بازار خودرو در گذار از هفته سوم مردادماه همچنان در وضعیت رکودی قرار دارد و معاملات در مقایسه با دورههای رونق، با حجم و تحرک پایینی دنبال میشود. بررسی رفتار قیمتها در روزهای اخیر نیز نشان میدهد بازار هنوز از یک روند مشخص پیروی نمیکند؛ برخی خودروها با افت محدود قیمت مواجه میشوند، برخی در محدودههای قبلی باقی میمانند و در مواردی نیز رشدهای پراکنده در تعدادی از مدلها دیده میشود. در مجموع، نه نشانهای از شکلگیری یک موج صعودی قدرتمند در بازار دیده میشود و نه کاهش قیمتها آنقدر فراگیر و عمیق است که بتوان از آغاز یک روند نزولی جدی سخن گفت.
در چنین شرایطی، انتظار و احتیاط به مهمترین ویژگی رفتار فعالان بازار تبدیل شده است. خریداران برای تصمیمگیری با یک چشمانداز دوگانه مواجهاند؛ از یک سو، کاهش تنشهای سیاسی و تقویت احتمال توافق میتواند انتظارات کاهشی را تقویت کند و با ایجاد چشمانداز ورود خودروهای جدید و بهبود شرایط عرضه، زمینه را برای افت بیشتر قیمتها فراهم کند. از سوی دیگر، بازگشت تنشها میتواند معادلات بازار را تغییر دهد و با افزایش ریسک و انتظارات تورمی، بار دیگر قیمتها را در مسیر صعودی قرار دهد.
همین دوگانگی باعث شده بخش قابل توجهی از متقاضیان فعلاً برای ورود به بازار دست نگه دارند و معاملهگران نیز با احتیاط بیشتری نسبت به خرید و فروش اقدام کنند. در واقع، بازار خودرو در شرایطی قرار گرفته که مسیر آینده آن بیش از آنکه به روند روزانه قیمتها وابسته باشد، به تعیین تکلیف متغیرهای سیاسی و اقتصادی گره خورده است. اما این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ بازار خودرو در ماههای پیشرو چه مسیری را طی خواهد کرد و در صورت تغییر شرایط سیاسی، قیمتها و معاملات چه واکنشی نشان خواهند داد؟
۵۰ درصد مردم اساساً خودرو ندارند / ۴ میلیون خانوار کشور حدود ۱۶ میلیون خودرو دارند / مخاطب اصلی بازار خودرو طبقه مرفه جامعه است
مرتضی مصطفوی، دستیار ویژه نایب رئیس کنفدراسیون اتاقهای بازرگانی و صنایع آسیا و اقیانوسیه و کارشناس ارشد اقتصاد سیاسی خودرو گفت: همانگونه که مسئولان نیز بر صحبتهای اخیر ما صحه گذاشتهاند، ۵۰ درصد مردم اساساً خودرو ندارند. یعنی از ۲۷ میلیون خانوار، ۱۳.۵ میلیون خانواده اصلاً خودرو ندارند. از ۱۳.۵ میلیون خانوار باقیمانده نیز، ۹.۵ میلیون خانوار یک خودرو دارند و چهار میلیون خانواده باقیمانده، حدود ۱۶ میلیون خودرو در اختیار دارند.
او ادامه داد: این موضوع نشان میدهد که مخاطب اصلی این بازار و صنعت خودرو طبقه مرفه جامعه است. بنابراین هر اتفاقی که در این صنعت در حال رخ دادن است، به دلیل تغییر رفتار طبقه مرفه جامعه است؛ چراکه ما بهتدریج شاهد حذف طبقه متوسط جامعه از بازار خودرو هستیم.
طبقه مرفه فعال در بازار خودرو منتظر کنشها و واکنشهای سیاسی هستند / دهکهای متوسط از بازار خودرو حذف شدهاند
مصطفوی تشریح کرد: بنابراین وضعیت کنونی بازار خودرو، صرفاً به این دلیل است که طبقه مرفه که عمدتاً سرمایهگذار هستند و از توان مالی برخوردارند، منتظر کنشها و واکنشهای سیاسی هستند تا ببینند بازار به کدام سمت حرکت میکند و بر اساس آن تصمیم بگیرند سرمایه و دارایی خود را در این بازار بفروشند یا نفروشند و یا در صورت امکان با قیمت بالاتری به فروش برسانند.
او افزود: به همین دلیل، ۲ عامل اصلی باعث شده است که بازار خودرو اکنون در وضعیت رکود تورمی قرار بگیرد. نخست، حذف دهکهای متوسط از بازار و جامعه است؛ بهگونهای که این بخش دیگر حضور مؤثری در بازار خودرو ندارد و بازار خودرو تا حد زیادی در اختیار دلالها و سرمایهدارها قرار گرفته است. دوم اینکه سرمایهدارها و دلالها همگی منتظر تعیین تکلیف تنشهای سیاسی، بحث جنگ، کاهش قیمت دلار و موضوعات مرتبط با آن هستند.
ثبات سیاسی میتواند طبقه متوسط را به بازار بازگرداند / تا پایان پاییز کاهش تنشهای سیاسی دور از انتظار است
مصطفوی تشریح کرد: اگر شرایط جنگ تغییر کند و ما با ثبات شرایط سیاسی مواجه شویم و قیمت دلار کاهش پیدا کند، این موضوع تأثیر خود را بر تمامی بازارهای غیرمولد، از جمله بازار خودرو، میگذارد. اگر این اتفاق رخ دهد، شاید دهک متوسط دوباره به بازار خودرو بازگردند و بتوانند در این بازار خرید و فروش و معامله کنند.
او ادامه داد: به همین خاطر، در صورت کاهش تنشهای سیاسی و کاهش قیمت دلار، قطعاً قیمتها در بازار خودرو کاهش پیدا خواهد کرد. اما با توجه به شرایطی که اکنون شاهد آن هستیم، بعید میدانم تا پایان پاییز چشماندازی از کاهش تنشها داشته باشیم؛ چراکه تحلیل من این است که ما یک نبرد نهایی را تا انتخابات آمریکا و شاید حتی یک ماه پس از آن خواهیم داشت تا این موضوع تعیین تکلیف شود.
هیچ حکمرانی موثری در بازار وجود ندارد و در صورت افزایش تنشها، افزایش دوباره قیمت خودرو دور از انتظار نیست! / بازار خودرو در اختیار طبقه مرفه قرار گرفته است
این کارشناس سیاسی بازار خودرو عنوان کرد: در صورت ادامه تنشهای سیاسی و افزایش قیمت دلار، ما دوباره با افزایش قیمت خودرو مواجه خواهیم شد؛ به این دلیل که هیچ حکمرانی مؤثری نیز در این بازار وجود ندارد و هرکس هر قیمتی که بخواهد، تعیین میکند. بنابراین، چون بازار رها شده است، فعالان این بازار که عمدتاً بچهپولدارها و افراد متمول هستند، خودشان قیمت تعیین میکنند و قطعاً با افزایش قیمت دلار برای اینکه ارزش داراییشان کاهش پیدا نکند، قیمت خودروهای خود را نیز در بازار افزایش خواهند داد.
او ادامه داد: متأسفانه بازار خودروی ما در اختیار بچهپولدارها قرار گرفته است. از آنجا که بازار خودرو به یک بازار غیرمولد تبدیل شده و بخش عمده محصولاتی که در این بازار معامله میشوند، ارزشهای میلیاردی دارند، هر کسی توانایی حضور در این بازار را ندارد و عمدتاً پولدارها و طبقه مرفه در آن حضور دارند.
او افزود: لذا بازار خودرو به یک بازار لوکس تبدیل شده و این قشر که در بازار خودرو فعالیت میکنند، خودشان قیمت تعیین میکنند و قیمتها را بالا و پایین میبرند و متأسفانه کسی نیز نمیتواند با آنها مقابله کند.
مصطفوی اظهار کرد: تا پایان آذرماه که انتخابات آمریکا را در پیش داریم و تا زمان تعیین تکلیف این موضوع، یعنی اوایل دیماه و اوایل زمستان، به نظرم قیمت خودرو بهصورت سینوسی بالا و پایین خواهد رفت. به این معنا که هر بار دلار افزایش پیدا میکند، قیمت خودرو نیز بالا میرود و با کاهش جزئی قیمت دلار، قیمت خودرو نیز مقداری کاهش پیدا میکند و مجدداً با افزایش قیمت دلار، قیمت خودرو بالا میرود. بنابراین، در این بازه زمانی شاهد یک رفتار سینوسی در بازار خودرو خواهیم بود.
او در پایان گفت: بعید است قیمت خودرو در این مدت کاهش قابلتوجهی پیدا کند و اگر تنش سیاسی بسیار شدیدی نداشته باشیم، همین تغییرات سینوسی را تا پایان آذرماه و اوایل زمستان خواهیم داشت. اما اگر تنش سیاسی بهشدت افزایش پیدا کند، برای مثال موضوع حمله زمینی یا مسائل و تحولات جدی دیگری مطرح شود، این امکان وجود دارد که قیمت خودرو با یک جهش قابلتوجه مواجه شود./تجارت نیوز