
سهمیه دوم |
۳۰۰۰ تومان |
فعال |
|
بنزین کارت جایگاه |
۵۰۰۰ تومان |
فعال |
|
نرخ چهارم بنزین |
اعلام قطعی نشده |
فعلا متوقف |
|
بنزین با نرخ پالایشگاهی |
۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در طرح کرمان |
فعلا متوقف |
|
بنزین سوپر وارداتی |
سازوکار و قیمت متفاوت |
خارج از سهمیه عادی |
بنابراین اگر منظور از «قیمت هر لیتر بنزین امروز ۱۴۰۵» نرخ رسمی بنزین مصرفی خودروهای شخصی باشد، نرخ های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ تومان همچنان مبنای عرضه هستند و نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان فعلا در جایگاه های کرمان عرضه نمی شود.
در شرایط فعلی، نمی توان از افزایش قیمت بنزین در سراسر کشور سخن گفت. سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نیز اعلام کرده است که در شرایط فعلی برنامه ای برای افزایش قیمت بنزین وجود ندارد.
رضا سپهوند گفته است دولت به جای افزایش قیمت، مدیریت مصرف، مقابله با قاچاق و استفاده از روش های غیرقیمتی را دنبال می کند.
همچنین فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، پیش از این تاکید کرده بود که دولت برنامه ای برای تغییر نرخ بنزین ندارد و در صورت اتخاذ تصمیم جدید، موضوع به صورت رسمی اطلاع رسانی خواهد شد.
به همین دلیل، خبر اجرای یک طرح آزمایشی در کرمان را نباید به معنای تصمیم قطعی برای تغییر قیمت بنزین در همه استان ها دانست.
تا این لحظه اعلام رسمی درباره اجرای قیمت بنزین ۸۷ هزار تومان در سایر استان ها منتشر نشده است.
آنچه درباره کرمان اعلام شد، یک طرح مشخص برای مدیریت مصرف سوخت و مقابله با قاچاق بود که اجرای آن بعدا متوقف شد. بنابراین نمی توان استان های دیگر را مشمول این نرخ دانست.
اگر دولت تصمیم بگیرد طرح مشابهی را در استان دیگری اجرا کند، لازم است جزئیات آن از سوی وزارت نفت، شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی یا مراجع رسمی اعلام شود.
در نتیجه، ادعاهایی که از افزایش قطعی قیمت بنزین در سایر استان ها یا اجرای فوری نرخ ۸۷ هزار تومان خبر می دهند، در حال حاضر مبنای رسمی ندارند.
موضوع مصرف بالای بنزین و افزایش هزینه واردات سوخت، یکی از دلایل اصلی بحث های اخیر درباره اصلاح نظام سوخت است.
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، پیش از این درباره هزینه بالای واردات بنزین و ضرورت مدیریت مصرف صحبت کرده بود. دولت با توجه به افزایش مصرف، قاچاق سوخت و فشار واردات، به دنبال راهکارهایی برای کنترل مصرف است.
با این حال، مدیریت مصرف الزاما به معنای افزایش مستقیم قیمت بنزین نیست. توسعه حمل و نقل عمومی، افزایش استفاده از CNG، اصلاح خودروهای پرمصرف، مقابله با قاچاق و تغییر شیوه توزیع سوخت نیز از جمله روش هایی هستند که می توانند در سیاست سوخت مورد استفاده قرار گیرند.
رضا سپهوند نیز از توسعه CNG و LPG و استفاده از روش های غیرقیمتی به عنوان بخشی از راهکارهای مدیریت مصرف سوخت نام برده است.
در طرح سه نرخی بنزین که از ۲۲ آذر ۱۴۰۴ اجرا شد، خودروهای شخصی سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و سهمیه ای با نرخ ۳۰۰۰ تومان دریافت کردند.
سهمیه دوم ابتدا ۱۰۰ لیتر بود، اما از ابتدای فروردین ۱۴۰۵ به ۷۰ لیتر و سپس از ابتدای مرداد به ۵۰ لیتر کاهش یافت.
در نتیجه، سهمیه ملی فعلی خودروهای شخصی در مجموع ۱۱۰ لیتر است؛ شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان. مصرف مازاد نیز طبق سازوکار فعلی با کارت جایگاه و نرخ ۵۰۰۰ تومان انجام می شود.
طرح کرمان قرار بود ۴۰ لیتر سهمیه استانی نیز به این میزان اضافه کند که اجرای طرح جدید در حال حاضر متوقف شده است.
با اطلاعات و تصمیمات رسمی موجود، فعلا تغییر قیمت بنزین در سطح سراسری اعلام نشده است. نرخ های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ تومان همچنان مبنای عرضه بنزین هستند.
از سوی دیگر، اجرای طرح عرضه بنزین با نرخ پالایشگاهی در کرمان نیز متوقف شده است. بنابراین در حال حاضر قیمت بنزین ۸۷ هزار تومان را نمی توان نرخ جدید و عمومی بنزین کشور دانست.
در واقع، دولت هنوز درباره نحوه ادامه طرح مدیریت مصرف سوخت در کرمان به جمع بندی نهایی نرسیده است. قرار است ابعاد طرح، آثار آن بر مصرف، قاچاق سوخت و وضعیت سهمیه بندی بیشتر بررسی شود.
آخرین وضعیت نشان می دهد که فعلا خبری از اجرای عمومی نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان برای بنزین وجود ندارد. طرح عرضه بنزین با نرخ تمام شده پالایشگاهی در استان کرمان متوقف شده و جایگاه های این استان طبق روال گذشته به عرضه سوخت ادامه می دهند.
در عین حال، بحث نرخ چهارم بنزین همچنان به عنوان یکی از سناریوهای مطرح در مدیریت مصرف سوخت مورد توجه است، اما نرخ نهایی و نحوه اجرای آن به صورت سراسری اعلام نشده است.
بنابراین پاسخ کوتاه به پرسش «آیا قیمت بنزین افزایش یافته است؟» این است که خیر؛ در حال حاضر افزایش سراسری قیمت بنزین اعلام نشده و بنزین ۸۷ هزار تومانی نیز فعلا در جایگاه های کرمان عرضه نمی شود.
با توجه به اینکه سیاست سوخت دولت همچنان در حال بررسی است، هرگونه تغییر قیمت بنزین، اجرای نرخ چهارم یا عرضه بنزین با نرخ پالایشگاهی در استان های دیگر باید منتظر اعلام رسمی مسئولان وزارت نفت و شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی باشد.