به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ نگرانی از فاصله میان هزینه‌های سنگین توسعه هوش مصنوعی و بازده واقعی این سرمایه‌گذاری‌ها، فشار فروش گسترده‌ای را به سهام فناوری وارد کرد؛ به طوری که شاخص نزدک در ماه اکتبر بدترین عملکرد خود از مارس ۲۰۲۵ را ثبت کرد.
بازارهای مالی جهان در آخرین روزهای اکتبر با موج تازه‌ای از نگرانی و احتیاط روبه‌رو شدند؛ موجی که بیش از هر چیز از بازار سهام فناوری و شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی آغاز شد و به سایر دارایی‌ها نیز سرایت کرد. آنچه در این مقطع توجه سرمایه‌گذاران را به خود جلب کرده، صرفا افت قیمت سهام چند شرکت بزرگ نیست، بلکه تغییر نگاه بازار به یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد ماه‌های گذشته، یعنی سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی است. سرمایه‌گذاران اکنون بیش از گذشته می‌خواهند بدانند هزینه‌های سنگین توسعه مراکز داده، خرید تراشه و گسترش ظرفیت پردازشی چه زمانی و با چه میزان سودآوری به درآمد واقعی شرکت‌ها تبدیل خواهد شد.
در معاملات روز جمعه، شاخص نزدک کامپوزیت با افت ۲.۸۶ درصدی به ۲۵ هزار و ۴۳۷ واحد رسید و شاخص نزدک ۱۰۰ نیز با کاهش سنگین ۳.۴۶ درصدی در سطح ۲۸ هزار و ۳۸۴.۸۵ واحد قرار گرفت. شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ با افت ۱.۸۲ درصدی به ۷ هزار و ۵۸۰.۰۷ واحد رسید و داوجونز نیز ۱.۰۹ درصد کاهش یافت و در سطح ۵۱ هزار و ۷۷۵.۱۷ واحد بسته شد، شاخص راسل ۲۰۰۰ هم افتی معادل ۱.۶۶ درصد را تجربه کرد. شدت بیشتر افت نزدک در مقایسه با سایر شاخص‌ها نشان می‌دهد فشار فروش به‌طور ویژه بر شرکت‌های فناوری و سهام رشدمحور متمرکز بوده است.
عملکرد ماهانه بازارها تصویر روشن‌تری از تغییر جهت سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد. در حالی که داوجونز در ماه اکتبر ۱.۷ درصد رشد کرد و راسل ۲۰۰۰ نیز افزایش ۰.۵۳ درصدی را ثبت کرد، اس‌اندپی ۵۰۰ حدود ۰.۹۳ درصد و نزدک کامپوزیت ۵.۳۰ درصد افت داشتند. نزدک ۱۰۰ نیز با کاهش ۶.۶۵ درصدی، ضعیف‌ترین عملکرد را در میان شاخص‌های اصلی مورد بررسی ثبت کرد. فاصله ۸.۳۵ واحد درصدی میان بازده ماهانه داوجونز و نزدک ۱۰۰، بیانگر چرخش قابل‌توجه بازار از سهام فناوری به سمت بخش‌هایی است که در مقطع فعلی کمتر در معرض نگرانی‌های مربوط به هزینه‌های هوش مصنوعی و ارزش‌گذاری‌های بالا قرار دارند.
فشار فروش در بخش نیمه‌رساناها و شرکت‌های مرتبط با زیرساخت هوش مصنوعی شدت بیشتری داشت. سهام اینتل در ماه اکتبر ۴۵.۲۰ درصد سقوط کرد و شرکت‌هایی مانند کورویو، سن‌دیسک و نبیوس نیز به‌ترتیب افت‌هایی معادل ۳۸.۰۵، ۳۵.۵۸ و ۳۳.۶۵ درصد را تجربه کردند. لام ریسرچ، آرم، کردو، آسترا لبز و مارول نیز در فهرست شرکت‌هایی قرار گرفتند که کاهش‌های سنگینی را ثبت کردند. این تحولات نشان می‌دهد بازار دیگر صرفا بر اساس چشم‌انداز رشد تقاضا برای هوش مصنوعی به شرکت‌های این حوزه ارزش‌گذاری نمی‌کند، بلکه میزان توانایی آن‌ها برای تبدیل تقاضا به درآمد پایدار و جریان نقدی را نیز زیر ذره‌بین برده است.
در میان هفت غول فناوری آمریکا نیز اختلاف عملکرد قابل‌توجه بود، آلفابت در اکتبر ۱۷.۲۲ درصد، متا ۱۵.۳۰ درصد و انویدیا ۱۱.۳۶ درصد از ارزش خود را از دست دادند. در مقابل، مایکروسافت ۱.۷۸ درصد، اپل ۴.۳۳ درصد و تسلا ۱۲.۹۱ درصد رشد کردند و آمازون نیز افت محدودتری را به ثبت رساند. این تفاوت نشان می‌دهد موج فروش به شکل یکسان همه شرکت‌های بزرگ را دربر نگرفته و سرمایه‌گذاران در حال ارزیابی مجدد چشم‌انداز و موقعیت مالی هر شرکت هستند.
در سوی دیگر بازار سهام، برخی صنایع عملکرد مثبتی داشتند. لاکهید مارتین در ماه اکتبر حدود ۲۶ درصد رشد کرد و شرکت‌هایی مانند الی لیلی، اینتویت، والمارت و هوم دیپو نیز افزایش قیمت را تجربه کردند. چنین واگرایی‌ای در عملکرد صنایع، نشانه‌ای از تلاش سرمایه‌گذاران برای متنوع‌سازی پرتفوی و کاهش وابستگی به سهام فناوری است؛ هرچند نمی‌توان از عملکرد یک‌ماهه نتیجه گرفت که روند بلندمدت بازار به‌طور کامل تغییر کرده است.
تحولات بازار اوراق قرضه آمریکا نیز در همین فضا قابل‌توجه بود، بازده اوراق دوساله خزانه‌داری با کاهش ۶.۴۳ واحد پایه‌ای به ۴.۵۹۱۷ درصد رسید و بازده اوراق پنج‌ساله و ده‌ساله نیز به‌ترتیب ۷.۸۷ و ۵.۸۶ واحد پایه کاهش یافتند. بازده اوراق سی‌ساله نیز با افت محدودتری در سطح ۵.۳۱۱۴ درصد قرار گرفت، کاهش بازده اوراق در کنار افت سهام می‌تواند بازتابی از افزایش احتیاط و تعدیل انتظارات سرمایه‌گذاران باشد؛ با این حال، اظهارنظرهای متفاوت مقام‌های فدرال رزرو نشان می‌دهد مسیر سیاست پولی آمریکا همچنان با عدم قطعیت همراه است.
در میان مقام‌های بانک مرکزی آمریکا، دیدگاه‌ها درباره مسیر نرخ بهره یکسان نبود، برخی بر رویکرد تدریجی و ارزیابی اثر تحولات اقتصادی، از جمله هوش مصنوعی بر اشتغال و قیمت‌ها، تاکید کردند؛ در مقابل، اظهارنظرهایی نیز درباره احتمال نیاز به افزایش بیشتر نرخ بهره مطرح شد. این مواضع را نباید به‌عنوان تصمیم رسمی فدرال رزرو تلقی کرد اما اختلاف دیدگاه‌ها نشان می‌دهد مهار تورم همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی سیاست‌گذاران است. در همین حال، شاخص هزینه اشتغال آمریکا در سه‌ماهه سوم ۰.۸ درصد افزایش یافت و رشد دستمزدها از ۰.۹ درصد در دوره قبل به ۰.۷ درصد کاهش پیدا کرد؛ موضوعی که می‌تواند نشانه‌ای از تعدیل تدریجی فشارهای دستمزدی باشد.
داده‌های اقتصادی سایر کشورها نیز تصویر یکدستی از وضعیت اقتصاد جهانی ارائه نکردند. تولید ناخالص داخلی کانادا در ماه اوت بدون تغییر باقی ماند و برآورد اولیه برای سپتامبر از انقباض ۰.۱ درصدی حکایت داشت. در آلمان نیز نرخ تورم اولیه بر اساس شاخص قیمت مصرف‌کننده و شاخص هماهنگ‌شده اروپا به ۲.۸ درصد رسید که پایین‌تر از پیش‌بینی‌ها بود. این داده‌ها در کنار تحولات آمریکا نشان می‌دهد بانک‌های مرکزی همچنان با ترکیبی از رشد اقتصادی نامتوازن و فشارهای تورمی روبه‌رو هستند.
در بازار ارز، تغییرات محدود بود و جفت‌ارزهای اصلی نوسان شدیدی نداشتند، یورو در برابر دلار در سطح ۱.۱۱۶۴ معامله شد و پوند نیز به ۱.۳۳۹۰ رسید. دلار در برابر ین ژاپن اندکی تضعیف شد و نرخ دلار به ین در محدوده ۱۵۷.۵۹ قرار گرفت. این رفتار محتاطانه در بازار ارز نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران، با وجود افزایش نوسان در سهام و کالاها، هنوز به جمع‌بندی روشنی درباره جهت بعدی سیاست پولی و چشم‌انداز اقتصاد جهانی نرسیده‌اند.
بازار کالاها اما نوسان بیشتری را تجربه کرد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت با افزایش ۰.۸۷ درصدی به ۱۰۲ دلار و ۸۹ سنت در هر بشکه رسید. نگرانی‌های ژئوپلیتیکی و احتمال اختلال در عرضه، از جمله تحولات مرتبط با یمن و تنش‌های احتمالی میان آمریکا و ایران، از عواملی بودند که در گزارش‌های بازار به‌عنوان زمینه‌های حمایت از قیمت نفت مطرح شدند. در مقابل، طلا با افت ۳.۶۴ درصدی به ۳ هزار و ۸۷۴ دلار و ۳۳ سنت رسید و نقره نیز نزدیک به ۵.۹ درصد کاهش یافت. افت هم‌زمان فلزات گران‌بها با وجود افزایش نگرانی در بازار سهام می‌تواند نشان‌دهنده فشار نقدینگی و فروش دارایی‌ها برای تأامین وجه نقد باشد؛ هرچند نمی‌توان این عامل را فقط علت کاهش قیمت‌ها دانست.
بیت‌کوین نیز در همین فضای احتیاطی با افت ۱.۲۷ درصدی به محدوده ۷۶ هزار و ۸۰۰ دلار رسید. نگرانی‌های مرتبط با یک رخداد امنیتی گزارش‌شده در بازار رمزارزها و همچنین تسویه موقعیت‌های اهرمی، از عواملی بودند که در توضیح فشار فروش این بازار مطرح شدند. در اروپا نیز عملکرد شاخص‌ها عمدتا منفی بود؛ داکس آلمان ۰.۸۵ درصد و ایبکس اسپانیا ۱.۰۹ درصد افت کردند، در حالی که فوتسی بریتانیا افزایش اندکی را ثبت کرد.
اکنون نگاه بازارها به هفته نخست نوامبر دوخته شده است؛ هفته‌ای که مجموعه‌ای از داده‌های مهم اقتصادی و گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ را در خود جای داده است. شاخص‌های مدیران خرید بخش تولید و خدمات آمریکا، آمار فرصت‌های شغلی، گزارش اشتغال و نرخ بیکاری از جمله داده‌هایی هستند که می‌توانند انتظارات درباره مسیر اقتصاد و سیاست پولی را تغییر دهند. گزارش مالی شرکت‌هایی مانند اپل، ای‌ام‌دی، کوالکام و آرم نیز برای ارزیابی وضعیت تقاضا در بخش فناوری و چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی اهمیت زیادی خواهد داشت. تصمیم بانک مرکزی استرالیا و نشست بانک مرکزی انگلیس نیز از دیگر رویدادهای مورد توجه سرمایه‌گذاران خواهد بود.
در مجموع، افت سنگین سهام فناوری در اکتبر را می‌توان نشانه‌ای از تغییر معیارهای ارزیابی بازار دانست. سرمایه‌گذاران همچنان به ظرفیت بلندمدت هوش مصنوعی باور دارند اما دیگر رشد تقاضا و افزایش هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت‌ها به‌تنهایی برای توجیه ارزش‌گذاری‌های بالا کافی نیست. پرسش اصلی این است که آیا سرمایه‌گذاری‌های عظیم در این حوزه می‌توانند در آینده نزدیک به سودآوری و جریان نقدی متناسب منجر شوند یا خیر؟ پاسخ شرکت‌ها در گزارش‌های مالی پیش‌رو و داده‌های اقتصادی هفته آینده می‌تواند مشخص کند افت اخیر صرفا یک اصلاح مقطعی بوده یا آغاز دوره‌ای طولانی‌تر از بازنگری در ارزش سهام فناوری است.