به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بر اساس تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران، شاخص کل در مهرماه ۱۴۰۵ به عدد ۸۳۶.۸ رسیده است. این شاخص نسبت به شهریورماه ۴.۶ درصد و نسبت به مهرماه سال گذشته ۸۳.۵ درصد افزایش یافته است.
همچنین نرخ تورم سالانه یعنی درصد تغییر متوسط شاخص قیمت در ۱۲ ماه منتهی به مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به دوره مشابه سال قبل، به ۷۱.۴ درصد رسیده است. این نرخ در شهریورماه ۶۸.۴ درصد بود که از افزایش ۳ واحد درصدی تورم سالانه طی یک ماه حکایت دارد. بررسی آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد در حالی که تورم نقطه‌به‌نقطه طی مهرماه اندکی کاهش یافته، نرخ تورم ماهانه نسبت به شهریور افزایش داشته و تورم سالانه نیز همچنان مسیر صعودی خود را حفظ کرده است.
مطابق گزارش بانک مرکزی تورم ماهانه مناطق شهری در مهرماه ۱۴۰۵ معادل ۴.۶ درصد بوده؛ در حالی که این شاخص در شهریورماه ۳.۹ درصد، مردادماه ۳.۷ درصد و تیرماه ۳.۶ درصد گزارش شده بود. به این ترتیب تورم ماهانه در سه ماه متوالی مرداد، شهریور و مهر افزایش یافته است. بررسی روند تورم از ابتدای سال نشان می‌دهد شاخص قیمت مصرف‌کننده در فروردین‌ماه ۷ درصد، اردیبهشت‌ماه ۸.۵ درصد و خردادماه ۷.۴ درصد نسبت به ماه قبل افزایش داشته است. این نرخ در تیرماه به ۳.۶ درصد کاهش یافت اما در ماه‌های بعد روند افزایشی پیدا کرد.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش بانک مرکزی، روند مستمر افزایش تورم سالانه طی یک سال گذشته است. بر اساس آمارهای رسمی، نرخ تورم سالانه در مهرماه ۱۴۰۴ برابر با ۴۰ درصد بود و در ماه‌های بعد به‌تدریج افزایش یافت؛ به طوری که این شاخص در آبان‌ماه به ۴۱ درصد، آذرماه به ۴۲.۴ درصد، دی‌ماه به ۴۴.۲ درصد، بهمن‌ماه به ۴۶.۳ درصد و اسفندماه به ۴۸.۳ درصد رسید. این روند در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کرد و تورم سالانه در فروردین‌ماه به ۵۰.۶ درصد، اردیبهشت‌ماه به ۵۳.۹ درصد، خردادماه به ۵۷.۷ درصد، تیرماه به ۶۱.۴ درصد، مردادماه به ۶۵.۱ درصد، شهریورماه به ۶۸.۴ درصد و مهرماه به ۷۱.۴ درصد افزایش یافت. به این ترتیب، نرخ تورم سالانه مناطق شهری طی یک سال ۳۱.۴ واحد درصد افزایش یافته است.
در بخش تورم نقطه‌به‌نقطه نیز شاخص مذکور در مهرماه ۱۴۰۴ برابر با ۴۷.۱ درصد بود که در مهرماه امسال به ۸۳.۵ درصد رسیده؛ افزایشی معادل ۳۶.۴ واحد درصد. با این حال تورم نقطه‌به‌نقطه در مهرماه نسبت به شهریور اندکی کاهش یافته است. این شاخص در مردادماه به ۸۴.۴ درصد رسیده بود و سپس در شهریور به ۸۳.۸ درصد و در مهر به ۸۳.۵ درصد کاهش یافت.
بر اساس جدول تاریخی بانک مرکزی، متوسط شاخص قیمت مصرف‌کننده از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا پایان مهرماه نیز در مقایسه با دوره مشابه سال قبل ۸۰.۷ درصد افزایش داشته است. این شاخص با نرخ تورم سالانه ۷۱.۴ درصدی متفاوت است؛ زیرا بازه محاسباتی آن از ابتدای سال تا مهرماه است.
بررسی گروه‌های اختصاصی کالا و خدمت نشان می‌دهد افزایش قیمت کالاها به‌مراتب بیشتر از خدمات بوده است. بر اساس گزارش بانک مرکزی، شاخص بهای گروه کالا در مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل ۵.۴ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که تورم ماهانه کالاها در شهریورماه ۳.۳ درصد بود. همچنین تورم نقطه‌به‌نقطه کالاها در مهرماه ۱۱۵.۵ درصد و نرخ تورم سالانه این گروه ۱۰۱.۶ درصد ثبت شده است. تورم سالانه کالاها در مهرماه سال گذشته ۴۲.۱ درصد بود و طی یک سال به ۱۰۱.۶ درصد رسیده است؛ افزایشی معادل ۵۹.۵ واحد درصد.
در مقابل، شاخص بهای گروه خدمات در مهرماه نسبت به شهریور ۳.۵ درصد افزایش یافته است. تورم نقطه‌به‌نقطه خدمات ۵۱.۷ درصد و تورم سالانه این گروه ۴۳.۱ درصد اعلام شده است. تورم سالانه خدمات در مهرماه ۱۴۰۴ معادل ۳۸.۱ درصد بود که در مهرماه امسال به ۴۳.۱ درصد رسیده است. بر این اساس فاصله تورم سالانه کالاها و خدمات در مهرماه ۱۴۰۵ به ۵۸.۵ واحد درصد رسیده است. همچنین اختلاف تورم نقطه‌به‌نقطه این دو گروه ۶۳.۸ واحد درصد بوده است. طبق گزارش بانک مرکزی ضریب اهمیت گروه کالا در شاخص کل قیمت مصرف‌کننده ۵۲.۶۲ درصد و ضریب اهمیت گروه خدمات ۴۷.۳۸ درصد است.
بررسی گروه‌های اصلی کالاها و خدمات مصرفی نشان می‌دهد گروه تحصیل با رشد ۳۶.۱ درصدی شاخص قیمت، بیشترین افزایش ماهانه را در مهرماه ۱۴۰۵ ثبت کرده است. تورم ماهانه این گروه در شهریورماه ۱.۸ درصد بود. گروه ارتباطات با تورم ماهانه ۱۲.۶ درصد در رتبه بعدی قرار گرفته است. البته تورم این گروه در مقایسه با شهریورماه که ۱۸.۶ درصد بود، کاهش ۶ واحد درصدی داشته است.
پس از این دو گروه پوشاک و کفش با تورم ماهانه ۱۱ درصد و حمل‌ونقل با تورم ۱۰.۶ درصد قرار دارند. تورم ماهانه پوشاک و کفش در شهریورماه ۵.۶ درصد بود که در مهرماه ۵.۴ واحد درصد افزایش یافته است. همچنین تورم حمل‌ونقل از ۷.۱ درصد در شهریورماه به ۱۰.۶ درصد در مهرماه رسیده است.
در گروه اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه نیز شاخص قیمت‌ها طی مهرماه ۷.۹ درصد افزایش یافته است. این رقم در شهریورماه ۶.۴ درصد گزارش شده بود. گروه تفریح و امور فرهنگی نیز تورم ماهانه ۶ درصدی را ثبت کرده است؛ در حالی که تورم این گروه در شهریورماه ۶.۲ درصد بود. در ادامه کالاها و خدمات متفرقه با تورم ماهانه ۵ درصد و رستوران و هتل با تورم ۴.۶ درصد قرار گرفته‌اند.
آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد شاخص بهای گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به شهریورماه ۳.۷ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که تورم ماهانه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در شهریورماه ۱.۷ درصد بود؛ بنابراین نرخ افزایش قیمت در این گروه طی یک ماه ۲ واحد درصد بیشتر شده است.
شاخص بهای گروه بهداشت و درمان نیز در مهرماه ۳.۲ درصد افزایش داشته است. این نرخ در شهریورماه ۲.۴ درصد گزارش شده بود. در میان گروه‌های اصلی، مسکن، آب، برق و گاز و سایر سوخت‌ها با تورم ماهانه ۳ درصد، کمترین نرخ افزایش قیمت را در مهرماه داشته است. تورم ماهانه این گروه در شهریورماه ۵.۱ درصد بود که در مهرماه به ۳ درصد کاهش یافته است.
بررسی ضرایب اهمیت گروه‌های اصلی در گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد مسکن، آب، برق و گاز و سایر سوخت‌ها با ضریب اهمیت ۳۷.۵۸ درصد، بیشترین وزن را در محاسبه شاخص کل قیمت مصرف‌کننده مناطق شهری دارند. پس از آن، خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با ضریب اهمیت ۳۲.۴۵ درصد در رتبه دوم قرار گرفته‌اند.
مجموع ضریب اهمیت این دو گروه به ۷۰.۰۳ درصد می‌رسد. بنابراین تغییرات قیمت در بخش مسکن و خوراکی‌ها، به دلیل وزن بالای آنها در سبد شاخص، اهمیت قابل توجهی در محاسبه تورم کل دارد. در همین حال ضریب اهمیت گروه بهداشت و درمان ۷.۱۷ درصد، حمل‌ونقل ۶.۱۵ درصد، اثاث و لوازم خانگی ۴.۳۹ درصد و پوشاک و کفش ۳.۶۵ درصد گزارش شده است.