برنامه بانک مرکزی مدیریت نرخ ارز با اولویت تأمین ارز کالا‌های اساسی و دارو است

به گزارش اقتصاد معاصر؛  سیاست‌های ارزی کشور و مدیریت بحران‌های ناشی از فشار خارجی در برنامه میز اقتصاد امروز ۵ آبان ۱۴۰۵ با حضور قربانعلی حاج‌رضایی، مدیرکل مطالعات و مقررات ارزی بانک مرکزی و آقای شادکار کارشناس اقتصادی  مورد بررسی قرار گرفت.
حاج‌رضایی در این گفتگو با اشاره به نوسانات اخیر نرخ ارز، تأکید کرد که اگرچه بخشی از این تغییرات ناشی از  فشارهای اقتصادی است، اما بخش قابل توجهی از آن تحت تأثیر جنگ روانی و تبلیغات دشمن صورت می‌گیرد.

وی خاطرنشان کرد که تلاش بانک مرکزی و تمام نهادهای حاکمیتی بر این است که با مدیریت هوشمندانه، اثرات این بحران‌سازی‌ها و انتظارات کاذب را به حداقل برسانند.
مدیرکل مطالعات و مقررات ارزی بانک مرکزی با اشاره به اینکه ایران در حال تجربه یک جنگ اقتصادی هدفمند است، افزود: با وجود تلاش‌های دشمن برای ایجاد اختلال در دسترسی به منابع و حریم‌های مالی، آن‌ها نتوانسته‌اند به اهداف اصلی خود دست یابند.
وی در پاسخ به پرسش درباره میزان هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف برای مدیریت بازار ارز، تأکید کرد هماهنگی‌های لازم از طریق محوریت شورای عالی اقتصاد دولت انجام می‌گیرد و تصمیمات  با همکاری سایر نهادها اتخاذ می‌شود. 
حاج‌رضایی در ادامه با اشاره به برنامه‌های بانک مرکزی برای استفاده از ابزارهای مختلف پولی، تأکید کرد در بحث عرضه ارز، بانک مرکزی با هدف رفع توهمات موجود در بازار و مدیریت انتظارات ناشی از ادعاهای مطرح شده دشمن ، وارد عمل شده و تأکید کرد که اقدامات انجام‌شده کاملاً نتیجه‌بخش بوده و آمارهای موجود، موفقیت این مداخله ارزی را تأیید می‌کند.

برنامه بانک مرکزی مدیریت نرخ ارز با اولویت تأمین ارز کالاهای اساسی ودارو است
مدیرکل مطالعات و مقررات ارزی بانک مرکزی، با اشاره به تلاش برای مدیریت تقاضا، تصریح کرد: بانک مرکزی در این مسیر تنها نیست و با همکاری سایر نهادها به دنبال مدیریت تقاضای ارز است.
حاج‌رضایی گفت: اولویت اصلی بانک مرکزی، تأمین کالاهای اساسی و دارو است و تأکید کرد که هیچ مشکلی در تأمین این نیازهای اساسی برای مردم وجود نخواهد داشت.
حاج‌رضایی، در پاسخ به پرسش درباره برنامه‌های عملیاتی برای مقابله با انتظارات تورمی، اظهار داشت که بانک مرکزی در حال انجام اقداماتی برای مهار این انتظارات است. 
وی با اشاره به اینکه دشمن با استفاده از ابزارهای مختلف سعی در ایجاد بحران دارد، تأکید کرد که تمرکز اصلی بانک مرکزی بر مدیریت بحران‌ها و جلوگیری از نوسانات شدید است و در این مسیر، «رفتار و اقدامات عملی» باید بیش از  گزارش‌ها باشد.
مدیرکل مطالعات و مقررات ارزی بانک مرکزی گفت: هدف اصلی نهاد مرکزی، مدیریت بحران‌ها و به حداقل رساندن نوسانات و جهش‌های قیمتی است و تأمین کالاهای اساسی و دارو در کنار مدیریت هزینه‌های ناشی از سیاست‌های اقتصادی در اولویت است.
در ادامه حاج‌رضایی، در پاسخ به این سوال که آیا سیاست‌هایی نظیر محدودیت واردات خودرو نیز در راستای مدیریت منابع ارزی قرار دارد، خاطرنشان کرد که اولویت فعلی دولت، تأمین نیازهای حیاتی و واجب کشور است و مدیریت سبد ارزی کشور در حال حاضر بر اساس اولویت‌بندی نیازهای ضروری انجام می‌شود.
مدیرکل مطالعات و مقررات ارزی بانک مرکزی، با پذیرش وجود برخی هزینه‌ها و چالش‌ها برای مردم، خاطرنشان کرد که بانک مرکزی با وجود شرایط غیرعادی اقتصادی، تلاش می‌کند تا از مسیر سیاست‌گذاری‌های منطقی و اصول اقتصادی عدول نکند و همواره دغدغه‌های معیشتی مردم را در دستور کار خود قرار دهد.
وی در باره بازگشت ارز اظهار داشت: درصد بازگشت ارز نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته است که این نشان‌دهنده همراهی بهتر صادرکنندگان با سیاست‌های بانک مرکزی است.
حاجی‌رضایی همچنین خاطرنشان کرد که امسال، میزان ارز اختصاص‌یافته به حوزه‌های کالاهای اساسی و دارو در مجموع نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
قربانعلی حاج‌رضایی، در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت واردات مواد اولیه گفت: برخورد با این نوع واردات، همواره با هماهنگی کامل وزارت صمت انجام می‌شود.
وی توضیح داد که بانک مرکزی و وزارت صمت با همکاری یکدیگر، تلاش می‌کنند تا از طریق تدوین سبد تعرفه‌های کالایی، کالاهای اساسی و مواد اولیه مورد نیاز را در اولویت قرار داده و منابع ارزی را به بهترین شکل اختصاص دهند.
در ادامه برنامه میز اقتصاد محمدسعید شادکار، کارشناس اقتصادی، با اشاره به ریشه‌های طولانی جنگ اقتصادی ایران، تأکید کرد که بخشی از جهش‌های کوتاه‌مدت بازار ارز، نتیجه اقدامات مستقیم دشمن برای تحریک انتظارات اقتصادی است.
وی تصریح کرد که اگرچه فشارها و ابعاد این جنگ اکنون علنی‌تر شده است، اما شرایط بنیادی و ساختاری اقتصاد نیز به عنوان زمینه‌ای اصلی، بر روند افزایش قیمت ارز اثرگذار است.

کارشناس اقتصادی، در تحلیل عملکرد بانک مرکزی، کنش‌های این نهاد را به دو دسته کوتاه‌مدت و بلندمدت تقسیم کرد.
وی با تأیید موفقیت نسبی بانک مرکزی در مدیریت بحران‌های مقطعی و واکنش‌های سریع به نوسانات بازار، نسبت به ضعف در سیاست‌های بلندمدت هشدار داد.
شادکار افزود: عدم آمادگی نهادی و از دست رفتن فرصت‌های مهم برای اصلاحات ساختاری، از جمله اصلاحات نظام بانکی، از چالش‌های اصلی است.
وی خاطرنشان کرد: به دلیل عدم بهره‌برداری از ظرفیت‌ها در زمان آرامش و تمرکز بر مدیریت بحران در لحظات حساس، بانک مرکزی در اجرای برنامه‌های پیشگیرانه و ساختاری با دشواری‌هایی روبروست که نیازمند تدبیر بیشتر حاکمیت و تنظیم انتظارات از این نهاد است.
کارشناس اقتصادی، در تحلیل نقش دشمن در ایجاد انتظارات تورمی، از ابزارهایی نظیر جنگ اطلاعاتی، پیام‌رسان‌های اجتماعی و ایجاد تنش در فضای داخلی برای هدف قرار دادن اقتصاد ایران نام برد و گفت: دشمن با ارسال سیگنال‌های هدفمند و بهره‌برداری از ضعف‌های موجود، سعی در تشدید ناپایداری‌ها در بازارهای ارز و بانکداری دارد.
برنامه بانک مرکزی مدیریت نرخ ارز با اولویت تأمین ارز کالاهای اساسی ودارو است
شادکار همچنین بر لزوم هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف حاکمیتی تأکید کرد و گفت که بانک مرکزی نباید تنها در حوزه خود عمل کند؛ بلکه باید با هماهنگی سایر بخش‌ها، از اثرگذاری مخرب بازیگران داخلی و خارجی بر انتظارات اقتصادی پیشگیری کند تا بتوان از تأثیرات منفی این کنشگری‌ها بر نرخ ارز و نرخ بهره کاسته شد.
وی  افزود: دشمن با محدود کردن منابع ارزی و در اختیار گرفتن فرآیندهای پرداخت بین‌المللی، تلاش می‌کند تا از طریق ایجاد نوسان در نرخ ارز، انتظارات تورمی را در جامعه تحریک کند.
وی با انتقاد از عدم هماهنگی در برخی سطوح، هشدار داد که  عدم هماهنگی میان دستگاه‌های دولتی و بخش خصوصی می‌تواند ناخواسته به نفع دشمن عمل کرده و کانال‌های اثرگذاری آن‌ها را تقویت کند و برای خنثی‌سازی این تهدیدات، ضروری است که حاکمیت و بخش خصوصی با همکاری یکدیگر، اقدامات هم‌سو و هماهنگی را برای کنترل اثرگذاری‌های مخرب در بازار ارز به اجرا درآورند.
کارشناس اقتصادی، با مقایسه جنگ اقتصادی با جنگ نظامی، تصریح کرد که نبود یک مرکز تصمیم‌گیری متمرکز می‌تواند منجر به ناهماهنگی میان دستگاه‌های مختلف شود.
شادکار با اشاره به ظرفیت‌های موجود در اقتصاد ایران، خاطرنشان کرد که اگرچه کشور در بزنگاه‌های مختلف توانسته با تکیه بر توانمندی‌های خود مقاومت کند، اما اکنون زمان آن رسیده است که برای بهره‌وری بیشتر، این ظرفیت‌ها از طریق یک ساختار نظام‌مند و فرماندهی واحد مدیریت شوند.
او به‌طور خاص به حوزه مدیریت بازار ارز و کانال‌های اثرگذاری ارزی اشاره کرد و گفت که برای مقابله با اقدامات دشمن، علاوه بر کنش‌های مقطعی، نیاز به اجرای ابتکارات بلندمدت مانند نوسازی روش‌های پرداخت بین‌المللی داریم.
وی در ادامه هشدار داد که مسیرهای بلندمدت نیازمند تخصیص منابع  است، اما در حال حاضر بانک مرکزی و نهادهای بالادستی با چالش مواجه هستند و نبود هماهنگی کارآمد مانع از آن می‌شود که این نهاد بتواند منابع لازم را برای طرح های راهبردی و بلندمدت اختصاص دهد.
 شادکار،  در پاسخ به پرسش درباره میزان اثربخشی اقدامات بانک مرکزی در عرضه ارز، اظهار داشت که با توجه به اهداف دشمن برای ایجاد اختلال، اقدامات بانک مرکزی برای مدیریت و تأثیرگذاری بر بازار غیررسمی کاملاً موجه و ضروری است.
وی افزود: اگرچه بررسی دقیق میزان اثربخشی این اقدامات، مستلزم ارزیابی کیفیت و نحوه دسترسی مشتریان به ارز است، اما نمی‌توان منکر اهمیتِ اقدامات جدی بانک مرکزی در مقابله با برنامه‌های دشمن بود.
 شادکار با اشاره به نقش مهم مدیریت اسکناس در بازار ارز، تأکید کرد که بانک مرکزی باید با بهینه‌سازی فرآیندها به فرمول‌های کارآمد دست یابد و همچنین بر لزوم استفاده از سایر مسیرهای موجود برای اثرگذاری بر بازار غیررسمی در کوتاه‌مدت تأکید کرد.
کارشناس اقتصادی، در تحلیل راهکارهای مدیریت بازار ارز، بر ضرورت حرکت در دو مسیر کوتاه‌مدت و بلندمدت تأکید کرد وگفت: یکی از مطالبات اصلی از بانک مرکزی و حاکمیت، ساماندهی بازار غیررسمی از طریق جذب بازیگران مشروع به بازار رسمی است؛ به طوری که بتوان از ظرفیت‌های آن‌ها در ساختار قانونی استفاده کرد.
وی همچنین به اهمیت موضوع «حکمرانی پول ملی» اشاره کرد و گفت: اگر بانک مرکزی و حاکمیت بتوانند مدیریت پول ملی را در زیرساخت‌های بانکی تقویت کنند، علاوه بر گسترش بازار رسمی، می‌توانند با اعمال محدودیت‌های هدفمند بر معاملات آسیب‌زا در بازار غیررسمی، اثرگذاری بیشتری بر نرخ ارز داشته باشند.
شادکار در پایان خاطرنشان کرد که این اقدامات، فراتر از کنترل‌های  اسکناسی است و نیازمند تدابیری است که حتی اگر به صورت علنی و آشکار نباشند، اما در مدیریت ساختاری بازار مؤثر واقع شوند.
در ادامه گفتگو درباره نقش نهادهای دولتی در مدیریت بازار ارز، بر لزوم همکاری نزدیک میان بانک مرکزی و وزارتخانه‌هایی نظیر صمت و جهاد کشاورزی تأکید شد تا از ورود بی‌رویه کالاهای غیرضروری جلوگیری شود.
در همین راستا،  شادکار،  بر ضرورت تدبیر تخصصی برای مدیریت واردات، به‌ویژه در زمینه کالاهای لوکس، تأکید کرد.
وی با انتقاد از عدم هماهنگی در برخی فرآیندها، خاطرنشان کرد که دستگاه‌های اجرایی باید با تکیه بر تخصص خود، اولویت‌های وارداتی را بر اساس نیازهای واقعی کشور تعیین کنند.
شادکار هشدار داد که اگر محدودیت‌ها در یک بخش اعمال شود اما در بخش دیگر (مانند واردات کالاهای لوکس) نظارت‌ها جدی نباشد، تلاش‌های صورت‌گرفته عملاً بی‌اثر خواهد شد. 
محمدسعید شادکار، کارشناس اقتصادی، با اشاره به چالش‌های موجود در واردات، تصریح کرد که متخصصان باید با نگاهی دقیق به شرایط موجود، تدابیر مؤثری را برای مدیریت ورود کالاهایی نظیر گوشی‌های هوشمند و همچنین کالاهای ضروری مانند دارو اتخاذ کنند.
وی تأکید کرد که بخش خصوصی و سایر ارکان حاکمیت نیز باید با آگاهی از چارچوب‌های تعیین‌شده، با این سیاست‌ها هماهنگ شوند تا از تداخل در فرآیند واردات جلوگیری شود.
در پایان این گفتگو کارشناس اقتصادی، در واکنش به چالش‌های ناشی از محدودیت واردات (مانند خودرو)، بر ضرورت برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت هزینه‌های احتمالی تأکید کرد و گفت: در صورت اعمال محدودیت، باید از بروز فاصله قیمتی میان بازار و تولیدکننده جلوگیری کرد تا فشار اقتصادی بر مردم افزایش نیابد./صداوسیما