محمدعلی رضایی، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی تهران در گفتوگو با خبرنگار اقتصاد معاصر با اشاره به نگرانیهای خود درباره مساله آب و انرژی گفت: از همان ابتدا این نگرانیها را جدی میدانستم و زمانی که پزشکیان برای ریاستجمهوری نامزد شده بود، در جلسهای در اتاق بازرگانی و در حضور وی، بهطور جدی نسبت به مساله آب هشدار دادم.
وی افزود: امروز میبینیم آن نگرانیها تا چه اندازه به واقعیت نزدیک شده و مساله آب و انرژی به یکی از چالشهای جدی بخش کشاورزی تبدیل شده است.
رضایی درباره تاثیر کمبود برق مخصوصا در فصل گرم سال بر تولید کشاورزی اظهار کرد: کشاورزی امروز بدون انرژی عملا امکانپذیر نیست. از پمپهای آب و چاهها و سیستمهای آبیاری گرفته تا سردخانهها، صنایع تبدیلی و زنجیره نگهداری محصولات، همگی به انرژی وابسته هستند.
وی ادامه داد: در تابستان، همزمان با افزایش دمای هوا و اوج نیاز آبی بسیاری از محصولات، قطع برق به معنای اختلال در آبرسانی، ایجاد تنش آبی، کاهش تولید و حتی از بین رفتن محصول است. البته مساله فقط کمبود برق در این فصل نیست، بلکه کشور با یک زنجیره بههمپیوسته آب، انرژی و امنیت غذایی مواجه است.
رضایی با انتقاد از تداوم الگوهای پرمصرف کشت در کشور بیان داشت: هنوز اقتصاد آب را بهدرستی وارد تصمیمگیریهای بخش کشاورزی نکردهایم. کشاورز بر اساس درآمد و ریسک معیشتی خود تصمیم میگیرد، در حالی که باید ظرفیت آبی منطقه، ارزش اقتصادی محصول و میزان مصرف آب نیز در انتخاب محصول مورد توجه قرار گیرد.
رضایی با اشاره به این موضوع که نباید همه مسوولیت اصلاح الگوی کشت را متوجه کشاورزان کرد، گفت: وقتی دولت الگوی کشت موثر، بازار مناسب، آموزش و فناوری لازم را فراهم نکرده، نمیتوان انتظار داشت کشاورز بهتنهایی این اصلاح را انجام دهد.
وی آموزش، فناوری و اصلاح الگوی کشت را سه محور اصلی مدیریت همزمان مصرف آب و برق در کشاورزی عنوان کرد و گفت: کشاورز باید آموزش ببیند، فناوریهای نوین آبیاری و تجهیزات پربازده وارد مزارع شود و الگوی کشت بر اساس ظرفیت واقعی آب هر منطقه اصلاح شود.
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی تهران تصریح کرد: فناوری باید برای کشاورز اقتصادی باشد و نمیتوان از کشاورزی که حاشیه سود محدودی دارد انتظار داشت بهتنهایی هزینه فناوریهای جدید را پرداخت کند. بنابراین بخشی از حمایتهای دولتی باید از یارانه مصرف به سمت حمایت از بهرهوری و فناوری منتقل شود.
رضایی درباره قیمتگذاری برق کشاورزی نیز تصریح کرد: ساختار فعلی به اندازه کافی انگیزه بهرهوری ایجاد نمیکند و در برخی موارد میتواند مصرفزا باشد. با توجه به تورم و شرایط اقتصادی کشور، افزایش ناگهانی قیمت برق کشاورزی در فصل گرم سال راهکار مناسبی نیست و باید به سمت قیمتگذاری پلکانی و بهرهوریمحور حرکت کرد.
به گفته وی، کشاورزی که مصرف بهینه دارد و از تجهیزات استاندارد استفاده میکند باید برق ارزانتر و مطمئنتری دریافت کند و مصرف مازاد و غیربهرهور هزینه بیشتری داشته باشد. هدف نباید صرفا گران کردن برق کشاورزی باشد، بلکه باید کاهش هزینه تولید از طریق افزایش بهرهوری باشد.
وی در ادامه ورود فناوری و اصلاح الگوی مصرف را اولویت اصلی افزایش بهرهوری انرژی در بخش کشاورزی دانست و گفت: نباید مساله انرژی کشاورزی را فقط با خاموشی، سهمیهبندی یا افزایش تعرفه مدیریت کرد؛ باید کاری کنیم که همان مقدار محصول با آب و انرژی کمتر تولید شود. بهینهسازی پمپها و موتورهای آب، آبیاری هوشمند، استفاده از انرژی خورشیدی در محل مناسب و مدیریت زمان مصرف باید در دستور کار قرار گیرد و معیار اصلی نیز میزان انرژی مصرفشده به ازای تولید هر کیلو محصول باشد.
وی همچنین گفت: مساله کشاورزی ایران فقط کمبود آب و برق نیست؛ مساله اصلی این است که هنوز نتوانستهایم آب و انرژی محدود کشور را با فناوری، اصلاح الگوی کشت و تصمیمگیری کارشناسی به بیشترین ارزش اقتصادی تبدیل کنیم.