قطر چطور اروپا را در تنگنای گازی قرار می‌دهد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ شبه جزیره قطر با ۲.۷ میلیون نفر جمعیت (۳ درصد ایران) و مساحت ۱۱.۶ هزار کیلومتر مربع (۰.۷ درصد ایران)، دارای ذخایر ۲۵ میلیارد بشکه نفت خام و ۲۴ تریلیون متر مکعب گاز طبیعی است و از همین‌رو جایگاه مهمی در بازار نفت و گاز خاورمیانه و جهان دارد. 

نفت و گاز طبیعی، سنگ بنای اقتصاد قطر هستند و بیش از ۷۰ درصد از کل درآمد دولت، بیش از ۶۰ درصد از تولید ناخالص داخلی و تقریبا ۸۵ درصد از درآمد‌های صادراتی این کشور را تشکیل می­‌دهند. قطر به عنوان یک صادرکننده بزرگ جهانی، رتبه بیست و دوم را در صادرات نفت و رتبه پنجم را در صادرات گاز دارد. 

این کشور به طور متوسط روزانه ۵۵۰ هزار بشکه نفت خام تولید می‌­کند و در سال ۲۰۲۲، حدود ۱۷۵ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی (۴۸۰ میلیون متر مکعب در روز) تولید کرده است. این کشور سرمایه‌­گذاری چشمگیری روی تولید و صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) انجام داده و پس از آمریکا، بزرگ­ترین صادرکننده LNG است. قطر در سال ۲۰۲۳ حدود ۸۰ میلیون تن LNG صادر کرده و در نظر دارد تا میزان تولید این محصول را تا سال ۲۰۲۷ به ۱۲۶ میلیون تن در سال برساند. 

در روز‌های اخیر، قطر تهدید کرده که در صورت اجرای قوانین جدید اتحادیه اروپا که شرکت‌های آلاینده محیط زیست را جریمه می‌کند، صادرات گاز به این قاره را متوقف خواهد کرد. سعد شریده کعبی، وزیر انرژی قطر در مصاحبه‌ای با روزنامه فایننشال تایمز اظهار داشت که دولت قطر در این تهدید خود جدی است و «بلوف نمی‌زند». 

اروپا به عنوان یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان انرژی جهان، توسط چند کشور اصلی تامین می‌شود. بزرگترین تامین‌کننده‌ گاز اروپا عبارت‌ است از نروژ که بزرگترین تامین‌کننده گاز خط لوله‌ای به اروپا بوده و حجم سالانه صادرات این کشور حدود ۱۲۰ میلیارد متر مکعب است. همچنین ایالات متحده نیز بزرگترین صادرکننده LNG به اروپا بوده و حجم صادرات آن بیش از ۵۰ میلیارد متر مکعب در سال است.   

حجم سالانه صادرات LNG قطر به اروپا حدود ۲۸.۵ میلیارد متر مکعب است. الجزایر به صورت توامان گاز خط لوله‌ای و LNG به اروپا صادر می‌کند و حجم صادرات آن حدود ۳۰ میلیارد متر مکعب است. روسیه با کاهش منابع صادراتی‌ خود در نتیجه تحریم‌ها، مقدار صادراتش به اروپا را به حدود ۲۰ میلیارد متر مکعب کاهش داده است.

تقاضای سالانه گاز اروپا

تقاضای گاز اروپا در سال ۲۰۲۳ حدود ۳۸۰ تا ۴۰۰ میلیارد متر مکعب بود. این مقدار به دلیل افزایش انرژی‌های تجدیدپذیر و تلاش برای مدیریت مصرف، کاهش قابل توجهی نسبت به سال‌های قبل داشته است.

درآمد قطر از LNG 

درآمد کلی قطر از صادرات LNG در سال ۲۰۲۳ بیش از ۴۰ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود که بخشی از آن مربوط به بازار اروپا خواهد بود. قطر در سال ۲۰۲۳ حدود ۲۸.۵ میلیارد متر مکعب LNG به اروپا صادر کرده که با فرض قیمت متوسط ۱۵ دلار به ازای هر میلیون BTU، حدود ۱۲ میلیارد دلار از اروپا درآمد داشته است. 

قطر و اروپا هر دو به یکدیگر نیازمند هستند. همچنین صادرات ۱۲ میلیارد دلاری برای قطر جذاب بوده و اروپا نیز نیاز مبرمی به ۲۸.۵ میلیارد متر مکعب سالانه گاز قطر دارد. با این حال به نظر نمی‌ر‌سد که قطر قدمی در جهت حذف بازار صادراتی خود بردارد و این تهدید عملی نخواهد شد.