به گزارش اقتصاد معاصر؛ صمد حسن‌زاده، پنجشنبه ۹ مهر در نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی آذربایجان‌شرقی، با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، اظهار کرد: امروز کشور ما شرایط بسیار حساس و دشواری دارد و همه ما وظیفه داریم برای حل مشکلات کمک کنیم.
وی افزود: اگر در جلسات شورای گفتوگو موضوعی مطرح می‌شود و مطالبه‌ای از مسئولان داریم، این موضوعات صرفاً مطالبات شخصی نیست، بلکه دلسوزی اجتماعی و مطالبه‌ای برای بهبود شرایط اقتصادی کشور است.
رئیس اتاق ایران تأکید کرد: در کنار همه این مسائل، اگر در تصمیم‌گیری‌ها مقداری بیشتر به صورت علمی و کارشناسی و با نظر و مشارکت بخش خصوصی عمل کنیم، قطعاً می‌توانیم مشکلات را کاهش دهیم. بخش خصوصی تجربه ارزشمندی در حوزه‌های مختلف دارد و استفاده از این تجربه می‌تواند به تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر کمک کند.
وی با بیان اینکه استمرار تولید یکی از دغدغه‌های اصلی بخش خصوصی است، گفت: ما در اتاق ایران به‌طور مستمر با اتاق‌های سراسر کشور در ارتباط هستیم و پیگیر این موضوع هستیم که تولید متوقف نشود.
حسن‌زاده ادامه داد: نگرانی اصلی ما این است که بنگاه‌های اقتصادی تعطیل شوند و در نتیجه کارگران بیکار شوند؛ چراکه بیکاری علاوه بر مشکلات اقتصادی، می‌تواند آسیب‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی گسترده‌ای ایجاد کند.
وی افزود: بنابراین همه ما باید تلاش کنیم بنگاه‌های تولیدی فعال بمانند و تولید استمرار داشته باشد. حفظ اشتغال و معیشت مردم یکی از مهم‌ترین اولویت‌هایی است که باید در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
رئیس اتاق ایران با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی آذربایجان‌شرقی اظهار کرد: آذربایجان‌شرقی از استان‌هایی است که ظرفیت‌های صنعتی و اقتصادی بسیار بالایی دارد و فعالان اقتصادی این استان در بسیاری از حوزه‌ها می‌توانند برای کشور الگو باشند.
وی ادامه داد: در حوزه مسائل ارزی و پولی نیز باید به ظرفیت‌های استان توجه بیشتری شود. به عنوان نمونه، اگر منابع و سپرده‌هایی که در بانک‌های استان آذربایجان‌شرقی قرار می‌گیرد، بیشتر در راستای پرداخت تسهیلات به بنگاه‌های اقتصادی و تولیدی همین استان مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند به توسعه تولید و اشتغال کمک کند.
حسن‌زاده همچنین با اشاره به مسائل مربوط به معادن و صنایع معدنی استان گفت: در استان آذربایجان‌شرقی، مجموعه‌های بزرگ معدنی و صنعتی فعالیت می‌کنند و هزینه‌های قابل توجهی برای زیرساخت‌هایی مانند جاده، نیروی انسانی و امکانات مورد نیاز آنها انجام می‌شود.
وی افزود: انتظار ما این است که سهم استان از این ظرفیت‌ها و منابع نیز به شکل عادلانه‌تری مورد توجه قرار گیرد.
رئیس اتاق ایران با اشاره به ظرفیت‌های استان در سطح ملی گفت: آذربایجان‌شرقی از گذشته یکی از قطب‌های بزرگ صنعتی کشور بوده است. تولیدکنندگانی که در این استان فعالیت می‌کنند، می‌توانند برای سایر نقاط کشور الگو باشند.
وی ادامه داد: سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی آذربایجان‌شرقی نیز در بسیاری از استان‌های کشور حضور دارند و این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت بالای تجاری، سرمایه‌گذاری و اقتصادی مردم این منطقه است.
حسن‌زاده تأکید کرد: اگر در آذربایجان‌شرقی توجه بیشتری به توسعه برنامه‌های اقتصادی و حمایت از تولید و سرمایه‌گذاری شود، این استان می‌تواند برای کل کشور الگو باشد.
تبعیض در تخصیص ارز و منابع مالی به بخش تولید
رئیس اتاق بازرگانی تبریز با انتقاد از نحوه تخصیص ارز در کشور، گفت: در شرایط جنگی باید منابع محدود ارزی به مواد اولیه، قطعات و کالاهای ضروری مورد نیاز واحدهای تولیدی اختصاص یابد، اما امروز شاهد تخصیص‌های نادرست و محدودیت منابع برای واحدهای تولیدی هستیم.
یونس ژائله در یکصد و بیست و هفتمین نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی اظهار کرد: وقتی در شرایط جنگی قرار داریم، باید منابع محدود ارزی را به مواد اولیه، قطعات و کالاهای ضروری مورد نیاز واحدهای تولیدی اختصاص دهیم، اما امروز شاهد تخصیص‌های نادرست هستیم.
وی ادامه داد: در شرایط جنگی، باید منابع ارزی و مالی کشور بر اساس اولویت‌های تولید و نیازهای اساسی تخصیص یابد، اما امروز شاهد تخصیص‌های نادرست و محدودیت منابع برای واحدهای تولیدی هستیم.
رئیس اتاق تبریز با بیان اینکه کشور در شرایط ویژه‌ای قرار گرفته است، افزود: من دوران جنگ تحمیلی را دیده‌ام و در آن زمان نیز مشغول فعالیت اقتصادی بودم، اما با وجود همه مشکلات، شرایط به‌گونه‌ای نبود که امروز شاهد آن هستیم.
وی افزود: در سه سال گذشته مشکلات اقتصادی و تولیدی به شکل قابل توجهی افزایش یافته و باید برای حل آنها چاره‌اندیشی کنیم.
ژائله با اشاره به اولویت واردات کالاها گفت: ضرورت و اولویت بخش قابل توجهی از کالاهایی که وارد کشور می‌شود، در شرایط فعلی محل سؤال است. در شرایط فعلی میلیاردها دلار ارز صرف واردات کالاهایی مانند طلا و تلفن همراه می‌شود، در حالی که واحدهای تولیدی برای تأمین مواد اولیه و قطعات مورد نیاز خود با مشکل مواجه هستند.
وی با اشاره به مشکلات تأمین منابع مالی واحدهای تولیدی اظهار کرد: منابع مورد نیاز واحدهای تولیدی هنوز تخصیص نیافته است. این در حالی است که قیمت نهاده‌ها و مواد اولیه افزایش یافته، اما میزان منابع و تسهیلات لازم برای ادامه فعالیت واحدهای تولیدی با واقعیت موجود متناسب نیست.
رئیس اتاق تبریز با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید و تورم در بخش مواد غذایی، گفت: وقتی هزینه مواد اولیه و سایر نهاده‌ها افزایش پیدا می‌کند، باید پرسید آیا متناسب با آن، امکان افزایش قیمت محصول و جبران هزینه‌ها برای تولیدکننده نیز فراهم شده است؟ اگر منابع در اختیار تولیدکننده قرار نگیرد، ادامه فعالیت برای بسیاری از واحدها دشوار خواهد شد.
ژائله با تأکید بر ضرورت اصلاح سیاست‌های ارزی گفت: بخش قابل توجهی از مشکلات ارزی و پرونده‌های مربوط به بازگشت ارز، نتیجه سیاست‌های نادرست و چندنرخی بودن ارز است و باید ریشه این مسائل مورد بررسی قرار گیرد. باید تکلیف نرخ ارز و نحوه بازگشت ارز صادراتی مشخص شود.
وی در ادامه به مشکلات واحدهای تولیدی استان در حوزه تخصیص ارز اشاره کرد و گفت: امروز برخی واحدهای تولیدی استان به دلیل نداشتن سهمیه ارزی با خطر تعطیلی مواجه هستند. این مسئله صرفاً محدودیت ارزی نیست، بلکه نحوه تخصیص منابع نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.
رئیس اتاق تبریز با اشاره به سهم آذربایجان‌شرقی از منابع ارزی و مالی کشور گفت: با وجود اعلام بانک مرکزی مبنی بر تخصیص منابع ارزی به بخش صنعت، تاکنون سهمی از این منابع به آذربایجان‌شرقی اختصاص نیافته است.
وی تأکید کرد: آذربایجان‌شرقی و تبریز نقش مهمی در اقتصاد شمال‌غرب کشور دارند و هر مشکلی که در این استان ایجاد شود، آثار آن به سایر مناطق شمال‌غرب نیز منتقل خواهد شد.
ژائله با بیان اینکه بخشی از تورم موجود ناشی از سیاست‌های اقتصادی و ارزی است، اظهار کرد: اگر قیمت کالاهای داخلی را با قیمت همان کالاها در بازارهای جهانی مقایسه کنیم، تفاوت‌ها و آثار سیاست‌های ارزی به خوبی مشخص می‌شود. نمی‌توان با ایجاد فاصله میان قیمت‌های داخلی و جهانی، انتظار داشت بازار و تولید بدون مشکل به فعالیت خود ادامه دهد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، هزینه‌های زندگی مردم، حقوق کارکنان و هزینه‌های دستگاه‌های مختلف نیز افزایش پیدا می‌کند و اگر منابع درآمدی و تولیدی کشور متناسب با این شرایط تأمین نشود، مشکلات اقتصادی بیشتر خواهد شد.
اقتصاد آذربایجان‌شرقی زیر فشار کمبود نقدینگی و ناترازی انرژی است
نایب‌رئیس اتاق بازرگانی تبریز با تشریح آخرین وضعیت شاخص‌های اقتصادی کشور و آذربایجان‌شرقی، نسبت به تشدید تورم، افزایش کسری بودجه، رشد نقدینگی، کاهش سرمایه‌گذاری و تولید و تداوم مشکلات ناشی از چندنرخی بودن ارز هشدار داد.
مسعود بنابیان با اشاره به آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار ایران اظهار کرد: تقریباً از سال ۱۴۰۳ شاهد تورم‌های بسیار بالا در اقلام خوراکی بوده‌ایم و تورم کل نیز در سطوح بالایی قرار داشته است. بنابراین با توجه به روند موجود، باید توجه داشته باشیم که در پایان سال، به‌خصوص در حوزه اقلام خوراکی، با ارقام بسیار بالایی مواجه خواهیم بود.
وی با اشاره به کسری بودجه کشور گفت: در سال ۱۴۰۳ کسری بودجه حدود ۸۷۸ همت بود و در سال جاری، بر اساس پیش‌بینی انجام‌شده در اواخر سال، این رقم می‌تواند به حدود ۳۳۴۰ همت برسد؛ یعنی چند برابر رقم سال قبل.
بنابیان افزود: وقتی چنین افزایشی در کسری بودجه اتفاق می‌افتد، طبیعتاً آثار آن را باید در متغیرهایی مانند تورم، نقدینگی و نرخ ارز نیز مورد توجه قرار داد.
نایب‌رئیس اتاق بازرگانی تبریز، درباره روند نقدینگی نیز اظهار کرد: در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۰ هزار همت نقدینگی داشتیم و در سال ۱۴۰۴ این رقم به حدود ۱۵ تا ۱۶ هزار همت رسید. بر اساس آخرین آماری که بانک مرکزی اعلام کرده، تا مردادماه امسال نقدینگی به حدود ۱۸.۵ هزار همت رسیده است و احتمالاً تا پایان سال این رقم می‌تواند به حدود ۲۴ تا ۲۵ هزار همت برسد.
بنابیان با اشاره به وضعیت صادرات کالا و خدمات گفت: در شش ماهه امسال نسبت به شش ماهه نخست سال گذشته، صادرات کالا و خدمات حدود ۳۵.۶ درصد کاهش داشته است؛ یعنی تقریباً بیش از یک‌سوم صادرات کالا و خدمات خود را از دست داده‌ایم. همچنین واردات کالا و خدمات حدود ۱۴.۷ درصد کاهش داشته است.
وی ادامه داد: در واردات ماشین‌آلات تقریباً به صفر نزدیک شده‌ایم و واردات مواد اولیه نیز کاهش پیدا کرده است. در مقابل، بخشی از واردات مربوط به اقلامی مانند تلفن همراه و خودرو بوده است و زمانی که واردات ماشین‌آلات و مواد اولیه مورد نیاز تولید کاهش پیدا می‌کند، این موضوع مستقیماً بر ظرفیت تولید کشور اثر خواهد گذاشت.
نایب‌رئیس اتاق بازرگانی تبریز با اشاره به شاخص مدیران خرید اظهار کرد: شاخص مدیران خرید یکی از معیارهای مهم برای نشان دادن وضعیت رکود و فعالیت اقتصادی کشور است و در ماه‌های اخیر نتوانسته است به عدد ۵۰ برسد.
بنابیان در ادامه گفت: کاهش عرضه ارز رسمی نیز باعث فشار بیشتر بر بازار آزاد می‌شود. وقتی ارز رسمی کافی وجود ندارد، واحد تولیدی بخش خصوصی که برای تأمین مواد اولیه نیاز به ارز دارد، مجبور می‌شود به بازار آزاد مراجعه کند و همین موضوع فشار بیشتری به بازار آزاد وارد می‌کند.
وی تأکید کرد: این چرخه معیوب تا زمانی که ارز چندنرخی در کشور وجود داشته باشد، ادامه خواهد داشت و باید برای اصلاح آن تصمیم جدی گرفته شود.
وی افزود: سالانه حدود ۱۳۶ میلیارد دلار یارانه در قالب انرژی پرداخت می‌کنیم که نزدیک ۷۲ میلیارد دلار آن مربوط به گاز، ۲۷ میلیارد دلار مربوط به بنزین، ۲۰ میلیارد دلار مربوط به برق و حدود ۱۸ میلیارد دلار مربوط به گازوئیل است.
بنابیان ادامه داد: اگر بتوانیم به جای پرداخت این حجم از یارانه پنهان، بخشی از منابع را به شکل هدفمند به خانوارها اختصاص دهیم و همزمان قیمت انرژی را اصلاح کنیم، مصرف انرژی نیز به شدت کاهش خواهد یافت.
وی اظهار کرد: الگوی مصرف انرژی در کشور چندین برابر نرخ جهانی است و یکی از دلایل آن ارزان بودن انرژی است. خودروهای ما مصرف بالایی دارند و این موضوع در مورد کشنده‌ها و ناوگان حمل‌ونقل نیز صدق می‌کند.
بنابیان با اشاره به وضعیت گاز در آذربایجان‌شرقی گفت: امسال اعلام شده است که استان حدود ۳۰ درصد ناترازی گاز خواهد داشت./ایسنا