تعطیلی مدارس و بلاتکلیفی ۱۷ میلیون دانش‌آموز

به گزارش اقتصاد معاصر؛ دی ماه هر سال، همزمان با ایام امتحانات نوبت اول دانش‌آموزان، مسئله تعطیلی مدارس به دلایل آلودگی هوا و برودت دما تکرار می‌شود.

این مسئله که هر سال بدون راهکاری عملیاتی و بلندمدت تکرار می‌شود، میلیون‌ها دانش‌آموز و خانواده‌های آنان را در وضعیتی از بلاتکلیفی قرار می‌دهد. تصمیمات دیرهنگام و ناهماهنگ، نه‌تنها به روند آموزشی آسیب می‌زند بلکه تبعات روان‌شناختی، اجتماعی و مدیریتی گسترده‌ای نیز به دنبال دارد.

چالش‌های مدیریتی و اثرات آن بر نظام آموزشی

مدیریت بحران در نظام آموزشی کشور، به‌ویژه در مواقع اضطراری، ضعف‌های ساختاری جدی دارد. تعطیلی مدارس اغلب بدون پیش‌بینی و برنامه‌ریزی دقیق اعلام می‌شود و کمیته‌های اضطراری معمولاً در ساعات پایانی شب تشکیل می‌شوند. این شیوه تصمیم‌گیری، مشکلات زیر را به وجود می‌آورد:

بی‌نظمی در فرآیند یادگیری:

برنامه‌ریزی دانش‌آموزان برای آمادگی در امتحانات با تصمیمات ناگهانی مختل می‌شود و انسجام یادگیری آنها آسیب می‌بیند.

ضعف در مدیریت زمان:

تصمیم‌گیری دیرهنگام باعث هدررفت زمان دانش‌آموزان و خانواده‌ها می‌شود و آنها را در بلاتکلیفی قرار می‌دهد.

پیامد‌های روان‌شناختی:

اضطراب و استرس ناشی از عدم قطعیت، تمرکز دانش‌آموزان را کاهش می‌دهد و انگیزه تحصیلی آنها را تضعیف می‌کند.

پیامد‌های روان‌شناختی و تربیتی تعطیلی مدارس

مدارس صرفاً مکان‌های آموزشی نیستند بلکه نقش مهمی در تربیت اجتماعی و روان‌شناختی دانش‌آموزان ایفا می‌کنند. تعطیلی‌های مکرر و ناگهانی مدارس، پیامد‌های زیر را به همراه دارد:

کاهش انگیزه تحصیلی:

لغو ناگهانی امتحانات یا تعطیلی مدارس، تلاش‌های دانش‌آموزان را بی‌نتیجه نشان می‌دهد و حس بی‌ارزشی را در آنها تقویت می‌کند.

افزایش اضطراب و استرس:

بلاتکلیفی در برگزاری آزمون‌ها یا کلاس‌ها باعث ایجاد اضطراب در دانش‌آموزان و کاهش اعتمادبه‌نفس آنان می‌شود.

تضعیف مهارت‌های اجتماعی:

مدارس بستری برای یادگیری مهارت‌های اجتماعی هستند. تعطیلی‌های مکرر این فرصت را محدود کرده و توانایی‌های ارتباطی دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ابعاد اجتماعی و مدیریتی بحران

بحران تعطیلی مدارس تنها به دانش‌آموزان محدود نمی‌شود. این شرایط خانواده‌ها و جامعه را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد:

اختلال در برنامه‌ریزی خانواده‌ها:

والدین، به‌ویژه شاغلان، مجبور به تغییر برنامه‌های کاری خود می‌شوند که این موضوع بهره‌وری کاری و آرامش خانواده را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

افزایش نابرابری آموزشی:

خانواده‌هایی که دسترسی به منابع دیجیتال و آموزش آنلاین ندارند، بیشتر از سایرین آسیب می‌بینند و این مسئله، نابرابری آموزشی را تشدید می‌کند.

راهکار‌های پیشنهادی برای بهبود وضعیت

برای رفع این بحران و ارتقای کارآمدی نظام آموزشی، پیشنهاد‌های زیر می‌تواند راهگشا باشد:

بازنگری در تقویم آموزشی:

کاهش تعطیلات تابستانی و انتقال بخشی از آن به دی ماه می‌تواند به کاهش اختلالات آموزشی و مدیریت بهتر مصرف انرژی کمک کند.

تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌های علمی:

تصمیمات مربوط به تعطیلی مدارس باید با تحلیل دقیق داده‌های هواشناسی و پیش‌بینی‌های علمی انجام شود. کمیته‌های اضطراری باید در ساعات ابتدایی روز تشکیل شوند تا از تصمیمات دیرهنگام جلوگیری شود.

توسعه زیرساخت‌های آموزش آنلاین:

آموزش مجازی باید به‌عنوان یک راهکار پایدار در مواقع بحران تقویت شود. دسترسی برابر به اینترنت پرسرعت و ابزار‌های آموزشی برای همه دانش‌آموزان ضروری است.

تأمین منابع حمایتی برای معلمان و دانش‌آموزان:

آموزش معلمان برای مدیریت بهتر آموزش آنلاین و ارائه ابزار‌های دیجیتال به دانش‌آموزان، کیفیت آموزش را در شرایط بحرانی تضمین می‌کند.

ایجاد هماهنگی بین‌نهادی:

وزارت آموزش‌وپرورش، استانداری‌ها و سایر نهاد‌های مرتبط باید با همکاری مستمر و برنامه‌ریزی دقیق، از ناهماهنگی در تصمیم‌گیری جلوگیری کنند.

الگوبرداری از تجربیات جهانی:

کشور‌هایی مانند ژاپن و آلمان که با بحران‌های مشابه مواجه بوده‌اند، با استفاده از سیستم‌های داده‌محور و برنامه‌ریزی دقیق توانسته‌اند چنین چالش‌هایی را مدیریت کنند. الگوبرداری از این تجربیات می‌تواند برای کشور ما نیز مفید باشد.

چشم‌انداز آینده: ساختن نظام آموزشی پایدار

۱۷ میلیون دانش‌آموز، سرمایه انسانی و ستون اصلی آینده کشور هستند. مدیریت صحیح و برنامه‌ریزی علمی برای نظام آموزشی، نه‌تنها کیفیت آموزش را تضمین می‌کند بلکه سلامت روانی و اجتماعی نسل آینده را نیز حفظ خواهد کرد.

تصمیمات ناپخته و مقطعی نمی‌تواند پاسخی مناسب برای چالش‌های موجود باشد. باید به سمت نظامی حرکت کنیم که با تحلیل داده‌های علمی، نگاه بلندمدت، و هماهنگی نهادی، نیاز‌های آموزشی و تربیتی دانش‌آموزان را برآورده کند.

بیایید امروز تصمیماتی بگیریم که فردای روشن‌تری برای نسل‌های آینده رقم بزند./ایرنا