به گزارش اقتصاد معاصر؛ زلزله تهران امروز ۹ شهریور ۱۴۰۵ در ساعت ۷:۱۹ صبح با بزرگی ۳.۸ ریشتر در محدوده پردیس و شرق تهران رخ داد و لرزش آن در بخشهایی از مناطق اطراف احساس شد؛ زمینلرزهای با عمق ۸ کیلومتر که به گفته سخنگوی اورژانس استان تهران تاکنون مصدومی نداشته است. اما این زلزله ۳.۸ ریشتری پردیس در منطقهای رخ داده که به دلیل مجاورت با گسلهای مهمی مانند گسل مشا و گسل شمال تهران از اهمیت لرزهای بالایی برخوردار است؛ موضوعی که باعث شده زلزله امروز شرق تهران بار دیگر نگاهها را به سابقه زمینلرزههای این محدوده و میزان خطرپذیری شرق پایتخت معطوف کند.
بر اساس اطلاعات اعلامشده، زلزله تهران امروز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ در ساعت ۷:۱۹ دقیقه صبح رخ داد. این زمینلرزه با بزرگی ۳.۸ ریشتر در محدوده پردیس در شرق استان تهران به وقوع پیوست.
عمق این زمینلرزه ۸ کیلومتری زمین اعلام شده است؛ موضوعی که میتواند یکی از دلایل احساسشدن لرزش در مناطق نزدیک به کانون زمینلرزه باشد.
این زلزله شرق تهران برای برخی ساکنان کاملاً محسوس بود و گزارشهای اولیه از احساس دو تکان کوتاه حکایت دارد.
زلزله ۳.۸ ریشتری امروز در محدوده جنوب جاجرود و شرق تهران رخ داده و لرزش آن در برخی مناطق احساس شده است.
مهدی زارع، رئیس مرکز پیشبینی زلزله پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، درباره این زمینلرزه اعلام کرده است که لرزش حتی در طبقه دوم ساختمانها نیز قابل احساس بوده و به شکل دو تکان کوتاه احساس شده است.
بنابراین، اگرچه کانون زلزله در محدوده پردیس و شرق استان تهران قرار داشته، اما نزدیکی این پهنه به مناطق شهری و جمعیتی باعث شده این رخداد مورد توجه قرار گیرد.
در پی وقوع زلزله امروز تهران و شرق استان تهران، سخنگوی اورژانس استان تهران اعلام کرد که این زمینلرزه تاکنون مصدومی نداشته است.
در حال حاضر، گزارش اعلامشده درباره زلزله ۳.۸ ریشتری پردیس، حاکی از نداشتن مصدوم است و اطلاعاتی درباره خسارت گسترده نیز در متن گزارش اولیه اعلام نشده است.
اهمیت زلزله امروز شرق تهران تنها به بزرگی ۳.۸ ریشتری آن محدود نمیشود. محدوده شرق تهران، جاجرود، رودهن، دماوند، بومهن و پردیس در پهنهای قرار گرفتهاند که از نظر زمینشناسی و لرزهخیزی اهمیت زیادی دارد.
به گفته مهدی زارع، شرق تهران بهویژه محدوده رودهن و دماوند از مناطق بسیار لرزهخیز محسوب میشود؛ زیرا گسلهای مهمی در این منطقه وجود دارند و گسل مشا و گسل شمال تهران در محدودهای به یکدیگر میرسند.
یکی از مهمترین نکات مطرحشده درباره زلزله امروز تهران، موقعیت ویژه شرق پایتخت در مجاورت سامانههای گسلی فعال است.
گسل مشا یکی از اصلیترین چشمههای لرزهزای البرز مرکزی به شمار میرود. این گسل بیش از ۲۰۰ کیلومتر طول دارد و در محدوده روستای کلان و بالادست سد لتیان با گسل شمال تهران تلاقی میکند.
گسل شمال تهران نیز حدود ۹۰ کیلومتر طول دارد و محل تلاقی این دو سامانه گسلی از نظر مطالعات لرزهای اهمیت ویژهای دارد.
به گفته زارع، این تلاقی در محدوده کلان لواسان، یکی از دلایل اهمیت لرزهای شرق تهران و مناطق پیرامونی آن محسوب میشود.
در کنار گسل مشا و گسل شمال تهران، سامانه گسلی شرق تهران نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است.
این سامانه از شرق تهران به سمت تهرانپارس و برآمدگی موسوم به تپه کوثر یا قنات کوثر امتداد پیدا میکند و با ورود به محدوده شهری و تلاقی با بخش شرقی پهنه گسل شمال تهران، یک برخورد ساختاری را در شمال شرق تهران شکل میدهد.
نزدیکی این سامانههای گسلی به مناطق پرجمعیت باعث شده فعالیتهای لرزهای این محدوده همواره در مطالعات مربوط به خطر زلزله تهران مورد توجه باشد.
وقوع یک زمینلرزه با بزرگی ۳.۸ ریشتر بهتنهایی به معنای قطعی
بودن وقوع یک زلزله بزرگتر نیست و نمیتوان صرفاً بر اساس این رخداد، وقوع زلزله شدیدتر را پیشبینی کرد.
با این حال، کارشناسان بر اهمیت رصد و مطالعه فعالیتهای لرزهای شرق تهران تأکید دارند. به گفته زارع، منطقه رودهن و بومهن بهطور مستمر شاهد خوشههایی از زمینلرزههای کوچک با بزرگی حدود ۲ تا ۴ هستند.
این زمینلرزههای خرد در بررسی رفتار پوسته زمین اهمیت دارند و میتوانند اطلاعاتی درباره میزان تغییر شکل پوسته در این منطقه ارائه کنند.
شرق تهران در گذشته نیز شاهد زمینلرزههای مهمی بوده است.
یکی از نمونههای نزدیکتر، زلزله دماوند در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ است که بزرگی آن ۵.۱ ریشتر اعلام شد. کانون این زمینلرزه روی گسل مشا قرار داشت و لرزش آن در تهران نیز احساس شد و نگرانیهای زیادی ایجاد کرد.
در کنار این رخداد، سابقه تاریخی شرق تهران نیز نشاندهنده اهمیت لرزهای این منطقه است.
بر اساس توضیحات مطرحشده از سوی رئیس مرکز پیشبینی زلزله پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی، زمینلرزه تاریخی سال ۱۸۳۰ میلادی، برابر با ۱۲۰۹ شمسی، با بزرگی تخمینی ۷.۱ یکی از مخربترین زمینلرزههای تاریخی شرق تهران بوده است.
این زمینلرزه خسارت و تخریب گستردهای در مناطق دماوند، شمیرانات و بخشهایی از شرق تهران ایجاد کرد و مسبب آن شاخه شرقی گسل مشا یا محدوده تلاقی این گسل با گسل شمال تهران عنوان شده است.
محدوده جاجرود و سد لتیان علاوه بر قرارگیری در مجاورت گسلهای مهم، از نظر شرایط زمینشناسی نیز اهمیت دارد.
دره جاجرود، بستر سد لتیان و مناطق کوهستانی اطراف آن، در کنار وجود گسلهای اصلی، دارای دامنههایی با شرایط خاص زمینشناسی هستند. به همین دلیل، موضوع ناپایداری دامنهها و احتمال وقوع زمینلغزش نیز در مطالعات خطر این منطقه اهمیت دارد.
وقوع زمینلرزه یا بارشهای شدید میتواند در برخی شرایط احتمال ناپایداری دامنهها را افزایش دهد؛ به همین دلیل بررسی وضعیت زمینشناسی و پایداری دامنهها یکی از موضوعات مهم در ارزیابی ریسک این محدوده محسوب میشود.
یکی از مهمترین دلایل توجه کارشناسان به زلزله شرق تهران، مجاورت سامانههای گسلی با مناطق شهری و جمعیتی است.
مناطقی از تهران از جمله مناطق ۴، ۸، ۱۳ و یک و همچنین شهرهای پیرامونی مانند جاجرود، پردیس و بومهن در نزدیکی این پهنه قرار گرفتهاند.
گسترش جمعیت و توسعه شهری در شرق و شمال شرق تهران باعث شده موضوع ارزیابی خطر زلزله و کاهش ریسک در این مناطق اهمیت بیشتری پیدا کند.
شرایط زمینشناسی شرق تهران تنها به گسلها محدود نمیشود. تغییرات سطح آبهای زیرزمینی و ارتباط آن با سامانههای گسلی محلی نیز از جمله موضوعاتی است که در بررسی پایداری زیرساختها و منابع آب منطقه اهمیت دارد.
کارشناسان تأکید دارند که بررسی همزمان شرایط زمینشناسی، گسلها، وضعیت دامنهها و منابع آب میتواند در ارزیابی دقیقتر خطرات طبیعی در شرق تهران مؤثر باشد.
زلزله تهران امروز ۹ شهریور ۱۴۰۵ با بزرگی ۳.۸ ریشتر و در عمق ۸ کیلومتری زمین در محدوده پردیس و شرق استان تهران رخ داد. این زمینلرزه ساعت ۷:۱۹ صبح احساس شد و طبق اعلام سخنگوی اورژانس استان تهران، تاکنون مصدومی گزارش نشده است.
با وجود بزرگی نسبتاً محدود این زمینلرزه، قرار گرفتن کانون آن در یکی از پهنههای مهم لرزهای البرز مرکزی، بار دیگر توجهها را به گسل مشا، گسل شمال تهران، سامانه گسلی شرق تهران و سابقه زمینلرزههای شرق پایتخت جلب کرده است.
کارشناسان تأکید دارند که وقوع یک زمینلرزه ۳.۸ ریشتری بهتنهایی نمیتواند وقوع زلزله بزرگتر را پیشبینی کند، اما سابقه لرزهای منطقه و وجود گسلهای مهم نشان میدهد که شرق تهران، پردیس، رودهن، دماوند، بومهن و جاجرود همچنان از مناطق مهم در مطالعات خطر زلزله به شمار میروند.