به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ از مجموع کدهای فعال بازار سرمایه، ۲ میلیون و ۵۴۸ هزار و ۵۹۶ کد متعلق به سهامداران حقیقی و ۴ هزار و ۸۰۸ کد متعلق به حقوقی‌هاست. افزایش تعداد کدهای فعال در شرایطی رخ داده که بازار سرمایه طی سال‌های گذشته دوره‌های متفاوتی از رونق و اصلاح را پشت سر گذاشته است.
در این میان، هم‌زمانی رشد مشارکت با افزایش توجه سرمایه‌گذاران به بازارهای دارایی، تورم و تلاش خانوارها برای مدیریت ارزش دارایی خود، اهمیت این تغییر را دوچندان می‌کند؛ چراکه بورس بار دیگر به یکی از گزینه‌های اصلی سرمایه‌گذاران برای حضور در اقتصاد تبدیل شده است.
عبور تعداد کدهای فعال از مرز ۲.۵ میلیون، یکی از نشانه‌های قابل توجه افزایش مشارکت در بازار سرمایه است. سهم بسیار بالای حقیقی‌ها در این آمار نشان می‌دهد بخش اصلی این مشارکت از سوی سرمایه‌گذاران خرد شکل گرفته است.
این افزایش مشارکت را می‌توان در کنار رشد معاملات بازار و افزایش توجه سرمایه‌گذاران به سهام شرکت‌ها بررسی کرد. در واقع، بازگشت میلیون‌ها سرمایه‌گذار حقیقی به چرخه معاملات نشان می‌دهد بورس همچنان ظرفیت بالایی برای جذب نقدینگی و مشارکت عمومی دارد.
مقایسه وضعیت فعلی با سال ۱۳۹۹ از یک جهت اهمیت دارد. در پنج ماه نخست سال ۱۳۹۹، بیش از ۷ میلیون کد بورسی جدید، بدون احتساب سهام عدالت صادر شد؛ در حالی که کل کدهای صادرشده در سال ۱۳۹۸ حدود ۸۲۰ هزار کد بود. موج بزرگ ورود سرمایه‌گذاران در آن مقطع، اگرچه با اصلاح شدید بازار همراه شد اما تجربه قابل توجهی را برای میلیون‌ها سرمایه‌گذار ایجاد کرد.
امروز بخش قابل توجهی از فعالان بازار سرمایه با تجربه بیشتری نسبت به گذشته وارد معاملات می‌شوند و همین موضوع می‌تواند رفتار سرمایه‌گذاران و کیفیت مشارکت آنها را نسبت به دوره‌های قبلی متفاوت کند. بنابراین افزایش دوباره تعداد کدهای فعال را می‌توان نه صرفا به عنوان بازگشت سرمایه‌گذاران، بلکه به‌عنوان بخشی از روند بلوغ تدریجی بازار سرمایه بررسی کرد.
شاخص کل بورس در پایان هفته نخست مهرماه به محدوده ۷.۷ میلیون واحد رسیده است. با این حال، برای ارزیابی عملکرد بازار سرمایه تنها نباید به شاخص ریالی اکتفا کرد و ارزش دلاری بازار نیز اهمیت دارد.
ارزش دلاری بازار سهام در پایان شهریور حدود ۱۰۴ میلیارد دلار گزارش شده است؛ رقمی که پایین‌تر از میانگین سه‌ساله حدود ۱۵۰ میلیارد دلار و فاصله‌دار از سقف تاریخی حدود ۲۵۰ میلیارد دلاری شهریور ۱۴۰۰ قرار دارد. این فاصله می‌تواند از منظر دیگری نیز مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه نشان می‌دهد رشد اسمی شاخص هنوز به معنای رسیدن ارزش بازار به سطوح تاریخی نیست و در صورت تداوم رشد بازار، ظرفیت افزایش ارزش بازار سهام در مقایسه با دوره‌های اوج گذشته همچنان قابل بررسی است.
در چهار ماه مورد بررسی، سهامداران حقیقی ۶۶.۱ درصد ارزش معاملات را در اختیار داشته‌اند؛ موضوعی که نقش پررنگ سرمایه‌گذاران خرد در معاملات بورس را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، بانک‌ها، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی در مجموع ۳۶ درصد ارزش معاملات را به خود اختصاص داده‌اند. تمرکز بخش قابل توجهی از معاملات در این صنایع نشان می‌دهد جریان نقدینگی در بازار همچنان به سمت گروه‌های بزرگ و اثرگذار اقتصاد حرکت می‌کند.
تداوم این روند در کنار افزایش تعداد کدهای فعال می‌تواند به افزایش عمق معاملات و گردش نقدینگی در بازار سرمایه کمک کند.
افزایش مشارکت در بورس را باید در چارچوب شرایط کلی اقتصاد نیز بررسی کرد. در اقتصادی که تورم و کاهش ارزش پول، اهمیت حفظ قدرت خرید سرمایه را افزایش می‌دهد، سرمایه‌گذاران به دنبال بازارهایی هستند که بتوانند بخشی از ارزش دارایی آنها را حفظ کنند.
در چنین شرایطی، بورس در کنار بازارهایی مانند طلا، ارز و مسکن، یکی از مسیرهای سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود. بنابراین افزایش تعداد کدهای فعال می‌تواند بخشی از تغییر رفتار سرمایه‌گذاران برای مدیریت دارایی در شرایط تورمی را نیز منعکس کند. در عین حال، حضور سرمایه‌گذاران در بازار سهام فقط به انگیزه حفظ ارزش دارایی محدود نمی‌شود و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها، قیمت سهام، عملکرد صنایع و انتظارات از آینده اقتصاد نیز در تصمیم سرمایه‌گذاران نقش دارد.
افزایش تعداد کدهای فعال زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که با افزایش ارزش معاملات و ماندگاری سرمایه در بازار همراه شود. به همین دلیل، برای ارزیابی کیفیت مشارکت جدید باید در کنار تعداد کدهای فعال، جریان ورود و خروج پول حقیقی، ارزش معاملات خرد، منابع واردشده به صندوق‌های سهامی و مدت ماندگاری سرمایه‌ها را نیز زیر نظر گرفت.
اگر روند افزایش مشارکت با رشد ارزش معاملات و تداوم حضور سرمایه‌گذاران همراه شود، می‌تواند به تعمیق بازار سرمایه و افزایش نقش بورس در تامین مالی اقتصاد کمک کند.
عبور تعداد کدهای فعال از ۲.۵ میلیون، در کنار رشد شاخص و افزایش مشارکت حقیقی‌ها، نشان می‌دهد بازار سرمایه بار دیگر در حال جذب توجه سرمایه‌گذاران است. این اتفاق را می‌توان بخشی از بازگشت تدریجی مشارکت عمومی به بورس دانست؛ مشارکتی که این بار در کنار تجربه سال‌های گذشته و شناخت بیشتر سرمایه‌گذاران از ریسک و فرصت‌های بازار شکل گرفته است.
در نهایت، اهمیت این آمار فقط در رسیدن تعداد کدهای فعال به یک عدد مشخص نیست؛ بلکه در این است که میلیون‌ها سرمایه‌گذار حقیقی بار دیگر بورس را به عنوان یکی از گزینه‌های مدیریت و سرمایه‌گذاری دارایی خود انتخاب کرده‌اند. تداوم این مشارکت و تبدیل آن به سرمایه‌ای ماندگار می‌تواند یکی از عوامل مهم در تعمیق بازار سرمایه و افزایش نقش آن در اقتصاد کشور باشد.