به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازارهای جهانی انرژی این روزها زیر سایه دو جنگ و یک بحران آبوهوایی، ملتهبتر از همیشهاند. قیمت گاز طبیعی اروپا در معاملات با جهشی ۵.۳ درصدی، بار دیگر از مرز ۸۰ یورو برای هر مگاواتساعت عبور کرد و به بالاترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۳ تاکنون رسید. همزمان، نفت خام برنت نیز پس از هفتهها نوسان، دوباره کانال ۱۰۰ دلار را فتح کرد تا زنگ خطر تورم و رکود برای اقتصادهای بزرگ جهان به صدا درآید.
این جهش قیمتی در حالی رخ میدهد که اروپا خود را برای سردترین ماههای سال آماده میکند و مخازن ذخیرهسازی گاز این قاره هنوز به سطح اطمینانبخش نرسیدهاند. ترکیب سه عامل «جنگ اوکراین»، «تنشهای فزاینده در خاورمیانه» و «خشکسالی بیسابقه در نیمکره شمالی»، معادله عرضه و تقاضای انرژی را به هم ریخته است.
شدت گرفتن درگیریها میان روسیه و اوکراین، نه فقط خطوط لوله گاز را تهدید میکند، بلکه حملات متقابل دو طرف به بنادر و شناورها در دریای سیاه و آزوف، صادرات غلات و انرژی را فلج کرده است. تنها در همین هفته، گزارشهایی از حمله پهپادی به منطقه یامال روسیه -یکی از قطبهای اصلی تولید گاز جهان- منتشر شد که بلافاصله به رشد قیمتها دامن زد.
در شرق، اوضاع حتی وخیمتر است. با تشدید تنشها میان آمریکا و ایران، تنگه هرمز که پیش از این حدود یکپنجم جریان نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن میگذشت، به میدان مخاطرهآمیزی برای نفتکشها تبدیل شده است. بسته شدن خط لوله «شرق-غرب» عربستان که روزانه ۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت -معادل ۴ تا ۵ درصد عرضه جهانی- را جابهجا میکرد، ضربه سنگینی به بازار وارد کرده است. از سوی دیگر، تنگه بابالمندب نیز با تهدید حملات انصارالله روبهروست و بیم آن میرود که دو گلوگاه حیاتی انرژی جهان همزمان مسدود شوند.
شاید تلخترین بخش ماجرا برای مصرفکنندگان عادی، جهش قیمت سوختهای میانی باشد. قیمت هر بشکه گازوئیل در برخی نقاط جهان از مرز ۲۰۰ دلار گذشته و با احتساب مالیات، برخی مصرفکنندگان تا ۳۰۰ دلار برای هر بشکه پرداخت میکنند. این رقم در آمریکا نیز رکوردشکنی کرده است. حمله اوکراین به پالایشگاههای روسیه، صادرات دیزل این کشور را به پایینترین سطح تاریخی رسانده و همزمان، پالایشگاههای خاورمیانه هنوز از آسیبهای حملات ابتدای جنگ ایران و آمریکا بهبود نیافتهاند.
آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده که سال ۲۰۲۶ شاهد بزرگترین افت تقاضای نفت از زمان کرونا خواهد بود اما این کاهش تقاضا ناشی از قیمتهای کمرشکن است، نه بهبود عرضه. به گفته این نهاد، مخزونهای راهبردی که تا پیش از این ترمز قیمتها را میکشیدند، اکنون به سرعت در حال تخلیهاند و نظام پالایش جهانی زیر فشاری «هولناک» قرار دارد.
داستان فقط به انرژی ختم نمیشود. خشکسالی و جنگ، سفرههای مردم را هم کوچکتر کرده است. قیمت گندم حدود ۲۵ درصد بالاتر از ژانویه ۲۰۲۶ است و موسسه بینالمللی تحقیقات سیاست غذایی نسبت به «زمستانی بیرحمانه» هشدار داده است. در همین حال، کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا تاکید کرده که تورم منطقه یورو «مدتی طولانی» بالا خواهد ماند و «تنشها و فشار بر قیمت انرژی ادامهدار است». بانک مرکزی اروپا هفته گذشته دومین افزایش نرخ بهره خود را از زمان آغاز بحران اخیر اعمال کرد و بازارها انتظار دو افزایش دیگر تا فوریه دارند. اندرو بیلی، رئیس بانک مرکزی انگلیس نیز افزایش قیمت بنزین و دیزل را عامل تشدید فشار تورمی خواند.
خالد الصباح، مدیر بازاریابی بینالمللی شرکت نفت کویت در تازهترین اظهار نظر خود گفته است: «زمستانی بسیار سخت در شمال اروپا در پیش داریم. این تازه شروع ماجراست.»