محدودیت برق و گاز عامل افت ۴.۶ درصدی تولید صنایع بورسی در آذر

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بررسی پژوهشکده پولی و بانکی نشان می‌دهد شرکت‌های صنعتی ثبت شده در بازار‌های بورس اوراق بهادار و فرابورس ایران (بر اساس آمار سال ۱۳۹۹) حدود ۵۹ درصد از ارزش محصول کارگاه‌های بزرگ صنعتی (بالاتر از ۱۰۰ نفر کارکن) را در اختیار دارند. با توجه به انتشار منظم ماهانه عملکرد تولید و فروش این شرکت‌ها، می‌توان با اتکا به این داده‌ها، برآورد قابل قبولی از عملکرد بخش صنعت کشور ارائه داد و تغییرات این بخش را رصد کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که شاخص مستخرج از داده‌های این شرکت‌ها همراستا با شاخص تولید صنعتی کل کشور است. 

شاخص تولید صنعتی شرکت‌های بورسی در آذر ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴.۶ درصد کاهش داشته است. رشد پاییز ۱۴۰۳ نیز به ۲- درصد رسید. در پاییز به‌ جز صنایع محصولات شیمیایی، صنایع غذایی، ماشین آلات و تجهیزات، لاستیک و پلاستیک، رشد سایر صنعت منفی گزارش شده است.

همزمانی رشد منفی شاخص تولید صنعتی و کاهش موجودی انبار در پاییز ۱۴۰۳ نشان از این دارد که عامل محدودکننده تولید از طرف عرضه (مانند محدودیت در برق و گاز) بوده است. کاهش قابل توجه تولید محصولات مهم شرکت‌های بزرگ صنعت فلزات اساسی (به‌ طور نمونه کاتد و مفتول شرکت ملی مس و نورد گرم فولاد مبارکه) در آذر می‌تواند گواهی بر این ادعا باشد. 

تولید صنعتی صنایع را بر اساس مثبت و منفی بودن رشد تولید سه ماهه منتهی به آبان و تغییر (افزایش یا کاهش) موجودی انبار محصول نهایی در سه ماهه منتهی به آذر را به سه گروه زیر می‌توان تقسیم کرد:

رشد مثبت تولید-کاهش موجودی انبار؛ صنایع غذایی و محصولات شیمیایی 

افزایش فروش در این گروه از صنایع در دوره‌های اخیر بالا بوده و افزایش تولید نیز نتوانسته تمام این افزایش فروش را پوشش دهد و همین امر به کاهش موجودی انبار محصول نهایی منجر شده است.

رشد منفی تولید-کاهش موجودی انبار؛ صنایع دارویی، کانی‌های غیرفلزی، خودروسازی و قطعات

کاهش رشد تولید همزمان با افزایش رشد فروش (یا کاهش کمتر رشد فروش) به کاهش موجودی انبار منتج شده است. به‌ نظر نمی‌رسد رشد منفی تولید این گروه از صنایع به‌ دلیل کمبود تقاضا باشد و احتمالا عوامل موثر بر بخش عرضه در این رشد منفی دخیل است.

رشد منفی تولید-افزایش موجودی انبار؛ فلزات اساسی

کاهش فروش در این صنایع از کاهش تولید در این صنایع پیشی گرفته که باعث افزایش موجودی انبار در این صنایع شده است. 

ترکیب رشد تولید شرکت‌ها نشان می‌دهد کاهش تولید در آذرماه در گروه شرکت‌های کوچک و متوسط، شرکت‌های وابسته به واردات و تولیدکنندگان کالا‌های مصرفی بیشتر از سایر گروه‌ها بوده است. 

رشد شاخص قیمت صنعت (با استفاده از داده‌های شرکت‌های بورسی) در آذر روند کاهشی داشته و از ۲۸.۳ درصد آبان به ۲۷.۹ درصد رسیده است. بیشترین نرخ تورم در آذر مربوط به کانی‌های غیرفلزی و منسوجات بوده که رشد شاخص قیمتی بیش از ۳۵ درصد داشتند. بیشترین افزایش در تورم مربوط به دستگاه‌های برقی و بیشترین کاهش تورم مربوط به ماشین آلات و تجهیزات بوده است.

تولید و فروش محصولات صادراتی

یکی از اقلامی که می‌تواند در تقاضای صنایع بزرگ کشور اثرگذار باشد، فروش صنایع صادراتی است. با توجه به انتشار آمار، مقدار و مبلغ ریالی فروش صادراتی توسط شرکت‌های بورسی، امکان محاسبه رشد واقعی صادرات فراهم شده که نتایج آن در جدول ۳ نشان داده شده است.

براین اساس، ارزش واقعی فروش صادراتی در آذر (نسبت به مدت مشابه سال گذشته) فقط ۲ درصد کاهش داشته است. بیشترین کاهش در ارزش واقعی صادرات در بین صنایع صادراتی مربوط به صنعت فلزات اساسی است که میزان صادرات این صنعت در آذر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶.۵ درصد کمتر شده است. همچنین صادرات صنایع محصولات شیمیایی و فراورده‌های نفتی در این ماه رشد مثبت داشته است.