به گزارش اقتصاد معاصر؛ فعالیت غیرمجاز دستگاه‌های استخراج رمزارز در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مورد توجه صنعت برق تبدیل شده است؛ فعالیتی که علاوه بر تحمیل مصرف مستمر برق و آسیب به شبکه، در برخی موارد با دستکاری تجهیزات اندازه‌گیری و استفاده از انشعاب‌های غیرمجاز همراه است و شناسایی مراکز استخراج را با دشواری مواجه می‌کند.
در تازه‌ترین اقدام برای مقابله با این پدیده، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا از ممنوعیت تبلیغ و معامله دستگاه‌های استخراج رمزارز در سکوهای داخلی خبر داده و اعلام کرده است که تذکرات لازم به این سکوها برای خودداری از پذیرش آگهی فروش ماینر داده شده است.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که پیش از این، دستگاه‌های استخراج رمزارز در برخی سکوهای اینترنتی خریدوفروش کالا نیز عرضه می‌شدند و متقاضیان می‌توانستند از طریق آگهی‌های منتشرشده در این بسترها، تجهیزات مورد نیاز خود را جست‌وجو و برای خرید آنها اقدام کنند. به این ترتیب، فضای مجازی نیز به یکی از مسیرهای عرضه و دسترسی به دستگاه‌های استخراج رمزارز تبدیل شده بود.
محدودیت انتشار آگهی و معامله این تجهیزات در سکوهای داخلی را می‌توان تلاشی برای محدود کردن یکی از مسیرهای عرضه ماینر دانست؛ هرچند اثربخشی این اقدام به نحوه اجرای آن و جلوگیری از انتقال معاملات به کانال‌ها و بسترهای غیررسمی وابسته است.
سردار حسین رحیمی همچنین در جلسه کارگروه اطلاعات و عملیات ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، پیشنهاد معدوم‌سازی تمام دستگاه‌های استخراج غیرمجاز کشف‌شده را مطرح کرده است. به گفته وی، بیش از 280 مزرعه مجاز استخراج رمزارز در کشور فعال هستند که ضرورت ادامه فعالیت آنها نیز باید در شرایط فعلی مورد بررسی قرار گیرد.
ابعاد مصرف برق استخراج غیرمجاز رمزارز در کشور نیز قابل توجه است. هادی سفیدمو، مجری طرح ساماندهی و جمع‌آوری ماینرها، پیش‌تر در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به کاهش بار شبکه برق در جریان جنگ 12روزه، از شناسایی ابعاد قابل توجه مصرف برق این تجهیزات خبر داده بود.
بر اساس برآورد مطرح‌شده در این گفت‌وگو، مصرف برق ماینرهای غیرمجاز در کشور حدود 2400 مگاوات تخمین زده می‌شود که معادل فعالیت بیش از 700 هزار دستگاه استخراج رمزارز است.
این میزان مصرف در شرایطی به شبکه برق تحمیل می‌شود که تجهیزات استخراج رمزارز به‌صورت مستمر و در ساعات مختلف شبانه‌روز فعالیت می‌کنند و در صورت استفاده غیرمجاز از برق، هزینه تأمین انرژی آنها به شبکه و سایر مشترکان تحمیل می‌شود.
در کنار برآوردهای مطرح‌شده درباره مصرف ماینرهای غیرمجاز، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز در گزارشی با عنوان «برآورد تأثیر استخراج رمزارزها بر مصرف برق کشور» ابعاد دیگری از هزینه‌های انرژی این فعالیت را بررسی کرده است.
مرکز پژوهش‌های مجلس همچنین محاسبه کرده است که مصرف برق استخراج رمزارزها در صورت تأمین کامل از نیروگاه‌های حرارتی، سالانه به حدود 8.46 میلیارد کیلووات‌ساعت می‌رسد.
تأمین این میزان برق به حدود 2.1 میلیارد مترمکعب سوخت معادل گاز یا حدود 2 میلیارد لیتر گازوئیل نیاز دارد. بر همین اساس، با فرض استفاده از گازوئیل وارداتی با قیمت حداقل 70 سنت برای هر لیتر، بار مالی سالانه تأمین سوخت مورد نیاز استخراج رمزارز حدود 1.5 میلیارد دلار برآورد شده است.
این رقم صرفاً هزینه برآوردی سوخت مورد نیاز برای تولید برق استخراج رمزارز است و هزینه تبدیل سوخت به برق و زیان ناشی از کاهش تولید در بخش‌های اقتصادی بر اثر محدودیت تأمین برق را شامل نمی‌شود.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که پیش از این، هادی سفیدمو در گفت‌وگو با تسنیم از بازدارنده نبودن برخوردهای فعلی با استخراج‌کنندگان غیرمجاز خبر داده بود.
وی با اشاره به اینکه برخی افراد پس از شناسایی، معرفی به مراجع قضایی و پرداخت جریمه دوباره فعالیت غیرمجاز خود را از سر می‌گیرند، اظهار کرده بود که حتی مواردی وجود داشته که یک فرد سه تا چهار بار شناسایی و با او برخورد شده، اما همچنان به فعالیت غیرمجاز خود ادامه داده است.
یکی از چالش‌های اصلی مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز، شیوه فعالیت این مراکز و تلاش برای پنهان کردن میزان مصرف برق آنهاست.
به گفته سفیدمو، برخی استخراج‌کنندگان غیرمجاز با استفاده از برق غیرمجاز، دستکاری کنتورها و انشعابات و حتی مراجعه به برق پشت کنتور، امکان شناسایی از طریق تجهیزات معمول اندازه‌گیری را دشوار می‌کنند. در برخی موارد نیز تجهیزات کنترل هوشمند دستکاری می‌شوند.
بر همین اساس، شناسایی این مراکز صرفاً به قرائت کنتور محدود نیست و بررسی پارامترهای شبکه، تحلیل اطلاعات و داده‌کاوی نیز در دستور کار قرار دارد.
ممنوعیت تبلیغ و معامله ماینر در سکوهای داخلی را می‌توان اقدامی در جهت محدود کردن یکی از مسیرهای عرضه این تجهیزات ارزیابی کرد؛ با این حال، میزان اثرگذاری آن به نحوه اجرای تصمیم و نظارت بر بازار فروش وابسته است.
از یک سو، جلوگیری از انتشار آگهی‌های فروش می‌تواند دسترسی آسان به تجهیزات استخراج را در بسترهای داخلی محدود کند و از سوی دیگر، در صورت نبود سازوکار نظارتی جامع، احتمال انتقال معاملات به کانال‌های غیررسمی و بسترهای خارج از سکوهای داخلی نیز وجود دارد.
در این میان، تعیین تکلیف دستگاه‌های کشف‌شده، جلوگیری از بازگشت آنها به چرخه مصرف برق، تقویت ضمانت‌های اجرایی و نظارت بر زنجیره عرضه و فروش ماینر از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در اثربخشی سیاست‌های مقابله با استخراج غیرمجاز نقش داشته باشد.
با توجه به برآورد مصرف 2400 مگاواتی ماینرهای غیرمجاز که به اندازه تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر برق مصرف می‌کند و همچنین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درباره هزینه سالانه 1.5 میلیارد دلاری سوخت مورد نیاز استخراج رمزارز، در حال حاضر مبارزه با استخراج رمز ارز و جلوگیری از اتلاف انرژی یکی از مهم‌ترین اقدامات دستگاه‌های مسئول است، با اجرای صریح قانون ممنوعیت خرید و فروش ماینر در سکوهای داخلی به نظر می‌رسد میزان استخراج رمز ارز در کشور کاهش پیدا کند؛ البته این نکته را باید مدنظر قرار داد تنها در صورتی استخراج رمزارز در کشور کاهش می‌یابد که این قانون به گونه‌ای اجرا شود که از شکل‌گیری بازارهای سیاه و زیرزمینی جلوگیری به عمل آورد./تسنیم