به گزارش اقتصاد معاصر؛ مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی میزان مصرف ماینرها را در شبکه برق کشور محاسبه کرد، بر این اساس توان مصرفی استخراج رمزارز در ایران، با توجه به روش محاسبه و دامنه برآورد، حدود 930 تا 1200 مگاوات است؛ رقمی که در دوره چهارماهه گرم سال معادل حدود 6 درصد از کل ناترازی برق کشور برآورد میشود.
استخراج غیرقانونی رمزارزها علاوه بر سوءاستفاده از یارانههای انرژی، با تحمیل محدودیتهای تأمین برق در زمان اوج مصرف تابستان و زمستان، به کاهش رفاه عمومی و افت تولید ناخالص داخلی منجر میشود.
برای برآورد مصرف برق استخراج رمزارز میتوان از دو روش استفاده کرد: روش نخست بر پایه سهم ایران از هشریت جهانی و روش دوم بر اساس تحلیل تغییرات مصرف برق در دوره قطع سراسری اینترنت در دیماه 1404 میباشد، نتایج تحلیل بار شبکه نشان میدهد پس از قطع سراسری اینترنت، متوسط بار پایه شبکه در ساعات 3 تا 5 صبح حدود 927 مگاوات کاهش یافته است.
این گزارش تأکید میکند که تمام این کاهش الزاماً به استخراج رمزارز مربوط نیست و بخشی از آن میتواند ناشی از کاهش فعالیت مراکز داده، سرورها و سایر زیرساختهای وابسته به اینترنت باشد.
همچنین استفاده برخی ماینرها از مسیرهای ارتباطی جایگزین، از جمله اینترنت ماهوارهای، در این برآورد لحاظ نشده است، برآورد مبتنی بر هشریت نیز مصرف برق استخراج رمزارز در ایران را پیش از وقوع جنگ رمضان، حدود 1037 تا 1150 مگاوات تخمین میزند.
میزان مصرف برق استخراج رمزارزها را حدود 700 میلیون کیلوواتساعت در ماه برآورد میشود. با توجه به کسری متوسط پنج میلیارد کیلوواتساعت برق در ماههای گرم سال، مصرف این بخش معادل حدود 14 درصد از کسری انرژی ماهانه کشور در دوره اوج مصرف تابستان است. در صورت حذف مصرف برق استخراج رمزارزها، سهم ساعات بدون کسری برق( ناترازی) در تابستان از 5.2 درصد به 33.6 درصد افزایش مییابد. در همین شرایط، سهم ساعات دارای کسری کمتر از هزار مگاوات از 28.7 درصد به 2.1 درصد کاهش خواهد یافت.
همچنین سهم ساعات دارای کسری بیش از 10 هزار مگاوات، با حذف این مصرف، از 17.9 درصد به 12.3 درصد میرسد. استخراج رمزارز علت اصلی ناترازی برق کشور نیست، اما کنترل و حذف مصارف غیرمجاز میتواند شدت و فراوانی ناترازی شبکه را کاهش دهد.
مصرف برق استخراج رمزارزها در صورت تأمین کامل از نیروگاههای حرارتی، سالانه به حدود 8.46 میلیارد کیلوواتساعت میرسد. تأمین انرژی مورد نیاز این فعالیت به حدود 2.1 میلیارد مترمکعب سوخت معادل گاز نیاز دارد.
با فرض استفاده از گازوئیل وارداتی با قیمت حداقل 70 سنت برای هر لیتر، بار مالی سالانه تأمین سوخت مورد نیاز استخراج رمزارز را حدود 1.5 میلیارد دلار برآورد کرده است؛ رقمی که هزینه تبدیل سوخت به برق و زیان ناشی از کاهش تولید در بخشهای اقتصادی را شامل نمیشود.
استخراج رمزارز با تجهیزات مورد بررسی در بخش خانگی و با تعرفههای بالاتر، توجیه اقتصادی ندارد؛ اما در بخشهای کشاورزی، تجاری، صنعتی و عمومی امکان سودآوری دارد.به همین دلیل، فعالیت غیرمجاز استخراج عمدتاً از طریق انشعابات غیرمجاز، استفاده از انشعابات دارای تعرفه اقتصادی یا بهرهبرداری از برق داخلی نیروگاهها انجام میشود. بر اساس این گزارش، مصرف مداوم ماینرها باعث انتقال سریع مصرف مشترکان به پلکانهای بالای تعرفه میشود و همین مسئله، استفاده از انشعابهای قانونی را پرریسکتر میکند.
شناسایی استخراج غیرمجاز تنها از طریق مقایسه مصرف مشترکان امکانپذیر نیست و باید روشهای سنتی با سامانههای نظارت هوشمند و یکپارچه جایگزین شود.از جمله راهکارهای پیشنهادی، تحلیل الگوهای بار شبکه، بررسی تلفات غیرفنی در شبکه توزیع، تطبیق مصرف فیدرها و مشترکان با دادههای ترافیک اینترنت و تحلیل مصرف داخلی نیروگاههاست.
شناسایی و نظارت هوشمند از آن جهت قابل توجه است که تا کنون 2500 مگاوات مصرف غیرمجاز برق که مصرف ماینرها بخشی از آن است شناسایی شده و بر اساس اعلام توانیر به همین میزان مصرف غیر مجاز همچنان شناسایی نشده است که درصورت کشف این میزان ناترازی برق نیز مجددا کاهش پیدا خواهد کرد. / تسنیم