به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بر اساس تغییرات اعلام‌شده، تخفیف نفت خام سبک تحویلی به پالایشگاه‌ها از ۵ دلار به ۲ دلار و تخفیف نفت خام سنگین از ۶ دلار به ۴ دلار کاهش می‌یابد. به این ترتیب، تخفیف نفت سبک ۳ دلار و تخفیف نفت سنگین ۲ دلار به ازای هر بشکه کمتر می‌شود؛ تغییری که هزینه تامین خوراک پالایشگاه‌ها را افزایش می‌دهد و می‌تواند حاشیه سود آنها را تحت فشار قرار دهد.
در مقابل، تخفیف میعانات گازی تحویلی به پالایشگاه‌ها از ۲ دلار به ۳ دلار افزایش پیدا می‌کند. این تغییر می‌تواند برای واحدهایی که از میعانات گازی استفاده می‌کنند، بخشی از اثر منفی کاهش تخفیف نفت خام را جبران کند.
یکی دیگر از تغییرات دستورالعمل به نحوه کیفیت‌سنجی بنزین تحویلی پالایشگاه‌ها مربوط است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده درباره این دستورالعمل، شیوه محاسبه عدد اکتان به‌گونه‌ای تغییر کرده که می‌تواند به ثبت کیفیت بالاتر برای بنزین تحویلی و در نتیجه افزایش نرخ محاسباتی آن منجر شود. همچنین امکان صادرات مازاد نیاز داخلی پنج فرآورده اصلی برای پالایشگاه‌ها در نظر گرفته شده است. با توجه به ناترازی بنزین و گازوئیل، ظرفیت صادراتی در این دو محصول محدودیت دارد اما در فرآورده‌هایی مانند نفت کوره، نفت سفید و گاز مایع (LPG)، وجود مازاد می‌تواند امکان کسب درآمد نقدی از محل صادرات را فراهم کند.
این تغییر از آن جهت اهمیت دارد که امکان فروش بخشی از تولید مازاد در بازارهای صادراتی، می‌تواند به بهبود جریان نقدی پالایشگاه‌ها کمک کند؛ البته میزان اثرگذاری آن به حجم مازاد قابل صادرات، قیمت‌های جهانی و هزینه‌های صادرات بستگی دارد.
یکی از بندهای مهم دستورالعمل، تعیین تکلیف نرخ‌گذاری در دوره نوسانات شدید بازار نفت و فرآورده‌ها و تداوم شرایط اضطراری است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، تا زمانی که شرایط اضطراری برقرار باشد، سازوکار مربوط به فرآورده‌های اصلی اعمال نمی‌شود و دستورالعمل صرفا فرآورده‌های ویژه را در بر می‌گیرد. این موضوع در برآورد سود پالایشگاه‌ها اهمیت دارد؛ زیرا سودآوری آنها فقط به نرخ خوراک وابسته نیست و قیمت فرآورده‌ها، حاشیه پالایش یا کرک‌اسپرد و نحوه تسعیر و تسویه نیز بر نتیجه نهایی اثر می‌گذارد.
برآوردهای ارائه‌شده درباره پالایشگاه نفت اصفهان (شپنا) نشان می‌دهد که در فرض نبود شرایط اضطراری و محاسبه نرخ‌ها بر مبنای قیمت‌های واقعی، سود این شرکت می‌توانست در محدوده ۲.۵ تا ۳ میلیارد دلار قرار گیرد. در مقابل با فرض تداوم شرایط اضطراری برای یک سال کامل، برآورد سود به حدود یک تا ۱.۲ میلیارد دلار کاهش می‌یابد.
از سوی دیگر، اگر شرایط اضطراری پایان یابد و نرخ نفت و فرآورده‌ها و کرک‌اسپردها به سطوح پیش از جنگ بازگردند، برآورد مطرح‌شده حاکی از آن است که سود شپنا نسبت به سناریوی اضطراری می‌تواند حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش پیدا کند و به محدوده ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون دلار برسد.
این ارقام، برآوردهای سناریومحور هستند و نباید آنها را به عنوان سود قطعی یا پیش‌بینی رسمی شرکت در نظر گرفت؛ زیرا تحقق آنها به مسیر قیمت‌های جهانی، نرخ خوراک، حاشیه پالایش و شرایط عملیاتی بستگی دارد.
در مجموع، دستورالعمل جدید از یک‌سو با کاهش تخفیف نفت خام سبک و سنگین، هزینه خوراک پالایشگاه‌ها را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر، با افزایش تخفیف میعانات گازی، اصلاح محاسبه کیفیت بنزین و فراهم کردن امکان صادرات مازاد برخی فرآورده‌ها، بخشی از این فشار را تعدیل می‌کند.
برآورد مطرح‌شده از اثر بلندمدت دستورالعمل، کاهش حدود ۲۰ درصدی سود پالایشگاه‌هاست با این حال ارزیابی وضعیت کوتاه‌مدت و سال آینده به مفروضات مربوط به تداوم یا پایان شرایط اضطراری و روند کرک‌اسپردها وابسته است؛ بنابراین، نمی‌توان صرفا بر مبنای تغییر تخفیف خوراک، افت فوری و قطعی سود یا قیمت سهام پالایشگاه‌ها را نتیجه گرفت.