به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری در ماه‌های اخیر شتاب گرفته و شبکه بانکی بخشی از عقب‌ماندگی خود را جبران کرده است؛ با این حال برای صدها هزار زوج و خانواده، این تسهیلات هنوز از مرحله انتظار فراتر نرفته است. کاهش صف متقاضیان اگرچه از تغییر روند پرداخت‌ها حکایت دارد اما فاصله میان وعده دسترسی به تسهیلات و دریافت واقعی آن همچنان پابرجاست.
طبق آماری که بانک مرکزی اخیرا منتشر کرده صف وام ازدواج و فرزندآوری که در پایان سال گذشته از یک میلیون نفر عبور کرده بود، حالا به حدود ۸۰۰ هزار نفر رسیده است؛ کاهشی بیش از ۲۲۰ هزار نفری که در کنار افزایش سرعت پرداخت تسهیلات از بهبود عملکرد شبکه بانکی حکایت دارد. با این حال هنوز صدها هزار متقاضی در انتظار دریافت وام هستند و کاهش صف به معنای حل مساله نیست.
بررسی آمار منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان می‌دهد بانک‌ها از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا پایان شهریورماه در مجموع ۷۰۳ هزار و ۲۵۸ فقره تسهیلات ازدواج و فرزندآوری پرداخت کرده‌اند؛ رقمی معادل حدود ۶۱ درصد کل تسهیلات پرداخت‌شده در سال ۱۴۰۴. در بخش وام ازدواج طی این مدت ۴۱۷ هزار و ۲۸۵ فقره تسهیلات پرداخت شده که معادل ۶۷ درصد عملکرد کل سال گذشته است. این نسبت برای وام فرزندآوری نیز با پرداخت ۲۸۵ هزار و ۹۷۳ فقره به حدود ۵۴ درصد می‌رسد.
در همین حال گزارش دیوان محاسبات کشور از عملکرد تسهیلات ازدواج و فرزندآوری تا پایان شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد از مجموع ۸۰۴ هزار و ۸۰۲ متقاضی وام ازدواج ۴۱۱ هزار و ۸۸۴ نفر به ارزش ۱۳۸.۲ همت تسهیلات دریافت کرده‌اند و ۴۸ درصد متقاضیان همچنان در صف انتظار قرار دارند. در بخش فرزندآوری نیز از مجموع ۶۸۷ هزار و ۳۰۷ متقاضی، به ۲۸۱ هزار و ۳۴۶ نفر به ارزش ۲۶.۲ همت تسهیلات پرداخت شده و ۵۹ درصد متقاضیان هنوز موفق به دریافت وام نشده‌اند.
معاون اداره عملیات اعتباری بانک مرکزی نیز در توضیح روند پرداخت‌ها اعلام کرده که عملکرد شبکه بانکی در ماه‌های ابتدایی سال به دلیل جنگ و حمله سایبری به چند بانک با وقفه مواجه شده اما در مرداد، شهریور و مهر سرعت پرداخت تسهیلات ۲ تا ۳ برابر افزایش یافته است. به گفته این مقام بانکی، تداوم این روند می‌تواند به تحقق سهمیه ابلاغی و حتی پرداخت بیش از آن منجر شود. وی همچنین از مکاتبه با بانک‌های دارای تاخیر و تعیین مستقیم شعبه برای متقاضیان در برخی موارد خبر داده است.
با این حال تصویر عملکرد بانک‌ها یکدست نیست. سازمان بازرسی کل کشور چهارم مهرماه امسال در نامه‌ای به رئیس کل بانک مرکزی، عملکرد هشت بانک را در پرداخت این تسهیلات نامطلوب ارزیابی کرد. بر اساس این گزارش، سه بانک در بخش وام ازدواج و پنج بانک در بخش وام فرزندآوری تا ۲۴ شهریور کمتر از ۴۰ درصد سهمیه شش‌ماهه خود را محقق کرده بودند. سازمان بازرسی همچنین از مطالبه شروطی مانند دو ضامن یا ضامن کارمند دولت و ارائه چک و سفته در برخی شعب انتقاد کرده بود.
در چنین شرایطی کاهش حدود ۲۲۰ هزار نفری صف در مقایسه با پایان سال گذشته، فقط بخشی از تصویر است. از یک طرف، بانک مرکزی از افزایش سرعت پرداخت و امکان تحقق سهمیه سالانه خبر می‌دهد و از طرف دیگر، عقب‌ماندگی تعدادی از بانک‌ها نشان می‌دهد افزایش پرداخت‌ها در کل شبکه الزاما به معنای دسترسی یکسان متقاضیان به تسهیلات نیست. مساله اصلی تداوم این روند و به‌ویژه جبران عقب‌ماندگی بانک‌های کم‌کار است. در غیر این صورت، حتی افزایش قابل توجه تعداد وام‌های پرداختی نیز لزوما به معنای پایان انتظار نزدیک به ۸۰۰ هزار متقاضی نخواهد بود.