به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر، آزاد راه اصفهان-شیراز به عنوان بخشی از کریدور ترانزیتی شمال-جنوب و مسیری برای کوتاه‌تر کردن فاصله بین دو شهر اصفهان و شیراز معرفی می‌شود. این آزاد راه، ادامه شاهراه سراسری شمال-جنوب بوده و در تسهیل ترانزیت منطقه نقش عمده‌ای ایفا می‌کند.
مدت زمان سفر بین اصفهان تا شیراز در این آزادراه به طور متوسط دو ساعت نسبت به مسیر قبلی کاهش یافته و به تبع آن، مصرف سوخت سالانه نیز به میزان 200 میلیون لیتر کاهش یافته است؛ این موارد نشان‌دهنده اهمیت و کارایی این آزاد راه در بهبود شرایط سفر و کاهش هزینه‌های مرتبط با آن است.
در این‌باره رضا محمدیان، مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان، با اشاره به ورود به سومین سال خدمات‌دهی آزادراه شیراز–اصفهان به مردم، به تشریح دستاوردهای سه سال بهره‌برداری از آزادراه پرداخت و اظهار کرد: آزادراه شیراز–اصفهان طی سه سال گذشته به یکی از محورهای راهبردی ارتباطی جنوب و مرکز کشور تبدیل شده است. بهره‌برداری از این مسیر، زمان سفر میان دو شهر شیراز -اصفهان را حدود دو ساعت کاهش داده و با تکمیل بخش مهمی از شبکه آزادراهی کشور، گام مؤثری در توسعه کریدور شمال–جنوب برداشته شده است.
وی ادامه داد: در حال حاضر، به‌طور متوسط روزانه حدود ۲۱ هزار دستگاه خودروی سبک و حدود ۴ هزار دستگاه کامیون و تریلر در این محور تردد می‌کنند که بیانگر جایگاه مهم اقتصادی و ملی آزاد راه در معادلات حمل و نقل است؛ کاهش زمان سفر، صرفه‌جویی در مصرف سوخت، کاهش استهلاک ناوگان حمل‌ونقل، تسهیل جابه‌جایی کالا و توسعه گردشگری از مهم‌ترین آثار بهره‌برداری از این آزادراه بوده است؛ با این حال، از نگاه ما مهم‌ترین دستاورد این سه سال، استقبال و اعتماد روزافزون مردم به این مسیر و افزایش استفاده از آن در سفرهای بین‌شهری است؛ اعتمادی که مسئولیت ما را برای ارتقای مستمر کیفیت خدمات و حفظ ایمنی مسیر دوچندان می‌کند.
مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان درباره وضعیت هزینه‌های نگهداری آزادراه، گفت: بر اساس قانون مشارکت در احداث آزادراه‌ها، ۱۰ درصد از عوارض دریافتی به نگهداری آزادراه اختصاص می‌یابد. با این وجود، مطابق برآوردهای فنی و الزامات نگهداری، سالانه حداقل معادل ۲ درصد هزینه احداث پروژه باید برای نگهداری و صیانت از زیرساخت‌های آن هزینه شود.
محمدیان افزود: در سه سال گذشته، منابع حاصل از عوارض به میزان کافی نبوده تا بتواند هزینه‌های واقعی و موردنیاز نگهداری را پوشش دهد. این مسئله عمدتاً ناشی از محدودیت در میزان وصول عوارض، کنترل و محدودیت‌های اعمال‌شده در افزایش نرخ عوارض از سوی دولت و همچنین ملاحظات اقتصادی و قدرت خرید کاربران بوده است؛ علاوه بر این در بهترین شرایط حداکثر ۲۵ درصد در آمد عوارض به‌عنوان اعتبار جهت نگهداری و بهره برداری محسوب می‌شود که عدد متناسبی به نظر نمی رسد.
مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان اضافه کرد: با وجود این محدودیت‌ها، تلاش کرده‌ایم از طریق مدیریت منابع، اولویت‌بندی عملیات اجرایی و تمرکز بر بخش‌های حساس و پرخطر، سطح قابل قبولی از کیفیت و ایمنی مسیر را حفظ کنیم. بدیهی است تأمین منابع پایدار و متناسب با نیازهای واقعی نگهداری، یکی از الزامات اصلی استمرار بهره‌برداری ایمن و مطلوب از آزادراه است.
محمدیان درباره وضعیت وصول عوارض و مطالبات آزادراه شیراز-اصفهان اظهار داشت: در سه سال گذشته، به‌طور متوسط روزانه حدود ۲۵ هزار دستگاه خودروی سبک و سنگین در آزادراه تردد داشته‌اند. با این حال، میزان درآمد تحقق‌یافته متناسب با حجم تردد و سرمایه‌گذاری انجام‌شده نبوده است؛ در سال نخست بهره‌برداری، نرخ عوارض از سوی دولت ابلاغ نشد و در نتیجه، سرمایه‌گذاران عملاً از درآمد متناسب با بهره‌برداری محروم ماندند. در دو سال بعد نیز مجموع عوارض صادرشده حدود ۵ درصد حجم سرمایه‌گذاری بوده که از این میزان، تاکنون حدود ۴۵ درصد از قبوض صادره وصول شده است. این فاصله میان قبوض عوارض صادرشده و مبالغ وصول‌شده، فشار مالی قابل‌توجهی بر شرکت وارد کرده و طبیعتاً موجب نگرانی و گلایه سرمایه گذاران پروژه شده است.
وی افزود: برای بهبود این وضعیت، توسعه و تسهیل روش‌های پرداخت الکترونیکی، پیگیری مطالبات معوق، شناسایی و برخورد با موارد عدم پرداخت عوارض و تقویت هماهنگی با نهادهای مسئول در دستور کار شرکت قرار دارد؛ اعتقاد داریم پایداری مالی آزادراه و امکان ارائه خدمات مطلوب، مستلزم ایجاد سازوکار مؤثر و منصفانه برای وصول عوارض است.
مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان در تشریح آخرین وضعیت پیشرفت فیزیکی قطعه هفتم آزادراه، بیان کرد: از مجموع مسیر این قطعه، ۱۰ کیلومتر ابتدایی تکمیل شده و در حال بهره‌برداری است. عملیات اجرایی ۲ کیلومتر انتهایی نیز با پیشرفت فیزیکی حدود ۸۰ درصد در حال انجام است؛ با این حال، تکمیل این بخش با دو چالش اصلی، یعنی محدودیت تأمین اعتبار و وجود معارضان ملکی، مواجه شده است.
وی گفت: تا زمان تکمیل و بهره‌برداری از این بخش، تردد در انتهای قطعه هفتم از طریق جاده دسترسی موقت انجام می‌شود. تکمیل این ۲ کیلومتر، از اولویت‌های اجرایی شرکت است و تحقق آن مستلزم تأمین منابع مالی و رفع موانع ملکی خواهد بود.
محمدیان درباره اجرای قطعه هشتم آزادراه، بیان کرد: این قطعه از اهمیت راهبردی ویژه‌ای برخوردار است زیرا با ایفای نقش کمربندی دوم شیراز، زمینه اتصال این شهر به استان بوشهر را فراهم می‌کند و در تکمیل شبکه ارتباطی منطقه نقش مؤثری خواهد داشت؛ عملیات اجرایی این قطعه آغاز شده است، اما به دلیل وجود معارضان ملکی در مسیر و محدودیت منابع مالی و عدم ابلاغ قرارداد تاکنون امکان پیشبرد پروژه با ظرفیت کامل فراهم نشده است.
وی افزود: در این خصوص، مکاتبات و جلسات متعددی با وزارت راه و شهرسازی، نمایندگان مردم استان فارس در مجلس و دستگاه‌های ذی‌ربط انجام شده است. با این حال، تسریع در اجرای پروژه و تحقق برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، به تأمین اعتبار، رفع معارضات، تملک و آزادسازی اراضی موردنیاز وابسته است. شرکت نیز پیگیری این موضوعات را با جدیت ادامه خواهد داد.
محمدیان تصریح کرد: تکمیل قطعه هشتم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا با ایفای نقش کمربندی دوم شیراز و ایجاد اتصال این شهر به استان بوشهر، پیوستگی شبکه ارتباطی منطقه را تقویت کرده و امکان استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های اقتصادی، ترانزیتی و گردشگری این محور را فراهم خواهد کرد.
مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان از آماده‌سازی آزادراه برای مواجهه با شرایط زمستانی، یخبندان و بارش برف، گفت و این مساله را از مهم‌ترین و حساس‌ترین وظایف شرکت در حوزه بهره‌برداری و نگهداری عنوان کرد.
به گفته وی هدف اصلی این اقدامات، حفظ تردد ایمن، پیشگیری از انسداد مسیر و جلوگیری از آسیب به زیرساخت‌های آزادراه است.
وی آماده‌سازی و کنترل فنی ماشین‌آلات و تجهیزات راهداری زمستانی، افزایش ظرفیت ناوگان برف روبی و نمک پاش آزادراه، تأمین و دپوی نمک و شن موردنیاز برای مقابله با یخبندان و برنامه‌ریزی خرید و حمل ضدیخ مایع و آماده‌سازی تجهیزات محلول‌پاش را برخی ازاقدامات در حوزه آماده‌سازی آزادراه برای فصل زمستان عنوان کرد.
محمدیان افزود: لایروبی و پاک‌سازی قنوها، کانال‌ها و سیستم‌های زهکشی، سازماندهی و آماده‌باش گروه‌های عملیاتی راهداری زمستانی، پیش‌بینی و آماده‌سازی کمپ اسکان و خدمات‌رسانی به کاربران گرفتار در شرایط اضطراری و هماهنگی با پلیس راه، اورژانس و جمعیت هلال احمر برای مدیریت شرایط بحرانی و اعمال محدودیت‌های احتمالی ترافیکی، از دیگر اقدامات در حوزه آماده‌سازی آزادراه برای فصل زمستان است.
مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان اضافه کرد: رویکرد ما این است که با آمادگی پیشگیرانه و هماهنگی بین دستگاهی، در صورت بروز شرایط نامساعد جوی، ضمن کاهش اختلال در تردد، ایمنی کاربران در بالاترین سطح ممکن حفظ شود.
وی در تشریح آخرین وضعیت تکمیل مجتمع‌های خدمات رفاهی و امکانات بین‌راهیپ، اظهار کرد: تأمین خدمات رفاهی مناسب برای کاربران، یکی از الزامات بهره‌برداری مطلوب از آزادراه است. در حال حاضر، شرکت ساماندهی و بهره‌برداری از ۴ مجتمع خدمات رفاهی و ۳ نقطه سوخت‌گیری سیار را در مسیر در دستور کار داشته است. با این وجود با عنایت به اینکه احداث مجتمع‌های خدمات رفاهی به‌صورت مشارکت با بخش خصوصی در طرح اقتصادی آزاد راه تعریف شده است، لذا به علت مشکلات اقتصادی و عدم استقبال سرمایه گذاران همچنان با کمبودهایی در زمینه پوشش خدمات رفاهی و پاسخ‌گویی به نیاز کاربران مواجه هستیم.
وی گفت: برای رفع این کمبودها، برنامه‌ریزی لازم جهت ساماندهی و توسعه ۶ مجتمع خدمات رفاهی جدید انجام شده است. در این راستا، واگذاری زمین و جذب سرمایه‌گذار از طریق فراخوان در دستور کار قرار دارد، که امیدواریم جذب سرمایه گذاران به‌خوبی صورت پذیرد؛ هدف ما ایجاد شبکه‌ای مناسب و متوازن از خدمات رفاهی، سوخت‌رسانی و امکانات موردنیاز مسافران در طول مسیر است تا تجربه سفر ایمن‌تر و مطلوب‌تری برای کاربران فراهم شود.
وی درتشریح اقدامات انجام شده و برنامه‌های ارتقای ایمنی آزادراه توضیح داد: ایمنی کاربران، مهم‌ترین اولویت شرکت در دوره بهره‌برداری از آزادراه است؛ بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، خستگی و خواب‌آلودگی رانندگان، سرعت غیرمجاز و شرایط نامساعد جوی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بروز حوادث در این محور هستند؛ در همین راستا، نقاط پرخطر شناسایی شده و تحت پایش قرار گرفته‌اند.
مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان اصلاح و تکمیل علائم ایمنی، تجهیزات هشداردهنده و خط‌کشی مسیر، نصب و تقویت دوربین‌های نظارتی و سامانه‌های پایش ترافیک، ارتقای سازوکار مدیریت یکپارچه حوادث و هماهنگی میان دستگاه‌های امدادی و استقرار و تقویت تیم‌های امداد و خدمات‌رسانی در نقاط موردنیاز را مجموعه‌ای از اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه برای کاهش تصادفات و ارتقای سطح ایمنی در آزادراه عنوان کرد.
به گفته محمدیان به‌منظور تسریع در امدادرسانی و کاهش زمان حضور نیروهای عملیاتی در محل حوادث، محل‌های استقرار موقت اورژانس، هلال احمر و پلیس راه پیش‌بینی و ایجاد شده است؛ هم‌زمان، احداث ساختمان‌های دائمی این مجموعه‌ها نیز در حال پیگیری و اجراست.
وی تصریح کرد: ارتقای ایمنی صرفاً با اقدامات فنی در مسیر محقق نمی‌شود و نیازمند نظارت مستمر، آمادگی عملیاتی و همکاری مؤثر همه دستگاه‌های مسئول است، در این رابطه شرکت احداث، کل آزادراه را جهت پایش ایمنی تحت پوشش مشاور ایمنی صلاحیت دار قرار داده است و ممیزی ایمنی آزاد راه به‌صورت منظم صورت می پذیرد.
مدیرعامل شرکت احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان در تشریح مهم‌ترین اولویت‌های احداث، بهره‌برداری و نگهداری آزادراه شیراز-اصفهان در سال آینده، گفت: اولویت اصلی شرکت بر حفظ و ارتقای سطح نگهداری و ایمنی آزادراه، تکمیل متعارف و آمادگی ماشین‌آلات و تجهیزات عملیاتی، بهبود کیفیت خدمات به کاربران و تقویت نظام وصول عوارض متمرکز خواهد بود همچنین در بخش بهره‌برداری، تلاش می‌کنیم با استفاده بهینه از منابع موجود، عملیات نگهداری جاری را به‌صورت مستمر انجام داده و برنامه توسعه خدمات رفاهی را نیز دنبال کنیم.
وی افزود: در بخش پروژه‌های توسعه‌ای، تکمیل ۲ کیلومتر انتهایی قطعه هفتم، تسریع در پیشرفت عملیات اجرایی قطعه هشتم و اجرای طرح‌های ضروری نوسازی و بهسازی زیرساخت‌ها در اولویت قرار دارد؛ البته تحقق کامل این برنامه‌ها، به‌ویژه در بخش پروژه‌های عمرانی، مستلزم تأمین منابع مالی، رفع معارضان، تملک و آزادسازی اراضی و اتخاذ تصمیمات لازم از سوی دستگاه‌های مسئول است.
محدیان تاکید کرد: هدف نهایی ما، حفظ اعتماد کاربران، صیانت از سرمایه‌گذاری انجام‌شده و تبدیل آزادراه شیراز-اصفهان به محوری ایمن، پایدار و برخوردار از خدمات شایسته برای مردم و اقتصاد کشور است.