علی ثانی، مدیر مرکز کنترل پرواز هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگو با اقتصاد معاصر به تشریح اقدامات این مجموعه پرداخت و اظهار داشت: با پایان تنش‌های منطقه‌ای در اواخر فروردین‌ماه، برنامه‌ریزی برای مدیریت عملیات حج از همان مقطع کلید خورد. پیش‌بینی سناریوهای احتمالی و اتخاذ رویکرد پیش‌دستانه، ضرورتی حیاتی برای تضمین استمرار پروازها به مقصد عربستان به شمار می‌رفت.
وی افزود: انسداد مقطعی کریدورهای پروازی و صدور نوتام‌های اضطراری در آسمان کشورهای منطقه از جمله عمان، عربستان و عراق، پیچیدگی‌های عملیاتی را به اوج رساند. این شرایط مبادی اعزام زائران را به سه فرودگاه تهران، مشهد و زاهدان محدود کرد؛ هم‌زمان محدودیت فعالیت فرودگاه امام خمینی (ره) به ساعات روشنایی روز و خروج ایستگاه‌های غربی و جنوبی از چرخه عملیات، بار ترافیکی و فشار عملیاتی مضاعفی را متوجه ناوگان ساخت.
مدیر مرکز کنترل و هماهنگی پروازهای هما با اشاره به پیامدهای عملیاتی این انسداد، تصریح کرد: تغییر اجباری مسیرها موجب افزایش ۷۰ درصدی طول پروازها شد؛ به گونه‌ای که جابه‌جایی بیش از ۳۰ هزار زائر، از منظر مصرف سوخت، استهلاک تجهیزات و فشار بر ناوگان، فشاری معادل جابه‌جایی ۶۰ هزار مسافر را به شرکت تحمیل کرد؛ به‌ویژه در مسیرهای طولانی‌تر از مبدأ مشهد که نیازمند محاسبات دقیق دیسپچ بود.
ثانی درباره سازوکار نظارت OCC در این عملیات گفت: در طول این عملیات، مرکز کنترل پرواز با همراهی شبانه‌روزی دیسپچرهای پرواز و هماهنگی مستمر با واحدهای چارلی‌چارلی، فنی و حراست، مسئولیت پایش لحظه‌ای فضای هوایی و وضعیت ناوگان را بر عهده داشت. جمع‌آوری و تحلیل بلادرنگ مجوزهای عبوری، ارزیابی مستمر کریدورهای جایگزین و رفع فوری موانع، مانع از توقف عملیات شد.
مدیر مرکز کنترل و هماهنگی پروازهای هما با اشاره به مهار اثرات جانبی تأخیرها عنوان کرد: این مرکز در مواجهه با وقفه‌های ناشی از بسته بودن آسمان یا چک‌های فنی ناوگان، تصمیم‌گیری‌های به‌موقع، اعزام تیم‌های پشتیبان و انتقال شفاف اطلاعات به خلبانان و کادر پرواز اجازه نداد وقفه‌ها به بحران زنجیره‌ای و معطلی طولانی مسافران تبدیل شود. همچنین بهینه‌سازی مسیرهای جایگزین علاوه بر ارتقای ضریب ایمنی، مانع از هدررفت مضاعف سوخت و خستگی بیش از حد خدمه پروازی شد.
مدیر مرکز کنترل پروازهای هما با تأکید بر تمرکززدایی از فرآیندهای اداری در این مدل، افزود: استقرار ساختار پویای تصمیم‌گیری در OCC با حضور نمایندگان تام‌الاختیار بخش‌های تخصصی، بروکراسی را حذف کرد و امکان مدیریت بلادرنگ رویدادها را در حساس‌ترین لحظات فراهم ساخت.
وی یادآور شد: عملیات حج امسال در شرایطی اجرا شد که شرکت با محدودیت‌های ناشی از جنگ، تغییرات فضای هوایی، ضرورت استفاده از مسیرهای جایگزین و برخی مشکلات فنی مواجه بود. پایش شبانه‌روزی شرایط، جمع‌آوری اطلاعات مجوزها، بررسی کریدورهای جایگزین و پیگیری سریع مشکلات، نقش مؤثری در به پایان رساندن موفقیت‌آمیز عملیات ایفا کرد.
وی بیان کرد: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این دوره، کسب تجربه عملیاتی ارزشمند در مدیریت پروازها تحت شرایط محدودیت فضای هوایی بود که می‌تواند در پروازهای آینده شرکت مورد استفاده قرار گیرد. هدف اصلی باید حرکت از مدیریت واکنشی مشکلات به سمت مدیریت پیش‌بینانه و هماهنگ عملیات باشد؛ به‌گونه‌ای که پیش از تبدیل یک مشکل به تأخیر یا اختلال گسترده، اطلاعات لازم در اختیار تصمیم‌گیرندگان قرار گرفته و اقدامات اصلاحی در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود.
به گفته وی این رویکرد می‌تواند علاوه بر افزایش ایمنی و قابلیت اطمینان عملیات، موجب کاهش هزینه‌های جاری، افزایش بهره‌وری ناوگان و ارتقای سطح مدیریت عملیاتی شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران هما شود.