ایران و ارزهای دیجیتال؛ فرصت‌هایی که نباید از دست داد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در حالی که سال ۱۴۰۳ با تورم، نوسانات ارزی و چالش‌های اقتصادی پایان یافت، بسیاری از سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی به دنبال راه‌های جدیدی برای حفظ ارزش دارایی‌های خود هستند. رشد چشمگیر بازار جهانی کریپتوکارنسی در سال‌های اخیر همراه با افزایش پذیرش بیت‌کوین، آلت‌کوین‌ها و فناوری بلاک‌چین، این سوال را ایجاد کرده که ایران چگونه می‌تواند از این فرصت برای کاهش وابستگی به سیستم مالی سنتی و تحریم‌های بین‌المللی استفاده کند. 

اقتصاد ایران در یک دهه گذشته تحت فشار تحریم‌های بانکی و مالی بوده است. محدودیت در تجارت بین‌المللی، افزایش نرخ تورم و کاهش ارزش ریال باعث شده که سرمایه‌گذاری روی دارایی‌هایی با ظرفیت حفظ ارزش، مانند طلا و ارز‌های دیجیتال بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. 

در سال گذشته، کاهش ارزش ریال باعث شد تا حجم معاملات ارز دیجیتال در ایران افزایش چشمگیری پیدا کند. بر اساس برخی بررسی‌ها و تخمین‌ها، روزانه حدود ۲ هزار میلیارد تومان در صرافی‌های ایرانی معامله می‌شود و تخمین زده می‌شود که حدود ۱۲ میلیون ایرانی به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم در بازار کریپتو فعال باشند.

ارز دیجیتال، راهکاری برای دور زدن تحریم‌ها

یکی از مهم‌ترین مزایای ارز‌های دیجیتال برای ایران، امکان انجام معاملات بین‌المللی بدون نیاز به سیستم‌های بانکی سنتی است. رمزارز‌هایی مانند بیت‌کوین، تتر و استیبل‌کوین‌های دیگر به تاجران ایرانی، این امکان را می‌دهند که پرداخت‌های خود را به کشور‌های همسایه یا حتی سایر نقاط جهان بدون نگرانی از تحریم‌های بانکی انجام دهند. 

در حال حاضر برخی از شرکت‌های ایرانی از رمزارز‌ها برای خرید کالا از چین، امارات و ترکیه استفاده می‌کنند که این روند می‌تواند در سال‌های آینده گسترش پیدا کند و به یک راهکار رسمی‌تر تبدیل شود. فناوری بلاک‌چین و سکوهای مالی غیرمتمرکز (DeFi)، می‌توانند راهکاری برای افزایش شفافیت، امنیت مالی و کاهش هزینه‌های بانکی در ایران باشند. همچنین بسیاری از استارتاپ‌های داخلی در حال بررسی این فناوری هستند تا سرویس‌های مالی بهتری ارائه دهند.

استخراج قانونی و پایدار ارز‌های دیجیتال

ایران یکی از ارزان‌ترین قیمت‌های انرژی در جهان را دارد که می‌تواند یک مزیت رقابتی برای صنعت ماینینگ باشد. در سال‌های گذشته دولت به‌ طور متناوب قوانین سختگیرانه‌ای برای استخراج اعمال کرده اما در صورت ایجاد یک چارچوب شفاف و پایدار، استخراج قانونی کریپتو می‌تواند به یک منبع درآمد ملی تبدیل شود. 

بر اساس برخی آمارها، ایران یکی از کشورهای برتر در استخراج بیت‌کوین است و در دوره‌هایی درصد قابل توجهی از کل هش‌ریت شبکه بیت‌کوین را تامین کرده است. اگر دولت بتواند یک سیاست منسجم برای استخراج ارز‌های دیجیتال تدوین کند، می‌توان از این فرصت برای توسعه اقتصادی استفاده کرد.

افزایش آگاهی عمومی و آموزش تخصصی کریپتو

یکی از مشکلاتی که کاربران ایرانی در حوزه ارز دیجیتال دارند، کمبود دانش فنی و مالی در این زمینه است. بسیاری از سرمایه‌گذاران بدون دانش کافی وارد بازار می‌شوند و به‌ راحتی در دام پروژه‌های کلاهبرداری (Scam) می‌افتند. سرمایه‌گذاری روی سکوهای آموزشی و استارتاپ‌های آموزشی کریپتو، توسعه دوره‌های دانشگاهی و آکادمیک مرتبط با بلاک‌چین و رمزارز‌ها و آموزش قوانین و مقررات مرتبط برای جلوگیری از ریسک‌های قانونی می‌تواند راه حل مناسبی برای مشکلات موجود باشد. 

همچنین ایران ظرفیت بالایی برای راه‌اندازی بلاک‌چین‌های بومی دارد. با توجه به رشد دیفای و NFT، استارتاپ‌های ایرانی می‌توانند روی ایجاد توکن‌های داخلی، صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) و سکوهای مالی غیرمتمرکز (DeFi) تمرکز کنند. 

از طرفی استفاده از رمزارز‌ها در پرداخت‌های بین‌المللی می‌تواند تجارت را تسهیل کند و هزینه‌های نقل‌وانتقال پول را کاهش دهد. نمونه‌ای از این کاربرد، معاملات گازی و نفتی ایران است که امکان معامله با رمزارز وجود دارد و اگر این روش رسمی‌تر شود، می‌تواند تاثیر قابل‌ توجهی بر اقتصاد ایران بگذارد.

چالش‌ها و موانع پیش روی ایران در حوزه ارز دیجیتال

یکی از مهم‌ترین مشکلات حوزه کریپتو در ایران نبود قوانین شفاف است. برخی از صرافی‌های داخلی تحت فشار‌های قانونی قرار گرفته‌اند و فعالیتشان محدود شده و باید سیاست مشخصی در قبال ارز‌های دیجیتال داشته باشیم. دسترسی به اینترنت پایدار و بدون فیلترینگ یکی از مشکلات کلیدی کاربران ایرانی است. بسیاری از کاربران برای دسترسی به صرافی‌های خارجی مانند Binance ،KuCoin و Bybit از VPN و روش‌های جایگزین استفاده می‌کنند. 

با افزایش محبوبیت رمزارز‌ها در ایران، پروژه‌های کلاهبرداری نیز افزایش یافته‌اند. مردم باید بتوانند پروژه‌های معتبر را از پروژه‌های اسکم تشخیص دهند.

چشم‌انداز آینده

در صورتی که سیاست‌گذاری‌های درستی در این حوزه انجام گیرد، ایران در سال‌های آینده می‌تواند به یکی از بازیگران مهم در حوزه ارز دیجیتال تبدیل شود. تدوین قوانین شفاف برای فعالیت‌های کریپتویی، سرمایه‌گذاری روی آموزش و افزایش سواد مالی و استفاده از بلاک‌چین و ارز‌های دیجیتال در تجارت بین‌المللی اقدامات کلیدی هستند که ایران می‌تواند از آنها استفاده کند.