جهانبخش میرزاوند، رئیس سازمان امور عشایر ایران در نشست با سیدجواد قانعفر رئیس امور مشاوران و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه، با تأکید بر ضرورت ایجاد چارچوب مستقل برای مطالعات جامعه عشایری گفت: گستردگی و تنوع خدمات در مناطق عشایری، از تأمین آب و راههای دسترسی تا ارتباطات، گردشگری، صنایعدستی و مسائل اجتماعی، ایجاب میکند مطالعات این حوزه بر مبنای ویژگیهای خاص زندگی عشایری و با شرح خدمات و صلاحیتهای تخصصی انجام شود.
وی افزود: در حوزه آب نمیتوان تنها با یک نگاه عمومی یا پروژهای تصمیم گرفت؛ باید محل استقرار عشایر، تعداد خانوار و دام، میزان نیاز به آب و ظرفیت منابع موجود از چاه و قنات تا سازههای بومی ذخیره آب، بهصورت یکپارچه مطالعه شود تا امکان تأمین پایدار آب شرب و آب مورد نیاز دام فراهم شود.
میرزاوند مکانمحور کردن سکونتگاهها و راههای دسترسی عشایری را یکی دیگر از نیازهای اساسی دانست و اظهار کرد: نبود اطلاعات دقیق مکانی، برنامهریزی برای خدماتی مانند مرمت ایلراهها، توسعه پوشش مخابراتی، تأمین آب و سایر زیرساختها را با مشکل مواجه میکند. وقتی مختصات، جمعیت و میزان نیاز هر نقطه مشخص باشد، میتوان مطالبهگری و تخصیص منابع را بر پایه داده و واقعیت انجام داد.
وی با اشاره به آغاز فرآیند تهیه اطلس و برداشت اطلاعات مکانی سکونتگاههای عشایری در استانها گفت: سازمان در کنار اطلاعات مکانی، آمار توصیفی جامعه عشایری را نیز دنبال میکند تا تصویری دقیق از سکونتگاهها، جمعیت، دام، زیرساختها و نیازهای خدماتی به دست آید و این اطلاعات به مبنای تصمیمگیری دستگاههای اجرایی تبدیل شود.
رئیس سازمان امور عشایر ایران همچنین بر ضرورت توجه همزمان به ابعاد اجتماعی پروژهها تأکید کرد و گفت: اجرای یک پروژه آب، راه یا سایر زیرساختها بدون شناخت مناسبات اجتماعی میتواند خود به مسئله تبدیل شود؛ ازاینرو مطالعات عشایری باید علاوه بر جنبههای فنی، پیوستهای اجتماعی و فرهنگی را نیز دربرگیرد.
وی صنایعدستی، گردشگری و دانش بومی عشایر را نیز بخشی از حوزه مطالعات تخصصی دانست و افزود: صنایعدستی و مهارتهای بومی میتوانند همزمان به حفظ هویت فرهنگی، ایجاد اشتغال، افزایش درآمد خانوار و توسعه گردشگری کمک کنند. احیای ظرفیتهایی مانند نمدمالی، استفاده از پشم، سازههای سنتی ذخیره آب و دیگر دانشهای بومی نیازمند مطالعهای است که ابعاد اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی را همزمان ببیند.
میرزاوند تأکید کرد: هدف سازمان این است که یک بسته مطالعاتی ساماندهی و توسعه مناطق عشایری با شرح خدمات روشن و قابل استفاده برای مشاوران تدوین شود تا فعالیتهای مطالعاتی این حوزه از حالت پراکنده خارج و به یک چارچوب حرفهای و پایدار تبدیل شود.
سیدجواد قانعفر رئیس امور مشاوران و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور، نیز با اشاره به تجربه «نهاد تعامل» و همکاری مستمر با تشکلهای حرفهای مشاوران و پیمانکاران، بر تقویت سازوکار گفتوگو و مشارکت ذینفعان تأکید کرد و پیشنهاد داد؛ از ظرفیت نمایندگان و تشکلهای مرتبط با جامعه عشایری نیز در فرآیند تدوین این چارچوبها استفاده شود.
وی با استقبال از ادامه همکاری مشترک، بر استفاده از ظرفیت شرکتهای مشاور و تجربیات تخصصی موجود برای طراحی گامهای اولیه این رسته تأکید کرد و گفت: شکلگیری این ساختار میتواند زمینه توسعه تدریجی تخصصهای مورد نیاز مطالعات عشایری را فراهم کند.
در پایان نشست مقرر شد؛ سازمان امور عشایر ایران با استفاده از ظرفیت کارشناسان و مشاوران دارای تجربه در حوزههای مرتبط، پیشنهادهای مربوط به شرح خدمات، اولویتهای مطالعاتی و صلاحیتهای مورد نیاز را جمعبندی کند تا فرآیند طراحی و بررسی رسته تخصصی مطالعات عشایری در تعامل با سازمان برنامه و بودجه کشور ادامه یابد./مهر