به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بورس تهران پس از رشد قابل توجه روزهای گذشته، معاملات یکشنبه را با غلبه عرضه در بخش بزرگی از نمادها پشت سر گذاشت. شاخص کل و بخش عمده‌ای از نمادهای بازار در محدوده منفی قرار گرفتند و خروج حدود ۴.۲ همت پول حقیقی نیز از احتیاط معامله‌گران حکایت داشت.
با این حال، ارزش معاملات حدود ۷۲.۹ همتی و برتری ارزش صف‌های خرید نسبت به صف‌های فروش نشان می‌دهد که تقاضا به‌طور کامل از بازار خارج نشده است. در چنین شرایطی، رفتار شاخص‌ها، جریان نقدینگی حقیقی و نحوه واکنش بازار به تحولات بیرونی، سه متغیر مهم برای ارزیابی مسیر معاملات دوشنبه خواهند بود.
شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات یکشنبه با کاهش ۲۲ هزار و ۶۰۰ واحدی، معادل ۰.۲۸ درصد، به سطح ۸ میلیون و ۲۴۲ هزار و ۸۸۱ واحد رسید. نمودار روزانه شاخص نیز از تغییر مسیر بازار در نیمه دوم معاملات حکایت داشت؛ به طوری که شاخص پس از حرکت در محدوده‌های بالاتر، در ادامه با فشار فروش مواجه شد. ارزش بازار سهام در پایان معاملات حدود ۲۷ هزار و ۶۸۶ همت ثبت شد و ارزش معاملات نیز به حدود ۷۲.۹ همت رسید؛ رقمی که از تداوم گردش قابل‌توجه نقدینگی در بازار، با وجود افت شاخص کل حکایت دارد.
بررسی وضعیت نمادها نشان می‌دهد که در پایان معاملات، تعداد نمادهای منفی به مراتب بیشتر از نمادهای مثبت بود. از مجموع ۶۰۳ نماد نمایش‌داده‌شده در تابلوی بازار، ۳۸۷ نماد در محدوده منفی و ۲۰۹ نماد در محدوده مثبت قرار گرفتند و یک نماد نیز بدون تغییر باقی ماند.
این ترکیب نشان می‌دهد افت بازار صرفا به چند نماد بزرگ محدود نبود و بخش گسترده‌ای از سهام نیز با فشار فروش مواجه شد. در نتیجه برای ارزیابی کیفیت معاملات، توجه به وضعیت کلی نمادها در کنار تغییرات شاخص کل اهمیت دارد؛ چراکه حرکت شاخص به تنهایی نمی‌تواند تصویر کاملی از شرایط معاملاتی سهام ارائه کند.
در میان گروه‌های صنعتی، گروه سرمایه‌گذاری با حدود ۸ هزار و ۲۰۶ میلیارد تومان، بیشترین ارزش معاملات را به خود اختصاص داد. پس از آن، گروه مواد شیمیایی و محصولات مرتبط با حدود ۶ هزار و ۹۷۹ میلیارد تومان و گروه آهن و فولاد با حدود ۵ هزار و ۶۴۲ میلیارد تومان قرار گرفتند. تولید فلزات گران‌بهای غیرآهنی با حدود ۵ هزار و ۱۲۸ میلیارد تومان و گروه کانی‌های فلزی با حدود ۴ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان نیز از دیگر گروه‌های پرمعامله بازار بودند. بانک‌ها و موسسات اعتباری نیز حدود ۳ هزار و ۷۹۱ میلیارد تومان ارزش معاملات را ثبت کردند.
در میان نمادها، «فملی» با حدود ۴ هزار و ۲۶ میلیارد تومان، «فولاد» با حدود ۳ هزار و ۵۰۴ میلیارد تومان و «تابان» با حدود ۳ هزار و ۴۳۰ میلیارد تومان در زمره نمادهای دارای بیشترین ارزش معاملات قرار گرفتند. پس از آن‌ها، «فزر» با حدود ۲ هزار و ۶۹۹ میلیارد تومان و «وبملت» با حدود یک‌هزار و ۷۳۹ میلیارد تومان قرار داشتند.
با وجود غلبه نمادهای منفی، ارزش سفارش‌های خرید در پایان معاملات به حدود ۵ هزار و ۱۶۵ میلیارد تومان رسید؛ در حالی که ارزش سفارش‌های فروش حدود ۲ هزار و ۷۸۴ میلیارد تومان بود. در این مقطع، ۱۴۳ نماد در صف خرید و ۲۳۰ نماد در صف فروش قرار داشتند.
بنابراین اگرچه تعداد نمادهای دارای صف فروش بیشتر بود، ارزش سفارش‌های خرید از ارزش سفارش‌های فروش فراتر رفت. این تفاوت نشان می‌دهد که وضعیت بازار را نمی‌توان صرفا بر اساس شمار صف‌ها ارزیابی کرد و اندازه سفارش‌ها نیز در تحلیل سمت عرضه و تقاضا اهمیت دارد.
جریان نقدینگی حقیقی یکی از مهم‌ترین نشانه‌های معاملات یکشنبه بود. بر اساس داده‌های نمایش‌داده‌شده در نمودار معاملات حقیقی، خالص جریان پول حقیقی حدود منفی ۴ هزار و ۲۳۱ میلیارد تومان ثبت شد؛ موضوعی که از برتری فروش حقیقی‌ها نسبت به خرید آن‌ها حکایت دارد.
در مقابل، بخشی از صنایع همچنان سهم بالایی از خرید حقیقی‌ها را به خود اختصاص دادند. مخابرات با حدود ۴۴.۷۱ درصد، خودرو با ۴۲.۲۲ درصد، بیمه با ۲۸.۷۸ درصد و بانک‌ها و موسسات اعتباری با ۲۶.۶۸ درصد، از جمله گروه‌هایی بودند که درصد خرید حقیقی در آن‌ها قابل توجه بود. با این حال، سهم بالای خرید حقیقی در یک گروه لزوما به معنای ورود خالص پول به آن گروه نیست؛ برای تشخیص جهت واقعی جریان نقدینگی باید خرید و فروش حقیقی‌ها در کنار یکدیگر بررسی شود.
معاملات یکشنبه تصویری دوگانه از بازار ارائه کرد؛ از یک‌سو، افت شاخص کل، برتری نمادهای منفی و خروج حدود ۴.۲ همت پول حقیقی از احتیاط معامله‌گران حکایت داشت و از سوی دیگر، ارزش معاملات در سطح بالایی باقی ماند و ارزش سفارش‌های خرید از سفارش‌های فروش بیشتر بود.
بر این اساس، برای معاملات دوشنبه ۲۰ مهر نمی‌توان صرفا با اتکا به افت یک‌روزه شاخص، ادامه روند منفی را قطعی دانست. در سناریوی نخست، اگر فشار فروش کاهش یابد و جریان نقدینگی حقیقی بهبود پیدا کند، بازار می‌تواند شاهد بازگشت تقاضا در برخی نمادها و حرکت نوسانی شاخص‌ها باشد. در سناریوی مقابل، تداوم خروج پول حقیقی و افزایش تعداد نمادهای منفی می‌تواند فشار عرضه را در معاملات فردا حفظ کند.
یکی از نکات مهم برای ارزیابی مسیر بازار، مقایسه وضعیت شاخص کل با شاخص هم‌وزن و بررسی تعداد نمادهای مثبت و منفی در ساعات ابتدایی معاملات دوشنبه است. اگر بهبود شاخص با افزایش مشارکت نمادها و تقویت جریان پول حقیقی همراه شود، می‌توان آن را نشانه‌ای معتبرتر از بازگشت تقاضا دانست اما رشد محدود شاخص در کنار تداوم خروج پول و منفی‌بودن بخش بزرگی از نمادها، برای تایید تغییر روند کافی نخواهد بود.
در مجموع، سناریوی محتاطانه برای دوشنبه، بازاری نوسانی با وابستگی بالا به رفتار نقدینگی و سمت عرضه است. ارزش معاملات بالای امروز می‌تواند زمینه تحرک بازار را حفظ کند اما تعیین جهت پایدار معاملات به کاهش فشار فروش و مشاهده نشانه‌های روشن‌تر از بازگشت تقاضا نیاز دارد.